Pisane na lustrze. Blog Anny Janko

Dzień w środku życia

Maj miesiącem wszelkiej sztuki. W maju najwięcej imprez kulturalnych wszelkich: festiwali, premier, spotkań autorskich, wernisaży, itp. Ja po prostu wciąż wybiegam na miasto albo nawet wyjeżdżam z niego do innego miasta, gdzie coś tam z moim udziałem się odbyć ma. Choć przecież tylko tam bywam, gdzie to jest najpilniejsze, a i tak mam wrażenie, że nie zatrzymuję się nawet, gdy śpię!  Przede mną  w ciągu najbliższych czterech tygodni jeszcze cztery podróże „służbowe”, czyli literackie,  a w lipcu i sierpniu po jednym festiwalu, pomimo wakacji. Ma to wszystko swój urok, bo zielono, bo kwitnie, bo ćwierka i podśpiewuje, nie tylko ptactwo, ale i dusza. Z tiulowej firanki ta dusza, co ją lekki wietrzyk wybrzusza… I ona, wiecznie młoda, roi coś sobie w powiewach, czy się aby może jeszcze, tymczasem, na chwilę, próbnie, ryzykownie, odwracalnie….  nie zadurzyć w kimś lub czymś? No, tak tyle o ile, aby się wiośnie stało zadość? Ech? I tylko czasu nie ma. Wolności nie ma. I młodości jakby  mniej…

Właśnie przeczytałam tekst Tadeusza Sobolewskiego w Wyborczej o nowym filmie Hanekego pt. „Miłość”.  Podobno arcydzieło. Studium starej, bardzo starej, miłości. Misterium przemijania. Koniecznie muszę obejrzeć.  „Biała wstążka”, poprzedni ważny film tego reżysera, też okrzyknięto wielkim. Ja osobiście miałam parę zastrzeżeń, przede wszystkim do zakończenia i „rozsnuwania tajemnic” gdzie się da, nie lubię napięcia, które nie zakorzenia się w utworze, a tylko się o nim wie, na przykład z historii.

Tymczasem się poranek zaawansował.  Tu, w tym miejscu na ziemi, gdzie akurat jestem, świeci gorące słońce, niebo jest nieskazitelnie błękitne, przed domem kwitnie biały bez (jednak biały) i jakiś mały przyziemny krzaczek zasadzony przez sąsiadkę, co też ma czuły stosunek do przyrody. Ćwierkają wróble szczęśliwie powrócone, a przez lata ich nie było.  Upał się przyczaja. Od ulicy słychać auta i ludzi.  A z dalsza, od czasu do czasu, pieśń tramwaju, co rusza z przystanku. Bo tramwaje teraz ładnie śpiewają, gdy nabierają rozpędu.  Zaraz idę do fotografa zrobić sobie zdjęcie do paszportu.   Oprócz twarzy, w tle, albo po drugiej stronie fotografii, uwieczni się ten poranek 22 maja 2012 roku, kiedy to wstał dzień jasny jak słońce, byłam zdrowa, całkiem niebrzydka i jeszcze niestara, zdolna do marzeń, wybierałam się na spotkania, szykowałam do podróży, miałam kogo kochać, nie było w pobliżu żadnej wojny i nikt z moich bliskich nie cierpiał.  Dzień, który miał najlepsze intencje od samego świtu, dzień w środku życia…

\"Ogrody\" rankiem

Czeka się na coś długo, przygotowuje się duszę i ciało, a potem wskazówka zegara dochodzi do oznaczonej godziny i… idzie dalej, nie zatrzymuje się, niewzruszenie idzie naprzód!  Okazuje się, że to co było w przyszłości, jest już za nami, i tylko musnęło nas przelatując przez teraźniejszość.

