Próchnica – dlaczego w XXI wieku to wciąż wielki problem?

Regularna i prawidłowa pielęgnacja to jedyna naprawdę skuteczna metoda walki z próchnicą. (Fot. iStock)
Regularna i prawidłowa pielęgnacja to jedyna naprawdę skuteczna metoda walki z próchnicą. (Fot. iStock)

Aż 92 proc. Europejczyków ma próchnicę!* A wydawać by się mogło, że dziury w zębach to prehistoria. Tymczasem nasi przodkowie sprzed kilkunastu tys. mieli zęby w lepszym stanie niż my dziś.

Każdy z nas widział w podręczniku do biologii ilustrację prehistorycznego człowieka – szczupła dobrze zbudowana sylwetka, owłosione ciało i krzywe pożółkłe zęby. Odcień uzębienia nie miał dla naszych praprzodków większego znaczenia, ale o higienę jamy ustnej dbano ze względów zdrowotnych. Starożytni Egipcjanie i Babilończycy mieli szczoteczki z postrzępionych gałązek z drzewa arakowego. Wielu archeologów twierdzi wręcz, że zęby prehistorycznych ludzi były w lepszym stanie niż nasze dzisiaj. Wskazują na to odnalezione zęby z tamtego okresu – na 2 tys. sztuk, tylko pięć miało próchnicze dziury. Dlaczego mimo braku pasty, szczoteczki, płukanki i nici dentystycznej zęby ludzi żyjących w jaskiniach były w lepszym stanie od naszych?

Naukowcy są zgodni – to dieta wpływa na stan uzębienia kolejnych pokoleń. Zmiana menu mięsno-warzywnego na zbożowo-cukrowy zmieniła środowisko bakterii, które naturalnie żyją w naszej jamie ustnej i powodują dziury w zębach. Prawdziwa epidemia próchnicy przyszła pod koniec XVIII wieku, kiedy w rolnictwie rozpowszechniła się metoda mielenia pszenicy, dzięki czemu mąka stała się bardziej dostępna. Skrobia zawarta w produktach mącznych to również świetna pożywka dla bakterii jamy ustnej.

W społeczeństwach przedrolnych problemu próchnicy właściwie nie było. A za pojedyncze dziury znalezione w zębach prehistorycznych ludzi obwinia się słodkie żołędzie, które były ich jedyną przekąską…

W naszym życiu dostępnych jest zdecydowanie więcej przekąsek. I nawet jeśli sięgamy jedynie po te uznane za zdrowe, wcale nie znaczy, że są one dobre dla naszych zębów. Weźmy przykładowo cukier, który występuje w warzywach i owocach – jest on  przyczyną powstawania niebezpiecznych kwasów cukrowych, będących główną przyczyną próchnicy.

Jak powstaje próchnica?

Dawniej i dziś przyczyną próchnicy były zamieszkujące naszą jamę ustną bakterie. Mikroorganizmy te żywią się cukrami zawartymi w resztkach jedzenia zalegającego na zębach, przestrzeniach międzyzębowych oraz na języku i metabolizują je do kwasu mlekowego, który demineralizuje twarde tkanki zęba. Powstałe kwasy zaburzają równowagę kwasowo-zasadową w jamie ustnej, obniżają pH i powodują wypłukiwanie jonów wapnia i fosforu ze szkliwa i zębiny.

Proces psucia się zębów jest powolny, dzieje się każdego dnia, po każdym posiłku. U dzieci ze względu na mniejszą mineralizację szkliwa zębów mlecznych, ubytki powstają szybciej.

Kwas wgryzający się w ząb może zmianę próchnicową wielkości łepka od szpilki zamienić w wielką dziurę. Co gorsza, próchnica może przeniknąć do twardych tkanek zęba i dotrzeć  do jego miękkich warstw. Atakuje też korzeń zęba, niszcząc go zupełnie.

Lepiej zapobiegać niż leczyć

Biała plama na zębie może być wczesnym objawem demineralizacji. Na tym etapie można odwrócić ten proces i zapobiec próchnicy – wystarczy odpowiednia pielęgnacja oparta na produktach, które są w stanie zremineralizować szkliwo i wzmocnić zęby.

Na polskim rynku pojawiła się właśnie pasta elmex Anti-Caries Proffesional z opatentowanym neutralizatorem kwasu cukrowego, który bezpośrednio walczy z główną przyczyną próchnicy: kwasami cukrowymi w płytce bakteryjnej. W połączeniu z fluorem i wapniem, remineralizacja jest cztery razy lepsza w porównaniu ze zwykła pastą z fluorem (pastą zawierającą 1450 ppm fluoru – monofluorofosforan sodu).

Oczyszczanie i odbudowa

Regularna i prawidłowa pielęgnacja to jedyna naprawdę skuteczna metoda walki z próchnicą. Polega ona na przerwaniu procesów metabolizacji kwasów trawiących nasze zęby oraz dostarczeniu do jamy ustnej składników, które są w stanie zremineralizować szkliwo.
Ponad 400 badań naukowych ujawniło niezwykłe właściwości fluorków aminowych zawartych w produktach elmex.
Jak działa aminofluorek? Tworzy trwałą i ochronną warstwę na powierzchni zębów, która skutecznie chroni je przed atakiem kwasów. Jony fluoru i wapnia rozprowadzone po jamie ustnej podczas szorowania, pomagają w procesie remineralizacji.

elmex to najczęściej zalecana pasta przeciwpróchnicza w Polsce. Badanie przeprowadzone wśród polskich dentystów, Dental Tracking Study, Ipsos, 2017

* Dental Caries in European Adults and Senior Citizens 1996-2016: ORCA Saturday Afternoon Symposium in Greifswald, Niemcy, 2018