9 objawów borderline, o których warto wiedzieć. Psycholog wyjaśnia, jak mądrze wspierać bliską osobę

Ryzykowne zachowania wpisane w specyfikę osobowości borderline mogą obejmować takie problemy, jak: nadużywanie substancji psychoaktywnych, przekraczanie bezpiecznych granic w sferze seksu, robienie zakupów wykraczających poza budżetowe możliwości.

Środki odurzające, które mają „znieczulić” cierpienie, w dłuższej perspektywie prowadzą do jeszcze większej destabilizacji emocjonalnej, a nawet do rozwoju uzależnienia. Codzienne funkcjonowanie osoby z borderline jest bolesne zarówno dla niej, jak i dla bliskiego otoczenia. Chwilowa euforia wynikająca ze zbyt śmiałych, silnie stymulujących aktywności ustępuje przed poczuciem winy, lękiem i dalszym zaniżaniem samooceny.

Otoczenie społeczne takiej osoby – zwłaszcza gdy jest nieświadome obecności zaburzenia – może postrzegać ją jako niezrównoważoną, niedojrzałą, niesłowną, nieodpowiedzialną. Odsuwanie się od niej ludzi będzie wywoływało jeszcze większe jej rozgoryczenie i kolejne potwierdzenie wczesnodziecięcego schematu unieważniania emocji. W taki sposób błędne koło zaburzenia bordeline się zamyka.

Co wpływa na kształtowanie osobowości borderline?

Tak jak wiele innych zaburzeń osobowość typu borderline kształtuje się na bazie interakcji czynników wrodzonych ze środowiskowymi. Zaburzenia tego nie można wyssać z mlekiem matki, jednak pewne predyspozycje do ukształtowania się jego w przyszłości można odziedziczyć.

Badania skanów mózgu osób z borderline wykazały zakłócenia pracy mózgu w obszarze hipokampu i ciała migdałowatego. Do biologicznych, podlegających dziedziczeniu podstaw rozwoju zaburzenia należy też temperament.

W przypadku osobowości borderline liczy się reaktywność emocjonalna, która wpływa na bardzo intensywne odbieranie i przetwarzanie wszelakich bodźców płynących z otoczenia. Rzutuje ona także na gwałtowny i nieadekwatny sposób reagowania na bodźce, czyli nadmiarowe reakcje: od euforii po dysforię, od idealizacji po dewaluację. Możemy zatem uznać, że istnieje biologiczne podłoże osobowości borderline, jednak prawdopodobnie nie ma ono charakteru przesądzającego.

Dużą rolę w kształtowaniu zaburzenia borderline odgrywają dzieciństwo i dojrzewanie w określonym środowisku opiekuńczym, wychowawczym i emocjonalnym. Zjawiskiem, które sprzyja kształtowaniu się zaburzenia (zwłaszcza z interakcji z wysoką reaktywnością emocjonalną), jest unieważnianie potrzeb i emocji dziecka przez rodziców lub opiekunów. Jeśli komunikuje im ono swoje potrzeby, a w odpowiedzi spotyka się z obojętnością lub umniejszaniem, nabywa przekonania, że zwyczajne mówienie o swoich emocjach jest nieskuteczne.

Z czasem dziecko zaczyna wyrażać swoje potrzeby i emocje w sposób dużo bardziej intensywny, jego reakcje eskalują. Ponieważ w związku z tym prawdopodobieństwo otrzymania uwagi ze strony dorosłych wzrasta, eskalacja emocji jako sposobu na wyrażenie siebie i pozyskania zainteresowania najbliższych utrwala się.