Wczorajszy wieczór poetycki udał się nadzwyczaj. Fiolet ubrany był na niebiesko (piękny stylowy żakiet z aksamitu) i w doskonałym był  humorze. Wiersze czytała z wyczuciem, eksponując ich doskonałą formę i myśl niebanalną,  Marzena Trybała.  Sala kluboksięgarni Czuły Barbarzyńca wypełniona była po brzegi przyjaznymi duszami.  Rozmawiałyśmy raz poważnie, raz zabawnie, bo Fiolet jest istotą wielobarwną , mocno inteligentną, a ponadto wesołą, dowcipną i troszeczkę ekscentryczną.  „Po ludzku” nazywa się Jolanta Mąkosa, jest malarką, scenografką, scenarzystką, a od wczoraj oficjalnie już – poetką.  „Ogrody wieczorem” sama opracowała graficznie i typograficznie, a na okładce są fragmenty jej obrazów.  Mam nadzieję, że na jej blogu pojawi się obrazek z okładką, bo jak dotąd jest tam tylko fragment wykorzystanego  obrazu: krajobraz z dwoma drzewami. Na ostatniej stronie okładki też jest detal: biała lilia. Wiersz tytułowy rozpoczął spotkanie; można go przeczytać  na blogu „Widok z okna”. Niezwykle lubię ten wiesz i chętnie bym go umieściła i u siebie, ale  wybiorę inny, także ulubiony. Rzadko się zdarza, by w tomie poetyckim wszystko było w takiej harmonii, by wszystkie – absolutnie wszystkie – teksty współgrały ze sobą, a każdy osobno był dopracowany  do imentu,  wypełniony po brzegi i zamknięty…  Książka ta to zjawisko materialno-duchowe,  można ją dawać w podarunku bliskim ludziom.

Poniżej  wiersz, który jest jak obraz.

Widok na sad wiśniowy w Kameido

Biały kot na oknie z widokiem.

Widok na sad wiśniowy w deszczu.

Czarka z herbatą na parapecie.

Namalowany na czarce kot.

Wiele pisano o sztuce przekładania wierszy,

o urodzie lewej strony brokatu,

gdzie widać wszystkie nici,

ale niewiele można powiedzieć o urodzie barw i rysunku.

To samo myśli sad wiśniowy w Kameido podczas ulewy,

gdy szara osnowa deszczu łączy niebo z ziemią,

a rysunek białych kwiatów rozpływa się w mroku.

Kiedy pęka jaspisowa kopuła sklepienia,

Trzeba stopić tęczę w magicznym tyglu,

Żeby odbudować niebiosa w proch potrzaskane.

Wiele pisano o sztuce umierania,

Która pomaga iść na Śmierć w zachwycie.

Ale jeszcze nie teraz, jeszcze chwilę zaczekaj.

W oczekiwaniu na zbawienie napijmy się herbaty,

marząc o wąziutkim Świetle Nocy.

To ty jesteś białym kotem z Kameido.

25/IV 1999

Ogrody wieczorem

Zanim będę kontynuować moje blogowe zapiski, spieszę z informacją: dziś o 20.00 w warszawskim ”Czułym Barbarzyńcy”, na ul. Dobrej (Powiśle) poprowadzę spotkanie autorskie z Fioletem. Tym Fioletem od ogrodu zza okna. Tak! Nasza Zwierciadlana blogerka o nicku Fiolet zadebiutowała tomikiem poezji. Tytuł oczywisty -  ”Ogrody wieczorem”. Kto może, niech przybywa. Kto nie może, niech – czyta co o wieczorze tym napiszemy rankiem !   Wydawcą jest Czuły Barbarzyńca Press, który  mam nadzieję dał na zapowiedzi na którejś z internetowych ambon.

Morze do towarzystwa

10.05.12

Obudziłam się rankiem, patrzę, a tu raj… Wyszłam na półokrągły balkonik, słońce już w górze, grzeje jak w letni dzień, pod słońcem bladoniebieskie morze oddycha leciutko, daleko na redzie śpią statki otulone  delikatną mgłą, na dole kwitną kwiaty w rabatach i pracuje fontanna, nieustająco a bez najmniejszego wysiłku. Dostałam apartament w sopockim Grand Hotelu, który należy obecnie do francuskiej sieci Sofitel. W tym hotelu mnóstwo lat temu odbyło się moje wesele, a teraz, to znaczy wczoraj, miałam tu spotkanie autorskie wraz z francuskim bardzo znanym pisarzem. Spotkanie było marynistyczne, to znaczy mówiliśmy o morzu i czytaliśmy morskie utwory. Hevre Hamon mówił jak poeta, choć poetą nie jest, ale czy o morzu w ogóle da się mówić prozą? Czy jakikolwiek żywioł obejdzie się bez metafory? Niezwykle udany to był wieczór,  choć organizacyjnie improwizowany, zupełnie po naszemu… No a dziś – dzień jak prezent, jedwabisty i błękitno-złoty, spokojny i bezpieczny. I morze tak blisko, zatoka cały czas obok, jakby miała kontrakt z hotelem 24 godziny na dobę. Zatoka to jest takie trochę nieprawdziwe morze,  rzadko miewa gniewne dni, nawet większe fale nieczęsto się zdarzają. Ot, takie kameralne morze do towarzystwa. Dlatego tak bardzo lubię tu przyjeżdżać. Oczywiście taki pokój w takim hotelu, to sprawa jednorazowa, jednak dobrze się na chwilę zapomnieć i poddać urokowi, komfortowi i wszelkim zbytkom…   

