fbpx

Od pierwszej do ostatniej miesiączki. Kiedy się martwić? – tłumaczy dr Wojciech Homola, ginekolog z FemiMea

Od pierwszej do ostatniej miesiączki. Kiedy się martwić? - tłumaczy dr Wojciech Homola, ginekolog z FemiMea
fot. materiały partnera

Nieprawidłowe miesiączki to bardzo częsty problem, z którym kobiety zgłaszają się do ginekologa. O miesiączkowanie, czyli temat, który jest bliski każdej kobiecie pytamy dr n. med. Wojciecha Homolę, lekarza ginekologa położnika, naukowca, wykładowcę akademickiego, założyciela centrum ginekologii i położnictwa FemMea.

Kiedy miesiączka jest nieprawidłowa?

Miesiączka to krwawienie, które pojawia się cyklicznie w życiu kobiety. Średnio jeden raz w miesiącu. Przyjmuje się, że norma to 25-35 dni odstępu między krwawieniami. Tak więc miesiączki rzadkie, to takie które występują nie częściej niż co 35 dni (kobieta ma wtedy mniej niż 10 krwawień w roku). I analogicznie miesiączki częste to takie, które pojawiają się co 25 dni i krócej.

Dr Wojciech Homola z FemiMea mówi: Kiedyś ktoś powiedział mi na jednym z kursów z leczenia niepłodności, że miesiączka jest tylko po to, by kobieta mogła zajść w ciążę.

Od pierwszej do ostatniej miesiączki. Kiedy się martwić? - tłumaczy dr Wojciech Homola, ginekolog z FemiMea
Dr Wojciech Homola (fot. materiały partnera)

Co warto wiedzieć o miesiączce?

Pierwszy dzień miesiączki to pierwszy dzień cyklu kobiety (to ważna informacja, bo wtedy zwykle zaczyna się stosowanie większości środków antykoncepcji). To jest moment kiedy dochodzi do złuszczania się błony śluzowej macicy (czyli endometrium, które wyściela od środka jamę macicy). W tym czasie kobieta nie powinna tracić więcej niż 40-70 ml krwi. Następnie ta warstwa się odbudowuje i przygotowuje na przyjęcie zapłodnionej komórki jajowej.

Plamienia w połowie cyklu

W połowie cyklu, u niektórych kobiet może pojawić się niewielkie plamienie/krwawienie, które można uznać za prawidłowe. Jest ono związane z owulacją, a wywołuje je pękanie pęcherzyka w jajniku, z którego wydostaje się do jajowodu komórka jajowa, jajowody połączone są z macicą, dlatego może się pojawić niewielkie krwawienie z pochwy.

Co może powodować nieprawidłowe krwawienia u kobiet?

Powodów jest całe mnóstwo: od hormonalnych (np. zespół policystycznych jajników – PCOS i insulioporoność), po anatomiczne (mięsniaki, polipy), poprzez sproblemy z szyjką macicy (ektopia). Czasem nieprawidłowe krwawienia są zwiastunem poważniejszych nieprawidłowości w tym choroby nowotworowej, dlatego nie można ich lekcewać.

Pierwsza miesiączka

U młodych kobiet, które miesiączkują niedawno, czyli rok, dwa, układ hormonalny (mózg- jajniki) dojrzewa. W tym przejściowym okresie miesiączki mogą być rzadkie i obfite czy też nadmiernie bolesne. Nie rozpoznajemy wtedy jeszcze zespołu PCOS, a cykle miesięczne z upływem wieku często same się normalizują.

“Nadżerka na szyjce macicy” – czy to jest groźne?

Dawniej lekarze uważali tzw. “nadżerkę” za coś co zagraża życiu kobiety i może być początkiem zmian przednowotworowych. Dziś już wiemy, że ektopia (tak prawidłowo nazywa się “nadżerka”) to zdrowy nabłonek, który na zewnętrznej części szyjki macicy znajduje się w nadmiarze (powinien być tylko w kanale szyjki, jednak znajduje się również na zewnątrz). Jest to nabłonek produkujący śluz, dlatego mogą pojawić się wzmożone upławy. Dodatkowo prawidłowy nabłonek jest wielowarstwowy, ten ma jedną warstwę. Dlatego ta tkanka jest bardziej krucha, nieodporna na kontakt, co może powodować plamienia i krwawienia kontaktowe po współżyciu.

To, co wiemy na pewno, to że “nadżerka” nie jest stanem przedrakowym. Nie wywołuje jej wirus HPV, odpowiedzialny za raka szyjki macicy. Sama ektopia (“nadżerka”) może jednak wywoływać krwawienia, szczególnie po współżyciu. Jest to związane z tym, że ten wywinięty nabłonek jest bardziej wrażliwy, mniej odporny.

Czy należy leczyć/usuwać “nadżerkę”?

