Masz poczucie bezradności? Zobacz jak zmienić swoje życie!

123rf.com

Zanim poproszę cię o wyobrażenie sobie pewnego eksperymentu, musisz wiedzieć, że miał on miejsce naprawdę. Dlatego poproszę cię o to, bowiem wynik wspomnianego eksperymentu może wiele mówić o twojej sytuacji życiowej.
Eksperyment polegał na rażeniu psów prądem. Jego autorzy wcale nie chcieli krzywdzić zwierząt i mieli pewne dylematy moralne przed rozpoczęciem badania. Miał on miejsce 50 lat temu w USA. Dziś już nie robi się eksperymentów psychologicznych tego rodzaju, przynajmniej oficjalnie.

reklama

Dwóch – na ten czas młodych – studentów podzieliło psy na trzy grupy i wpuściło do klatek z prądem. Eksperyment składał się z dwóch etapów.

W pierwszym etapie pierwsza grupa była rażona prądem, ale miała wpływ na bolesne bodźce poprzez przyciśnięcie nosem czerwonego przycisku. Druga nie miała żadnego wpływu na zadawany ból. Prąd był sprzężony z klatką psa z grupy pierwszej, więc jeśli tamten wcisnął przycisk, prąd ustawał także w klatce psa z drugiej grupy, choć ten nie odczuwał, że sam ma na to wpływ. Trzecia grupa wcale nie była rażona prądem.

W drugim etapie eksperymentu, wszystkie psy trafiły do klatek, które były podzielone niewielką barierką. Pies był umieszczany w pierwszej części, gdzie był podłączany prąd, ale mógł przeskoczyć przez barierkę do drugiej części, gdzie był już zupełnie bezpieczny.

Co ciekawego się okazało?

Psy z pierwszej i trzeciej grupy były zaradne, całkiem dobrze sobie radziły z szukaniem bezpiecznego miejsca. Psy z drugiej grupy, które w pierwszej części eksperymentu przekonały się, że nie mają wpływu na swój los, nawet nie próbowały przeskakiwać na drugą część klatki. Cierpiały one w bezruchu. Nawet, gdy eksperymentatorzy próbowali pokierować nimi, psy nie potrafiły zbyt szybko nauczyć się tego, co pierwsza i trzecia grupa.

Psycholodzy, którzy przeprowadzili opisany eksperyment to Seligman i Meier, zbadane zjawisko nazwali treningiem bezradności. Dotyczy on także, a może przede wszystkim ludzi.

Dokładnie te same mechanizmy dotyczą psychiki człowieka. W naszym przypadku prąd symbolizuje po prostu ból lub jakąś nieprzyjemną sytuację, fizyczną bądź psychiczną.

Uczymy się bezradności na różnych etapach życia. W dzieciństwie – gdy rodzice wciąż wszystkiego zabraniają i wyręczają. W szkole – gdy uczeń, który stara się nauczyć matematyki i tak dostaje jedynkę. W toksycznym związku, małżeństwie, gdy relacja sprawia, że czujemy się ubezwłasnowolnieni. W pracy, gdzie ma miejsce mobbing lub molestowanie.

Takie sytuacje nie tylko powodują utratę umiejętności decydowania o sobie, zaradności, ale odbierają także poczucie własnej wartości. Dodatkowo tracimy i poczucie wolności, i poczucie bezpieczeństwa (tworzy się czasem złudne poczucie bezpieczeństwa – lepsze to, co znane choć bolesne, niż to co nieznane). Stąd już równia pochyła do stanów depresyjnych.