Krasawica Moskwy

Cieszę się, że nie jestem odosobniona w swej niechęci do świątecznego chaosu, który nam zafundowano ustawowo. Zresztą dla mnie to jest akurat czas intensywnej pracy, przed wyjazdem, który też nie ma  wakacyjnego charakteru. A ponadto po powrocie czas mój jeszcze bardziej się sprasuje ( z powodu prac terminalnych i kolejnych wyjazdów), i  jedynym wyjściem będzie tak troszkę zwariować i poudawać, że  wszystko to dzieje się obok mnie… Od wczoraj już ten nastrój ćwiczę i dobrze mi idzie. Na przykład co godzinę wychodzę przed dom, gdzie posadziłam własnoręcznie perłowo-różowo kwitnącą „Krasawicę Moskwy”. „Krasawica” jest bzem, drzewkiem bzowym mojego wzrostu (lecz znacznie młodszym… ), które powolutku i z namysłem otwiera kolejne pączusie swych krzyżykowych kwiatków. Wyskakuję więc co chwilę od biurka, by sprawdzać, jak mu idzie, ile mu ukwitło, temu bzowi… I nos  przykładam do kiści, by moc zapachu wdychać próbnie.  Miłe chwile, gdy światło ekranu komputerowego w światło nieba się zamienia… Przypomina mi się prawda o życiu!

Wczoraj rano zajrzałam na nasze blogowisko i przeczytałam bardzo ciekawy wpis Krystyny Januszewskiej  o twórczyni „Ani z Zielonego Wzgórza”. Nie miałam pojęcia o  prywatnym życiu pisarki, nie wiedziałam, że wyszły w Polsce jej pamiętniki. Szybko (oszukując Czas, co stoi nade mną i pogania) pozaglądałam Internetowi  w różne miejsca i znalazłam znamienny fragment z listu L.M. Montgomery do przyjaciela (1922 rok):

„Wczoraj siedzieliśmy do późna słuchając u znajomych radia. Byłoby to wszystko cudowne, gdyby nie było… takie przygnębiające. A to dlatego, że  wszystkie te wspaniałe wynalazki i odkrycia depczące sobie po piętach sprawiają, że czuję się znużona i tęsknię za powolnymi, starymi, dobrymi czasami. Wydaje mi się, że pędzimy coraz szybciej, a ludzkość siedzi jak na szpilkach. Myślę, że ten zalew nowościami potrwa jeszcze dwieście lub trzysta lat, po czym wszechwładny Pan Czas zmęczy się i weźmie urlop na kilka stuleci, a wtedy ludzkość odrobinę odsapnie. Ale my, żyjący teraz, musimy – chcąc nie chcąc - pędzić razem z nim. Za kilka pokoleń listy staną się przeżytkiem. Wszyscy rozmawiać będą z nieobecnymi przyjaciółmi przez RADIO .To może być nawet przyjemne, ale coś zniknie razem z listami. Świat nie może zjeść ciastka i mieć ciastka. I tak naprawdę, żadna z tych rzeczy  nie „oszczędza czasu”. Każda następna wypełnia go tylko do utraty tchu.”

No i – słowo ciałem się stało! Jesteśmy w wirze technicznym, który kręci się z zawrotną szybkością.  Listy stały się przeżytkiem, ludzie rozmawiają przez radio z ekranem, czyli przez skypa.  I tak naprawdę, żadna z tych rzeczy  nie „oszczędza czasu”. Każda następna wypełnia go tylko do utraty tchu. Jestem tego najlepszym przykładem.

Zanim wyskoczę do mojej Krasawicy, policzyć „chmury krzyżyków” (Pawlikowska-Jasnorzewska), to jeszcze podam link do obszernego biograficznego tekstu o L.M.M. zamieszczonego na portalu pinezka.pl http://www.pinezka.pl/content/view/795/139/

.

