Historia antykoncepcji

Wprowadzanie do pochwy odchodów krokodyla, połykanie żywych os czy wywoływanie poronienia – to tylko niektóre z metod, wymyślanych przez ludzi w przeszłości, by zapobiec pojawieniu niechcianego potomstwa. Do czego jeszcze posunęła się ludzka kreatywność?
W dzisiejszych czasach istnieje wiele nowoczesnych metod kontroli płodności, pozwalających parom prowadzić satysfakcjonujące życie seksualne bez obaw o niechcianą ciążę. Co więcej, przerwanie stosowania antykoncepcji powoduje całkowite przywrócenie płodności, co umożliwia przyszłym rodzicom decydowanie, kiedy na świecie ma pojawić się ich dziecko. Choć nowoczesne metody antykoncepcji są dziś powszechnie stosowane, powstały stosunkowo niedawno. Przed ich odkryciem istniało za to wiele metod, stosowanych już w starożytności, które miały chronić przed nieplanowaną ciąża. We wszystkich kulturach, od momentu, gdy jasne stało się, że stosunek seksualny może doprowadzić do ciąży, człowiek stosował metody regulacji płodności, mimo, że w przeszłości były one mało skuteczne i opierały się głównie na zabobonach lub magii.

Często doprowadzano do poronienia, które wywoływano różnymi naparami z ziół, specjalnymi masażami czy mechaniczną ingerencją.

W starożytnym Egipcie i Rzymie stosowano mechaniczne zabiegi antykoncepcji, wprowadzając do pochwy mieszanki roślinne, miód, korzenie roślin lub odchody niektórych zwierząt. Kobiety chroniły się różnego rodzaju amuletami, piły nalewki z ziół. W niektórych krajach paniom zalecano jedzenie os lub kijanek oraz stosowanie okładów z pająków. Wierzono również, iż antykoncepcyjne działanie ma wywar z muła, który jest zwierzęciem bezpłodnym. Najbardziej nowoczesną metodę antykoncepcji, poprzedzającą obecnie stosowane metody hormonalne, stosowały plemiona Ameryki Południowej. Kobiety tam mieszkające piły napary z ziół, oddziałujące na układ hormonalny, hamujące owulację.

W 1827 roku po raz pierwszy został opisany przebieg zapłodnienia. To odkrycie spowodowało rozwój metod antykoncepcyjnych. Pod koniec XIX wieku zaczęto produkować pierwsze środki antykoncepcyjne, między innymi maść plemnikobójczą, pętlę domaciczną czy wkładki dopochwowe, wytworzone między innymi z gumy, srebra czy plastiku.

Odkrycie związku pomiędzy cyklem miesięcznym kobiety a produkcją hormonów zapoczątkowało prace nad antykoncepcją hormonalną, która obecnie jest najpowszechniej stosowana przez kobiety. Efekt tych prac został ukazany w 1961 roku, kiedy to na rynku ukazała się pierwsza tabletka antykoncepcyjna – Enovid.

Przełom w pracy nad stworzeniem środków antykoncepcyjnych dla mężczyzn dokonał się w latach 40 XIX wieku, kiedy to wynaleziono wulkanizację gumy. Umożliwiło to wytworzenie prezerwatywy, początkowo produkowanej z wulkanizowanego kauczuku, stosowanej do wielokrotnego użytku, następnie jednorazowej, produkowanej z lateksu. W starożytnym Egipcie natomiast stosowano prezerwatywy z bawełny. Później próbowano stworzyć prezerwatywę z różnych substancji, takich jak jelito zwierzęce, rybi pęcherz czy skóra węża. Niewiele osób wie, iż słowo kondom pochodzi od nazwiska doktora Condoma, który zaproponował stosowanie do produkcji prezerwatyw owczej ślepej kiszki.

Wraz z powstawaniem nowych metod antykoncepcji chemicznej i mechanicznej, rozwinięto również sposoby antykoncepcji naturalnej, odpowiedniej dla osób, które z powodów medycznych lub światopoglądowych nie mogą stosować innych metod. Najbardziej popularna stała się metoda termiczna, polegająca na pomiarze temperatury ciała, która podczas owulacji wzrasta o około pół stopnia. Inna powszechnie stosowana to metoda Billingsów, powstała w 1966 roku, polegająca na obserwacji zmian śluzu pobranego z szyjki macicy.

Obecnie nadal trwają intensywne prace nad ulepszaniem środków antykoncepcyjnych, by były one jak najbardziej skuteczne i jak najmniej szkodliwe dla zdrowia.