Jeśli pacjentka ma prawidłową cytologię i brak wirusów HPV, to do czasu, kiedy nie zajdzie w ciążę i urodzi dzieci, lepiej nie ingerować w szyjkę macicy – tłumaczy dr Wojciech Homola z FemiMea. Jeśli po ciąży nadal występują wzmożone upławy, krwawienia, plamienia kontaktowe, np. po współżyciu, to można pomyśleć o leczeniu, czyli usunięciu ektopii. W FemiMea wykonuję ten zabieg małoinwazyjną metodą LEEP.

Masz nieregularny cykl? Bądź czujna.

Nieregularne, obfite miesiączki należy kontrolować, nie tylko u młodych dziewcząt, ale także u pań w wieku 30-50 lat. Musimy być czujni, by nie zlekceważyć objawów i nie przeoczyć najgroźniejszego, czyli raka trzonu macicy (endometrium) – ostrzega dr Wojciech Homola z FemiMea.

Histeroskopia – badanie, które pozwala oglądać jamę macicy

Dr Wojciech Homola z FemiMea: Obfite, krwotoczne miesiączki, które powodują duży dyskomfort dla pacjentek, najczęściej są spowodowane zaburzeniami hormonalnymi, często obecnością mięśniaków macicy czy też polipów, ale mogą również oznaczać niebezpieczną chorobę – raka endometrium. W diagnostyce takich krwawień zalecana jest histeroskopowa ocena jamy macicy z pobraniem fragmentu do badania.

Kiedy zrobić histeroskopię i na czym polega to badanie?

Histeroskopia to nowoczesny, mało inwazyjny i bezpieczny zabieg, wykonywany w znieczuleniu miejscowym (znieczulenie podawane jest mikroskopijnymi igiełkami do szyjki macicy). Podczas zabiegu lekarz ogląda jamę macicy od wewnątrz za pomocą kamery o wysokiej rozdzielczości full HD. Można wtedy zobaczyć najdrobniejsze szczegóły zmian chorobowych, takie jak mięśniaki wpuklające się do wnętrza macicy, polipy, czy nieprawidłowości budowy, jak przegroda macicy. W czasie takiego badania, jeśli któryś z fragmentów macicy wydaje się podejrzany, można pobrać wycinek do badania histopatologicznego.

Histeroskopia jest też badaniem wykorzystywanym w procesie diagnostyki niepłodności kobiecej. Okazuje się, że u niektórych pań proste usunięcie polipów, mięśniaków, czy przegrody macicy umożliwia szybkie zajście w ciążę.

Ostatnia miesiączka. Menopauza.

Dochodzimy do ostatniej miesiączki w życiu kobiety – zwanej menopauzą, po której jeśli nie będzie krwawienia przez 12 miesięcy, to mówimy, że kobieta jest już po menopauzie. W Polsce kobiety przechodzą swoją ostatnią miesiączkę (czyli menopauzę) najczęściej ok. 51 roku życia. W przypadku, gdy pojawi się krwawienie po menopauzie, zawsze musi to wzbudzić naszą czujność, bo to może być objaw raka endometrium (choroba pojawia się zwykle po 50-60 r.ż., szczególnie narażone są pacjentki z nadwagą/otyłością oraz nadciśnieniem i/lub cukrzycą, które nie rodziły, wcześnie zaczęły miesiączkować i menopauzę przechodziły później niż większość, również pacjentki cierpiące na zespół PCOS). W przypadku takiego krwawienia również metodą diagnostyki z wyboru jest ocena wnętrza macicy z pomocą histeroskopu.

Coraz więcej kobiet dba o siebie i regularnie chodzi do ginekologa

Ginekolodzy, którzy pracują na oddziałach szpitalnych najczęściej słyszą od swoich pacjentek: “Byłam u ginekologa 5,10, 20 lat temu, gdy rodziłam”. Jednocześnie coraz więcej kobiet w Polsce wie, że medycyna bardzo rozwija metody diagnostyczne, a ponieważ wiele raków rozwija się latami, jeśli więc będą co rok odbywać wizyty ginekologiczne, jest ogromna szansa, że lekarz znajdzie chorobę, gdy jest ona jeszcze mikroskopijna, czyli bardzo łatwa do nieinwazyjnego wyleczenia. Analogicznie z innymi aspektami, z którym borykają się panie. Najważniejsze, by wiedzieć, że gabinet ginekologiczny XXI wieku, to nie jest ten sprzed 40 lat. Dobrzy lekarze dbają o intymność i komfort kobiety, nie tylko leczą, ale też edukują.

Autor: Magdalena Mańkowska

Ekspert: dr n. med. Wojciech Homola. Obronił doktorat na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu, gdzie prowadzi zajęcia ze studentami. Jest też założycielem centrum ginekologii i położnictwa FemiMea. Jego szczególne zainteresowania medyczne to diagnostyka i leczenie zmian w obrębie szyjki macicy.