Święto za świętem

Święto za świętem, co drugi dzień nicnierobienie. Niedziela, po niej przegubowy poniedziałek, gdy się pracuje na pół gwizdka, albo wcale, bo przecież zaraz pierwszy maja. Potem przegubowa środa, znów świąteczny trzeci maja, następnie przegubowy piątek i znowu weekend…   Należy się nam: taka złota polska wolność.  Można wyjechać, zapomnieć, zaszaleć. Gdzieś tam ktoś, garstka jakichś patriotów, ideologów jakichś, „pichci” te obowiązkowe uroczystości, opracowuje te rocznice, odwala robotę pod hasłem „święto państwowe”. A naród brzuchem do góry. W telewizorze skręcą właściwe materiały, reportaże do programów informacyjnych i jeszcze to poprzeplatają  piłkarzykami, orłem na koszulkach cudownie uratowanym. A jak zaczną przynudzać to się przeskoczy na kanał filmowy. Bo nam tam wszystko jedno czy państwowe te dni wolne, czy kościelne, byle była kumulacja w kalendarzu i się można było wyrwać z życia do życia!..   Grillowanie na trzech piętrach, w czterech oknach dyskoteka…  Ci, co nie mogli z jakichś powodów wyjechać, szaleją na miejscu.

Piszę, popatrując przez okno na odpoczywających rodaków, piszę, jakbym miała za złe ludzkości, naszej polskiej ludzkości… Mam za złe.  Bo uważam, że niepolitycznym pomysłem przed laty było pozostawienie czynnymi obydwu tych świąt, co są tak blisko siebie, a co owocuje rokrocznie poważnymi stratami finansowymi państwa, wciąż ubogiego państwa. Życie ponad stan to nasz narodowy zwyczaj z długą tradycją historyczną. Rząd Tuska miał być tym, który potrafi liczyć i deficyt budżetowy zacznie się jednak łatać, tymczasem prędkość lotu w przepaść się zwiększa, nie tylko z powodu grawitacji… W szczególności pomysł z igrzyskami Euro 2012 w Polsce uważałam od początku za samobójczy dla naszego kraju „na dorobku”, taka babska intuicja. No, ale tam u góry przecież ktoś to policzył. Nie policzył? Pomylił się? Symulacja kosztów i zysków nigdy nam nie wychodziła…  I zdaje się, że i tym razem szykuje się potężny deficyt… Wielkie straty finansowe mamy jak w banku, zapewne banku światowym. Fasadowość, oto co nam po socjalizmie zostało w zwyczaju: po wierzchu pomalować, przeciąć wstęgi, sfilmować, poświętować, a potem niech się wali. Będzie się o co kłócić i co naprawiać. Ale teraz żyjmy chwilą: majówka, wakacje, pogoda super. Złota polska wolność. Konstytucja 3 maja miała znieść ten przywilej. Lubimy to święto, nieprawdaż?

Konstytucja 3 Maja - tak wygląda

Obietnica poranka

Dziś Światowy Dzień Jazzu. Radiowa Dwójka nadaje więc sam jazz…

A słowiki w moim parku nic o tym nie wiedzą i śpiewają po swojemu! Na spacer do naszego wielkiego parku poszliśmy dziś mężem i psem już o ósmej rano bo temperatura rosła z minuty na minutę i uznaliśmy, że warto zdążyć przed upałem. Prawie bezludnie tam było, jasno, świetliście.  Kwitnie teraz wszystko i śpiewa wszystko. Nie sposób ponazywać tego tak w pierwszej chwili. Czy to głogu różowa chmura, czy rajskiej jabłonki? Jednak to jabłoń.  „Słowik to czy skowronek?” Słowik! Tylko on ma takie płuca, że dobywa ton kryształowy, w szczególny sposób grający z ciszą, która się pogłębia po każdym trelu, jakby się wsłuchiwała, zapominała się w zasłuchaniu. Kiedy usiedliśmy nad jeziorkiem byliśmy jak w sali filharmonii, w której muzycy próbują instrumenty przed koncertem – w koronach drzew poszczególne ptactwo zawijało tony w loki, w szuwarach sekcja żab dawała na zapowiedzi w całkiem urozmaicony sposób, żadne tam kum-kum, tylko porządne, donośne brekhe-kekhe! A z daleka dochodził nas przytłumiony huk miasta, stały akustyczny mur, na którego tle dźwiękowe wzornictwo natury było po prostu cudem…

Potem biała i lekka jak śnieżny puch Mela spotkała czarnego jak smoła, muskularnego buldożka francuskiego i oba psy odtańczyły zabawny taniec pod tytułem: „Jedność Przeciwieństw”.

Niestety, to nie wakacje, poniedziałek zna się na kalendarzu, trzeba było wracać do domu i za robotę się brać. Ale jeszcze przez godzinę – porządki wiosenne w szafie, wymiana swetrów na podkoszulki, wietrzenie pościeli, porządki na biurku, żeby nie tak od razu, żeby jeszcze było tak jakoś przedwstępnie, inauguracyjnie, odświeżająco, z nadzieją na fantastyczny tegoroczny sezon…

.

