fbpx

W pogoni za słońcem. Czy inteligentne oświetlenie może rekompensować to naturalne?

W pogoni za słońcem. Czy inteligentne oświetlenie może rekompensować to naturalne?
Fot. materiał partnera

Nikomu nie trzeba chyba tłumaczyć, jak współczesny styl życia daleki jest od stylu życia naszych prehistorycznych przodków. Podczas gdy oni wstawali wraz z nadejściem świtu i większość dnia spędzali na zewnątrz, my budzimy się o przeróżnych porach i nawet 70% życia spędzamy w budynkach. Dzięki elektryczności poskromiliśmy naturalny cykl dnia i nocy i rozświetliliśmy ciemność. Nasze umysły są już do tego przyzwyczajone, jednak ciało nie. Ono wciąż reaguje na światło słoneczne, tak jakbyśmy żyli na sawannie. Nie jest to oczywiście obojętne dla naszego samopoczucia. Dlatego warto przyjrzeć się oświetleniu w domu, aby zaradzić temu problemowi.

Czym właściwie są rytmy okołodobowe?

Istnienie rytmów okołodobowych to coś, czego trudno nie zauważyć, nawet jeśli nie jest się naukowcem. To dla nas oczywiste, że są godziny, w których jesteśmy nad wyraz produktywni i takie, kiedy naturalnie robimy się zmęczeni i senni.

Od jakiegoś czasu temu zjawisku przygląda się też nauka. Ostatnie 20 lat to czas wielu odkryć w dziedzinie chronobiologii, czyli nauki, która zajmuje się wpływem światła słonecznego (i innych czynników środowiskowych) na nasze organizmy. W 2017 roku trójka amerykanów (Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash i Michael W. Young) odebrała nawet nagrodę Nobla za badania nad molekularnymi mechanizmami odpowiedzialnymi za rytm okołodobowy. To właśnie dzięki ich osiągnięciom wiemy, że za cykl dobowy odpowiadają konkretne geny – to tzw. geny zegarowe. Nie odmierzają one jednak czasu tak jak nasze zegarki. Kluczowe są dla nich nie minuty i sekundy, lecz nasze interakcje ze środowiskiem – dostęp do pokarmu, temperatura, ciśnienie i przede wszystkim oświetlenie. To właśnie ono wybija rytm dla naszych komórek – budzimy się, gdy do naszych oczu dociera jasne światło poranka i stajemy się senni, gdy nastaje ciemność.

Kluczowe jest jednak spektrum światła, na jakie eksponujemy się w ciągu dnia. Nasze komórki są szczególnie wrażliwe na światło z dużą ilością światła niebieskiego w spektrum. Naturalnie dociera ono do nas głównie w godzinach przedpołudniowych. Obecnie wieczorami towarzyszą nam jednak stale włączone ekrany telewizorów i komputerów, które produkują duże ilości światła niebieskiego. Niekiedy oświetlamy też mieszkania zbyt jasnym i zbyt chłodnym światłem. Wszystko to prowadzi do rozregulowania naszych naturalnych rytmów dobowych. To z kolei bywa powodem rozdrażnienia, problemów ze snem, a niekiedy nawet poważnych chorób.

Jak poradzić sobie z tym problemem?

Aby dostroić swój zegar biologiczny wcale nie trzeba uciekać od cywilizacji. Wystarczy, że za radą Lindy Geddes – autorki książki „W pogodni za słońcem. O świetle słonecznym i jego wpływie na nasze ciała i umysły” – przyjrzysz się swojej relacji ze słońcem … oraz temu jak oświetlasz mieszkanie.

Kluczowe zmiany można sprowadzić do dwóch punktów:

  1. Zmaksymalizuj kontakt ze światłem dziennym

Nawet w bardzo słonecznym wnętrzu jest znacznie ciemniej niż na zewnątrz. Za dnia warto zatem spędzać na zewnątrz tak dużo czasu jak to tylko możliwe, a jeśli praca nam na to nie pozwala, co najmniej raz dziennie pozwolić sobie na długi spacer. Najlepiej, aby odbył się on w godzinach porannych, aby złapać nieco promieni rannego słońca. Nie powinien być to problem, jeśli ma się psa – poranny spacer z czworonogiem to świetny sposób na to, aby pobyć rano chwilę na słońcu. Można też rozpieszczać się co rano świeżym pieczywem, po które spokojnie przespacerujemy się do pobliskiej piekarni.

Jeśli to możliwe, warto też postawić stół przy dużym oknie, aby móc jeść śniadanie w świetle poranka. Ideałem byłoby natomiast śniadanie na tarasie.

  1. Wykorzystaj zdobycze współczesnej technologii oświetleniowej

Niełatwo wdrożyć w życie zmiany opisane powyżej. Rozwiązanie? Najnowsza technologia oświetleniowa! Na rynku są już żarówki, które zamiast świecić cały czas takim samym światłem, mogą zmieniać barwę i intensywność w zależności od pory dnia i wbrew pozorom wcale nie są drogie. Ceny żarówek marki WiZ, która właśnie debiutuje na polskim rynku, zaczynają się od 50 zł. Nie jest to wygórowana kwota, biorąc pod uwagę fakt że można nimi sterować z poziomu aplikacji w telefonie, a do tego są bardzo wydajne i mogą świecić nawet przez kilka lat.

W pogoni za słońcem. Czy inteligentne oświetlenie może rekompensować to naturalne?

Do tego żarówki WiZ mogą świecić światłem w różnych kolorach oraz temperaturach barwowych i steruje się nimi … w aplikacji mobilnej. Możemy zaprogramować je tak, aby ustawienia światła zmieniały się o określonych godzinach. Da się je również zsynchronizować z różnymi urządzeniami i systemami, np. czujnikami ruchu oraz popularnymi asystentami głosowymi takimi jak Google Home czy Amazon Alexa. Dzięki tym wszystkim udogodnieniom sterowanie światłem jest niezwykle proste i praktycznie nie wymaga używania tradycyjnych przełączników (choć wciąż jest taka opcja).

Dom oświetlony przy pomocy świateł WiZ jest znacznie przyjaźniejszy dla naszych zegarów dobowych. Śniadanie możemy jeść w świetle podobnym do tego, jakie słońce emituje o poranku (i to niezależnie od pory roku), a wieczorem relaksować się przy świetle imitującym iskrzący się kominek. Jest to zaledwie kilka z setek różnych scen świetlnych dostępnych w aplikacji.

Co jeszcze można zrobić, aby dostroić swój zegar dobowy?

Warto jeść posiłki, wstawać oraz kłaść się spać o podobnych porach. Nasze organizmy bardzo lubią taką rutynę. Intuicyjnie czuliśmy to od zawsze, ale teraz mamy naukowe dowody na to, że codzienne rytuały są nam potrzebne. Zamiast być niewolnikami czasu, powinniśmy zatem dokładniej wsłuchać się w nasze wewnętrzne zegary i w miarę możliwości pozwolić sobie na to, aby żyć w zgodzie ze swoją naturą.

***

Oświetlenie WiZ jest już dostępne w sklepach: Carrefour, Selgros, Auchan, Leroy Merlin oraz w wybranych specjalistycznych sklepach oświetleniowych. Kupimy je również przez internet, a od listopada również przy okazji zakupów w sklepach sieci E.Leclerc. Po więcej informacji zapraszamy na stronę.