Wenecja – miasto sztuki

Giorgio Zucchiatti / ILLUMInations, Biennale di Venezia, 2011.Courtesy: la Biennale di Venezia

Wenecja to wyjątkowe miejsce do celebrowania ślubów i rocznic. Zwłaszcza, jeśli świętuje się tak efektownie jak włoska para królewska Umberto I i Małgorzata Sabaudzka. To dla uczczenia ich srebrnych godów miasto Wenecja zorganizowało w 1893 roku ogromną wystawę sztuki z półwyspu apenińskiego. Wystawę, która stała się zaczątkiem najważniejszego wydarzenia międzynarodowego obiegu sztuki, Biennale w Wenecji. W tym roku ma miejsce 54 jego edycja.

Dzisiaj Biennale weneckie to jedno z najważniejszych wydarzeń w kalendarzu artystycznym. Formalnie obejmuje nie tylko sztuki plastyczne, ale także między innymi festiwal filmowy, karnawał dziecięcy i biennale tańca. W świecie sztuki – Biennale to przede wszystkim cykl wystaw. W tym roku – z rekordową liczbą 89 państw uczestniczących. Zobaczyć tu można to co dzieje się w sztuce od Arabii Saudyjskiej przez Nowy Jork po Haiti.

Na Biennale przybywają z całego świata artyści, marszandzi i kuratorzy. Do tego – 300 000 zwiedzających.  W tym artystycznym otoczeniu spotkać można także celebrytów, gwiazdy i pierwsze numery z listy Forbesa. W tym roku na inaugurację Biennale przyjechali między innymi Elton John, Leonardo Di Caprio, Courtney Love. Jedni szukają tu inspiracji, inni prestiżu, a jeszcze inni – po prostu kontaktu ze sztuką. W Wenecji można znaleźć to wszystko, a wyjeżdżając- jest się posiadaczem wiedzy o tym, co w sztuce jest i będzie ważne przez najbliższe lata.

Dość szybko to początkowo włoskie, narodowe wydarzenie stało się międzynarodowym świętem sztuki. Biennale weneckie to dziś najważniejszy międzynarodowy przegląd zjawisk artystycznych. Wystawa organizowana jest w nieparzystych latach, gdy do przygotowania narodowych ekspozycji w Wenecji zapraszanych jest  kilkadziesiąt krajów.  W weneckich Giardini- czyli ogrodach miejskich, wybudowano 40 pawilonów narodowych, które  w latach biennale stały się przestrzenią „eksportowanych” muzeów. Biennale to przede wszystkim prezentacja w pawilonach narodowych, gdzie zaproszone kraje pokazują to, co w uznaniu kuratorów w ich sztuce jest najlepsze. W Polskim pawilonie w tym roku pokazywana jest praca izraelskiej artystki Yael Bartana.

Dla artystów uczestnictwo w Biennale jest potwierdzeniem statusu. Oto stają się uczestnikami sceny międzynarodowej. To tu mogą zostać odkryci przez przybywających z całego świata kuratorów i krytyków, mimo upałów spacerujących wieczorem po Wenecji w welurowych marynarkach. To tu, przez obecność najważniejszych ludzi świata sztuki w trakcie biennale planowane są wystawy, które potem organizowane będą na całym świecie. To tu milionerzy wyszukują artystów, których prace będą kupować za setki tysięcy euro na targach sztuki i w prestiżowych galeriach.  

Wystawy są praktycznie wszędzie – jak bluszcz rozrosły się z pierwotnej lokalizacji w ogrodach miejskich. Te najważniejsze – mieszczą się w Giardini i w Arsenle, ale artyści i kuratorzy przyjęli także na czas Biennale stare doki, desakralizowane kościoły, weneckie ulice i pokryte złotym płatkiem wystawne kamienice. Wenecja, miasto karnawału, jak scena teatralna daje niepowtarzalne tło dla wydarzeń artystycznych. Tutaj dzieła sztuki prowadzą dialog z otoczeniem, wpisują się w niezwykły kontekst, odmieniają pocztówkową niekiedy przestrzeń miejską. Przeszłość dyskutuje z współczesnością – jak w tegorocznej edycji, gdy sztuka najnowsza jest konfrontowana z XVI wiecznym weneckim mistrzem Tintoretto.

Jeśli słynne Art Basel – targi w Bazylei są supermarketem sztuki współczesnej, to Wenecja jest ich świątynią i laboratorium. Z jednej strony pokazywani są tu już artyści, którzy zdobyli uznanie – zwłaszcza w swoich krajach, których są oficjalnymi reprezentantami. Jednak biennale i jego kuratorzy w kolejnych edycjach wciąż podejmują się liftingu wiekowej już instytucji. W szczególności Giardini stanowią przestrzeń dla eksperymentów- to tu realizowana jest wystawa na przewodni temat edycji Biennale. W tym roku – ten temat to „ILLUMInations”. Zapraszam do Wenecji, po artystyczne oświecenie!

Biennale w Wenecji trwa do 27 listopada 2011