Uwaga – manipulacja! Jak się przed nią bronić?

Zamiast przepraszać za swoje zachowanie, wyciągnij wnioski na przyszłość (iStock)

Czasem niewinne słowa, wypowiadane – wydawałoby się – odruchowo przez bliskich, potrafią wpędzić w poczucie winy, zrobić z ciebie ofiarę lub zmusić do tłumaczenia się z tego, kim jesteś. To ewidentny znak, że – świadomie czy nie – bliscy stosują wobec ciebie manipulację. Wayne W. Dyer, nieżyjący już amerykański psychoterapeuta, opisał najczęstsze z nich. I podał sposoby ich rozbrojenia.

  • Nie rozumiem, dlaczego tak się zachowujesz.

– ta uwaga ma na celu uświadomienie ci, że jesteś odpowiedzialna za to, czy inni cię rozumieją.

  • Jak mogłaś coś takiego zrobić?!

– pytający nie tylko wyraża swoje niezadowolenie, ale też chce, byś uwierzyła, że robienie czegoś, czego on nie rozumie, jest niewybaczalne.

  • Jak ktoś z takim wykształceniem i pochodzeniem mógł zrobić coś takiego?

– ukryte pochlebstwo nie umniejsza dezaprobaty i ma skłonić cię do przeprosin.

  • Jestem zaskoczony, naprawdę mnie zdumiewasz.

– to wyznanie sugeruje, że powinnaś się wytłumaczyć.

  • Powtórz jeszcze raz, nie rozumiem

– i znowu musisz (ponownie!) wyjaśniać swoje postępowanie.

  • Powinnaś zrozumieć, jak bardzo cierpię

– manipulator przenosi na ciebie winę za to, że on ciebie nie rozumie.

  • Nie mogę uwierzyć, że chcesz to zrobić teraz, gdy…

– to kolejna próba kontrolowania twojego zachowania.

  • Nigdy nie mówisz mi, co myślisz.

– ma to skłonić cię do osobistego wyznania, ale nie zdziw się, że kiedy już powiesz, co myślisz, rozmówca postara się przekonać cię, że myślisz jednak źle.

  • Zrób to dla mnie

– gdy manipulator nie może zmienić twojego zachowania, posługuje się tą taktyką, byś zrobiła coś, czego nie chcesz, ale ponieważ on tego chce.

  • Obraziłaś mnie.

– uważaj na ludzi, którzy się obrażają, chcą zmienić twoje zachowanie.

Nie daj się wciągnąć:

  • Przestań się tłumaczyć, jeśli nie masz na to ochoty.
  • Przestań sobie wmawiać, że jesteś odpowiedzialna za to, czy inni cię rozumieją.
  • Jeśli czujesz, że ktoś umyślnie cię nie rozumie, by w ten sposób mieć nad tobą kontrolę, powiedz mu to.
  • Naucz się rozpoznawać uczucia osoby, która zaczyna się denerwować z powodu twojego zachowania lub chce cię upokorzyć. Powiedz jej o tym: „Widzę, że jesteś niezadowolony z mojego zachowania i chcesz, żebym je zmieniła”.
  • Jeśli ktoś mówi: „uraziłaś mnie”, odpowiadaj: „sam się uraziłeś”.
  • Przestań robić rzeczy, których nie lubisz, a które robisz tylko dlatego, że inaczej zostałabyś źle oceniona czy zrozumiana.

Przestań przepraszać za swoje zachowanie, nawet jeśli zrobiłaś coś, co samej ci się nie podoba – lepiej wyciągaj z niego wnioski na przyszłość.