Trwa ogólnopolska kampania dotycząca profilaktyki nowotworów

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dzięki zmianie stylu życia można uniknąć zachorowań na około 40-50% nowotworów złośliwych (fot. iStock)

Co roku na raka umiera 9,6 milionów ludzi na całym świecie. Nowotwory są obecnie drugą przyczyną zgonów, zaraz za chorobami układu naczyniowego. Liczba zachorowań na nowotwory złośliwe zwiększa się w zatrważającym tempie, również w Polsce. W ciągu ostatnich trzech dekad wzrosła ponad dwukrotnie. Według danych z Krajowego Rejestru Nowotworów każdego roku ok. 160 tysięcy Polaków dowiaduje się, że ma raka. Kampania „Ty decydujesz, czy zachorujesz!” to wspólna inicjatywa Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej i Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, której zadaniem jest zbudowanie w polskim społeczeństwie świadomości wpływu, jaki mamy na swoje zdrowie i życie.

Październik miesiącem walki z rakiem

Chcemy dotrzeć do jak najszerszego grona odbiorców z prostym przekazem: Główną przyczyną występowania nowotworów jest niezdrowy styl życia! Zaledwie 5-10% nowotworów ma podłoże genetyczne, a ponad 80% nowotworów to wynik czynników zewnętrznych, niezdrowego stylu życia i złych nawyków – wyjaśniał prof. dr hab. n med. Piotr Rutkowski z Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej–Curie w Warszawie.

Głównymi czynnikami zwiększającymi ryzyko wystąpienia chorób nowotworowych są:

· palenie papierosów;

· otyłość związana z niewłaściwą dietą oraz brakiem aktywności fizycznej;

· nadużywanie alkoholu;

· promieniowanie ultrafioletowe.

Spośród wszystkich zgonów związanych z nowotworami ok. 30% jest spowodowanych paleniem tytoniu, kolejnych 30% jest związanych z dietą, a około 15-20% z infekcjami. Pozostały odsetek nowotworów jest spowodowany przez inne czynniki, takie jak ekspozycja na promieniowanie UV, stres czy brak aktywności fizycznej.

Palenie tytoniu jest główną przyczyną raka płuca, nerek, pęcherza, żołądka, szyjki macicy, jelita grubego oraz wielu nowotworów głowy i szyi. Jeden papieros zawiera około 7 tysięcy substancji chemicznych, w tym aż ponad 70 silnie rakotwórczych. Niestety, aż ponad 14 mln Polaków narażonych jest na bierne wdychanie dymu tytoniowego!

Właściwie zbilansowana dieta oparta o warzywa i niskotłuszczowe produkty zmniejsza ryzyko występowania otyłości, a więc również wielu nowotworów tj. raka jelita grubego czy raka szyjki macicy.

Spędzanie wielu godzin w pozycji siedzącej zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania na raka płuc, macicy i jelita grubego. 10 tysięcy kroków dziennie to minimalna dawka ruchu konieczna dla zachowania zdrowia.

Statystyczny Polak wypija rocznie około 10 litrów czystego alkoholu, który przyczynia się do powstawania nowotworów głowy i szyi, wątroby, jelita grubego i piersi. Szczególnie niebezpieczne jest połączenie alkoholu i tytoniu. Alkohol niszczy błonę śluzową jamy ustnej i gardła i w ten sposób ułatwia wchłanianie szkodliwych związków chemicznych zawartych w dymie papierosowym. Z tego powodu osoby palące papierosy i pijące alkohol, są szczególnie narażone na ryzyko wystąpienia nowotworów gardła i przełyku.

Ochrona skóry przed szkodliwymi promieniami UV jest najlepszą metodą ograniczenia ryzyka zachorowania na czerniaki oraz inne nowotwory skóry. Ważna jest także całkowita rezygnacja z solarium.

Od co najmniej dwóch dekad środowisko medyczne mówi o trwającej „epidemii nowotworów”. Początkom tej dyskusji towarzyszyły próby identyfikacji przyczyn wzrostu liczby zachorowań, a następnie poszukiwanie rozwiązań, które wpłynęłyby na zahamowanie tego trendu. Dziś w dużym stopniu znamy odpowiedzi na postawione sobie wówczas pytania, ale mimo tej wiedzy ponosimy klęskę w walce o ograniczenie liczby zachorowań. Wynika to, niestety, z braku odpowiedniej wiedzy wśród szeroko rozumianej opinii publicznej. Wielu nowotworom można byłoby zapobiec, gdyby tylko ludzie wcześniej decydowali się na zmianę swojego – niezdrowego – stylu życia. – podkreślał 4 października, podczas inauguracji Kampanii „Ty decydujesz, czy zachorujesz!”, prof. nadzw. dr hab. n med. Wojciech Wysocki, Prezes Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej, Klinika Chirurgii Ogólnej, Onkologicznej i Naczyniowej w 5. Wojskowym Szpitalu Klinicznym z Polikliniką w Krakowie, redaktor naczelny pisma „Nowotwory Journal of Oncology”.

W ramach kampanii powstał materiał video, który przedstawia zachowania zwiększające ryzyko wystąpienia chorób nowotworowych. Działania edukacyjne będą prowadzone także w mediach oraz w kanałach społecznościowych.