Psychologiczne etapy ciąży

Psychologiczne etapy ciąży
123rf.com

Kolejne trymestry obfitują w emocje i zmiany w psychice kobiet. Dlaczego? Jakie to zmiany?
B. Carmer i T. B. Brazelton, wybitni psychoterapeuci i lekarze pracujący z matkami małych dzieci i kobietami w ciąży wyodrębnili, na podobieństwo medycznych trymestrów, trzy psychologiczne etapy ciąży. Każdy z etapów charakteryzują inne przeżycia wynikające, m.in. z rozwoju dziecka i możliwości kontaktu z nim.

Pierwszy psychologiczny etap ciąży trwa od momentu zorientowania się przez kobietę, że jest w ciąży do około czwartego miesiąca. Według Brazeltona i Cramera głównym zadaniem tego pierwszego okresu jest akceptacja nowej sytuacji i zmian, jakie się pojawiają. Mogą one dotyczyć zarówno fizycznych symptomów ciąży, zmian w samopoczuciu, ale również tego, co dzieje się w świecie wewnętrznym kobiety.

W tym pierwszym okresie nawet osoby, które od dłuższego czasu starały się o dziecko, mogą, oprócz radości, odczuwać pewien niepokój. Po okresie euforii szybko pojawiają się rozważania, niepokoje związane z przyszłą odpowiedzialnością. Rodzice zadają sobie pytania: czy to na pewno dobry moment na ciążę, czy naprawdę chcę być matką/ ojcem, czy mogę skrzywdzić dziecko swoimi lękami albo negatywnymi myślami na jego temat? Pojawiają się również niepokoje, lęki dotyczące możliwości narodzin chorego dziecka. Te dylematy i niepokoje przeżywane w tym wczesnym okresie są zupełnie naturalne – chociaż myśli, które pojawiają się w tym okresie mogą wywoływać napięcie, być obciążające. Aż jedna na dziesięć kobiet doświadcza łagodnych do umiarkowanych objawów depresji. Objawy obniżonego nastroju mogą być stosunkowo trwałe lub też ulegać zmianom. Do powszechnych objawów należą trudności ze snem, zmiana wzorców odżywania, zmęczenie oraz utrata zainteresowania codziennymi aktywnościami, nasilone wahania nastroju. Wiele z objawów łagodnych stanów depresyjnych jest często mylonych z objawami ciąży. Niektórzy z psychologów, ale również lekarzy ginekologów uważają, że w niektórych przypadkach np. długo utrzymujące się wymioty lub nudności mogą być oznaką ambiwalencji, mieszanych uczuć związanych z ciążą.

II psychologiczny etap ciąży

Drugi psychologiczny etap ciąży zaczyna się wraz z pierwszymi odczuwanymi ruchami dziecka. Do tego momentu matka i dziecko, z perspektywy przeżyć matki, stanowią do pewnego stopnia jedno. Od około 16.-20. tygodnia ciąży obraz dziecka u matki zaczyna się stopniowo różnicować, postrzega ona rozwijające się dziecko, jako odrębną od siebie istotę. Wpływa to na postrzeganie dziecka: obraz dziecka, jaki ma matka staje się wysycony jej skojarzeniami, cechami, które przypisuje swojemu dziecku. Brazelton i Cramer podkreślają, że rodzice na początku ciąży nie znają swojego dziecka. Psychika nie toleruje jednak nieznanego, czujemy potrzebę oswajania nowych sytuacji poprzez przypisywanie im cech, charakterystyk, które wynikają w znacznej części z wcześniejszego doświadczenia. Podobnie dzieje się w okresie ciąży: rodzice czują potrzebę poznania dziecka. Przypisują mu różne cechy, fantazjują na jego temat, a skojarzenia te mogą w dużym stopniu być związane z ich historią.