Nauka świata i siebie – o samodzielności dziecka

To naturalna potrzeba rozwojowa. Aby dziecko mogło stać się samodzielne, musi poznać własne pozytywne i negatywne uczucia, odkryć swoje możliwości i ograniczenia. Po to, by podbić nieznany świat. Zdobywanie samodzielności, tej fizycznej i emocjonalnej to proces. My, rodzice, możemy go wspierać albo tłumić.
Człowiek, który w dzieciństwie mógł swobodnie rozwijać samodzielność, w przyszłości ma szansę być zaradny, odpowiedzialny, wierzący we własne siły, odważny w pokonywaniu trudności i podejmowaniu decyzji. Ograniczanie samodzielności z czasem prowadzi do zależności dziecka od rodziców, a taka relacja wyzwala uczucia wśród których dominują: bezradność, złość, sprzeciw, wrogość. Poprzez nadmierną ochronę przekazujemy dziecku fałszywy obraz świata, z którym musi się kiedyś zmierzyć.

reklama

Samodzielność – łatwo powiedzieć, ale nie zawsze jest to proste i dla dziecka, i dla rodziców. Maluch niby naturalnie dąży do tego, żeby samodzielnie poznawać świat, bo tak jest najszybciej i najciekawiej, ale równocześnie obawia się, bo to wymaga trudu i odwagi. My też się boimy, że dziecko podczas nauki samodzielności może zrobić sobie krzywdę. Czasem też brakuje nam i czasu, i cierpliwości by czekać aż wreszcie trafi łyżeczką do buzi lub wdrapie się na huśtawkę. A dziecko uczy się samodzielności właśnie poprzez podejmowanie prób, zbieranie doświadczeń, również takich jak zderzenie pupy z podłogą czy mokre ubranie.

Jak wspierać samodzielność dziecka?

  • Najlepszą formą nauki jest zabawa, a najlepsze zabawki to czasem przedmioty codziennego użytku – garnek, łyżka, plastikowy kubeczek. Jeśli chce bawić się rolką papieru toaletowego, nie broń mu. Będzie miało szansę na samodzielne wymyślenie zabawy. Oglądanie telewizji nie wpływa tak dobrze na kreatywność.
  • Pozwól dziecku doświadczać. Podłoga nie lśni, ubranie poplamione, ale dziecko ćwiczy samodzielność. Rodzic natomiast ma szansę pozwolić sobie na odrobinę luzu.
  • Bądź blisko i obserwuj, by zdobywanie kolejnych doświadczeń w drodze do samodzielności odbywało się w granicach bezpieczeństwa.
  • Opowiadaj dziecku o tym, co robisz w danej chwili i pozwól mu w tym uczestniczyć – dzieci uwielbiają naśladować dorosłych. Zachęcone w ten sposób poczuje się ważne i prędzej będzie podejmowało samodzielne decyzje.
  • Nie odsuwaj od dziecka wszystkich trudności, nie tłumacz niepowodzeń tym, że jest jeszcze za małe, pokazuj raczej inne drogi dotarcia do celu.