Butik Świąteczny

Eko strategie na zimę

fot.123rf

Zdrowo, ekologicznie. Jak żyć w zgodzie z otaczającym światem, radzi Anna Adach. Boże Narodzenie to święto nadziei, radości, bliskości. Sprawmy, by był to też czas poszanowania Ziemi i jej mieszkańców.

Sen zimowy – ciekawostki

Zwierzęta wypracowały ciekawe strategie radzenia sobie z niską temperaturą i niedostatkiem pożywienia. Sójka jesienią robi zapasy żołędzi i owoców buka, zaś kret obok gniazda zimowego ma spiżarnię, a w niej zapas żywych dżdżownic. Nadgryza im segmenty głowowe, niszcząc zwoje nerwowe, i tak unieruchomione, choć żywe, służą mu jako pokarm przez całą zimę. Wydra poluje głównie za dnia, ale w pozostałych porach roku jest drapieżnikiem nocnym. Wiele gryzoni znika pod izolującą warstwą śniegu, prowadzą życie w istnym labiryncie ścieżek. Niska temperatura wymusza na zwierzętach ograniczanie strat ciepła. Gromadzony pod skórą tłuszcz to recepta na mrozy, np. żubrów i jeleni. Ssaki wymieniają futra na zimowe, gęstsze. Bobry w czasie mrozów kryją się pod powierzchnią wody, gdyż pod lodem jest cieplej. Ryjówka aksamitna zmniejsza o blisko 30 proc. masę mózgu jako najbardziej energochłonnego organu. Rekordzistką odporności na mróz jest salamandra syberyjska, która wraca do życia po kilku tygodniach zamrożenia w -50 st. C. Stosunkowo nowym sposobem radzenia sobie zwierząt z trudami zimy jest okresowa migracja niektórych z nich do miast, gdzie łatwiej o pokarm i schronienie.

Ssaki takie jak borsuk, jenot czy niedźwiedź zapadają w dość płytki sen zimowy. Przygotowują się do niego, gromadząc duże rezerwy tkanki tłuszczowej. W czasie zimy tempo ich metabolizmu nieznacznie się obniża, spłyca i zwalnia się oddech, tętno i temperatura ciała spadają. Świstaki, jeże i nietoperze, ale również gady i płazy zapadają w stan hibernacji. Metabolizm tych zwierząt bardzo zwalnia, a ilość oddechów spada do kilku na minutę. Temperatura ciała obniża się zwykle o 25–30 st. C i może wynosić zaledwie 1–2 stopnie C. Drastycznie spada też tętno, na przykład u nietoperzy z 450 do około 15 skurczów na minutę. Bezkręgowce (szczególnie owady) przeczekują zimę w różnych stadiach rozwojowych (jaja, larwy, poczwarki), zazwyczaj w tzw. diapauzie, czyli w letargu z zahamowaniem wzrostu. Czasem dodatkowo jaja są pokryte woskową wydzieliną, a larwy i poczwarki zimują w specjalnych kokonach, co stanowi warstwę termoizolującą, gdy w ich ciele wzrasta stężenie związków obniżających temperaturę zamarzania. Rekordowym śpiochem jest popielica, która może zapadać w sen na blisko dziewięć miesięcy.

Święta przyjazne środowisku

Kup choinkę w donicy, z nieuszkodzonymi korzeniami, aby móc ją z powrotem zasadzić w ogródku lub na trawniku. Taka choinka może stać w mieszkaniu tylko ok. tygodnia, aby nie puściła soków. Używaj energooszczędnych lampek choinkowych, gaś je, kiedy idziesz spać lub wychodzisz z pomieszczenia. Zaplanuj zawczasu świąteczne sprawunki, aby robić zakupy tylko raz. Jadąc autem, zabierz ze sobą na zakupy więcej osób. Nie zapomnij o torbach wielokrotnego użytku. Na prezenty wybierz produkty ze znaczkiem fair trade lub przetwory własnej roboty. Ucieszą nietypowe podarki: propozycja wspólnego wyjścia na wystawę, do teatru, zaproszenie na domową kolację. Unikajmy zakupów spożywczych w nadmiarze, kupujmy produkty lokalne, nieprzetworzone. Jeśli zostanie dużo jedzenia, to dobrze je zamrozić lub rozdać znajomym, aby nie dopuszczać do marnowania. Święta to cała masa śmieci, segreguj więc uważnie odpady przed wyrzuceniem.

Anna Adach: doktor inżynierii chemicznej i procesowej, większość jej prac badawczych poświęcona jest ochronie środowiska. Jej zainteresowania wywodzą się z przekonania, że najpiękniej żyje się w zgodzie ze sobą i ze środowiskiem. Swoją wiedzą i zaangażowaniem dzieli się w ramach wykładów na Politechnice Warszawskiej.

Artykuł pochodzi z archiwum magazynu ZWIERCIADŁO

ZOBACZ AKTUALNE WYDANIE »