Z pozoru wszystko wygląda dobrze – jest modnie ubrana, pewna siebie, uśmiechnięta. Osoba tonąca w finansowym chaosie może doskonale się kamuflować. Dopiero gdy przyjrzysz się bliżej, zauważysz, jak niezdrowa jest jej relacja z pieniędzmi.
Jak mówi stare przysłowie – „Złej baletnicy przeszkadza rąbek u spódnicy”. Osoba, której pieniądze przeciekają przez palce, uważa, że najlepszym sposobem na pokonanie trudności nie jest działanie i praca nad sobą, lecz większy stan konta. To od niej słyszysz zdania w stylu:
- „Jak tylko dostanę premię, zrobię sobie ten zabieg, a potem na pewno znajdę chłopaka”,
- „Gdy zainwestuję w nowe ubrania, to w końcu poczuję się piękna i pewna siebie”,
- „Kiedy kupię nowego laptopa, to od razu zacznę pisać tę powieść”.
Zamiast pomyśleć nad prawdziwą przyczyną swoich problemów, szuka kolejnego wydatku, który miałby je rozwiązać.
Taka osoba wierzy, że gdy dzięki większej sumie pieniędzy, zniknie samotność, smutek, frustracja czy poczucie niespełnienia. Nie rozumie, że źródłem jej problemów mogą być rzeczy zupełnie nie związane z finansami. Nie można przecież kupić „lekarstwa” na traumy z dzieciństwa, niskie poczucie własnej wartości czy prokastynację.
Dodatkowo stale przesuwa granicę finansowego komfortu. Kiedy zaczyna więcej zarabiać, błyskawicznie oswaja się z nowym poziomem życia i znów chce więcej.
Większy stan konta daje jej ulgę tylko na chwilę i wcale nie sprawia, że stała się szczęśliwsza.
To zachowanie natychmiast zdradza, że ktoś ma niezdrową relację z pieniędzmi. Taka osoba nie otwiera aplikacji bankowej, nie sprawdza salda przed zakupami, odkłada rachunki na później i zwykle woli „nie psuć sobie dnia” patrzeniem na liczby. To od niej usłyszysz zdania w stylu:
- „Nie sprawdzam konta, bo jeszcze się załamię”,
- „Zobaczę po weekendzie, teraz nie chcę się stresować”,
- „Wolę nie wiedzieć, ile już wydałam”.
Saldo zaczyna być dla niej jak potwór pod łóżkiem – chociaż go nie widzi, sama myśl o nim wywołuje paraliż.
Niesprawdzanie stanu konta przynosi jedynie pozorną ulgę. W rzeczywistości to tylko odkładanie w czasie tego, co nieuniknione. Ona dobrze o tym wie, dlatego na skraju jej świadomości zawsze czai się lęk.
W końcu przychodzi moment zderzenia ze ścianą, czyli odmowa płatności lub nawet pismo od firmy windykacyjnej.
W badaniu opublikowanym na łamach „Journal of Financial Therapy” psycholog Brad Klontz wprowadził pojęcie „skryptów finansowych”. Są to głęboko zakorzenione, często nieuświadomione przekonania o pieniądzach, które kształtują się w dzieciństwie i cicho rządzą naszymi finansami w dorosłym życiu.
Najbardziej psychologicznie destrukcyjnym z nich jest tzw. „money status”, czyli przekonanie, że wartość człowieka zależy od wysokości jego dochodów i zgromadzonego majątku. Dlaczego akurat ono?
Po pierwsze dla osób kierujących się tym skryptem niemal każda decyzja finansowa niesie ze sobą ogromny ciężar emocjonalny. Nawet małe potknięcie, niezrealizowany cel czy rozczarowanie zawodowe natychmiast podkopuje jej samoocenę i wiarę w siebie.
Na dodatek cała ta presja utrudnia racjonalne myślenie o pieniądzach i podejmowanie dobrych decyzji. Zamiast analizować sytuację na chłodno, taka osoba szybciej reaguje lękiem czy wstydem.
Po drugie Klontz zauważył, że osoby łączące własną wartość ze stanem konta często kompensują kompleksy czy niepewność przez wydawanie pieniędzy na siebie lub innych. W ten sposób próbują „kupić” sobie znaczenie, podziw i sympatię. Z pozoru może wyglądać to jak hojność, ale jest tylko desperacką próbą podniesienia samooceny.
To oczywiście droga donikąd. Prawda jest taka, że bogaci ludzie mogą czuć się bezwartościowi, a osoby z niewielkimi środkami szczęśliwe i pewne siebie. Wszystko zależy bowiem od naszego charakteru, spojrzenia na świat i jakości bliskich relacji.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji z wykwalifikowanym specjalistą. W przypadku problemów emocjonalnych, psychicznych lub trudności w codziennym funkcjonowaniu zalecamy kontakt z psychologiem, terapeutą lub lekarzem.
Artykuł napisany z wykorzystaniem: Mark Travers, „3 Habits To Transform Your Relationship With Money, By A Psychologist”, forbes.com [dostęp 9.06.2026].