Starej książki czar

27 kwietnia – dzień urodzin mojej mamy (poetki Teresy Ferenc), imieniny Zyty (na przykład Zyty Rudzkiej, pisarki i dramaturżki, nagrodzonej – przez samego Mrożka! – nagrodą Gdyni za świetny dramat „Zimny bufet”), dzień przepięknej pogody, mojego wyzdrowienia z zapalenia, dzień kąpieli mojego białego psa (dla niego niezbyt wielka przyjemność; maltańczyki nie lubią wilgoci, sierść mają jak wata) i w ogóle moja ulubiona liczba 27!

Już wczoraj musiałam się z łoża zwlec, bo się telefony z mejlami krzyżowały ( dając dynamiczne potomstwo…) i trzeba było się za robotę zabierać, na front życia wracać. I – muszę Wam powiedzieć – zrobiłam to chętnie, bo naprawdę zdrowiałam ekspresowo. Czy to z powodu diety (wyłącznie kasza jaglana i zioła, z leków tylko pectosol), czy może mentalne wspomożenie Waszych  komentarzy do wpisu ”chorobowego ”(wielkie dzięki!!!), a może niezwykła książka, której słuchałam z kaset? Nie wiem, możliwe, że wszystko razem, wraz z nadchodzącą – tym razem z całym dworem – wiosną!  Ostatecznie minął właśnie bosko piękny dzień, który spędziłam jak normalny człowiek na nogach. (A podobno we Francji leje!)

Książka, której słuchałam chorując, to „Ciała i dusze”, Maxence’a Van der Meerscha, staroć zupełny, wypożyczony z biblioteki dla niewidomych. Grube to dzieło opublikowane po francusku w 1943, w Polsce wydane dwadzieścia parę lat potem, jak się nie mylę, i dotąd nie wznawiane. Także film dawno temu nakręcono na podstawie tej książki. A jest ona wspaniała po prostu. Lata trzydzieste, środowisko  francuskich lekarzy (i ich rodzin), w tekst powplatana rozmaitość teorii medycznych tamtych czasów, dyskusji światopoglądowych, filozoficznych, ponadto  panorama ludzkich typów oraz niezwykle ciekawy obraz ówczesnej służby zdrowia. A jak to jest napisane! Barwnie, żywo, z potężną autorską emocją, nieraz na granicy kiczu (ale na granicy), nieraz sięgając wyżyn najlepszego światowego pisarstwa. Krew się tam leje strumieniami, bohaterowie rzucają mięsem (w sensie dosłownym), tną, zszywają, wskrzeszają, zabijają. Czułość i okrucieństwo, idealizm i oszustwa, naukowe urojenia i twarda rzeczywistość. I oczywiście: miłość, zdrada, nienawiść, współczucie.  Język polskiego tłumaczenia plastyczny, raz lekki, raz dostojny, bez idiomatycznych kiksów, bez błędów językowych, a ów ponad sześćsetstronicowy tekst czyta spokojnie i z wielkim wyczuciem Xawery Jasieński. Słuchałam całymi godzinami (z czarną skarpetką na oczach, bo miałam światłowstręt…), zapomniałam o współczesnym świecie i współczesnej sobie.

To było nurzanie się w oceanicznej prozie.

To było jak kiedyś, gdy w siódmej klasie, chora na anginę, zniknęłam całkowicie w „Ani z Zielonego Wzgórza”, czytając tom za tomem… A potem, gdy wstałam z łóżka, byłam już innym człowiekiem.

Czasem warto nawet zachorować, by tak się zapomnieć!

Pan wtorek był chory...

Wróciłam z Wrocławia, było ciekawie, rodzinnie, wnuczka mówiła mi: baba albo Ohma (bo jest dwujęzyczna; uczy się pierwszych zdań), miasto piękne, ludne, pogoda niezła… Mnóstwo chciałam napisać  na ten temat – - – Niestety, zaraz po powrocie dopadły mnie tzw. przeciwności losu, zapalenie zatok, gardła, świat zbrzydł i sposępniał, a nawet się udramatyzował, bo się dołączył remont nieodwoływalny, który ktoś musi obsługiwać. To ja jestem tym ktosiem. Jest to remont z dojazdem więc mam wrażenie katastrofy w toku. Pojechałam taksówką, wróciłam tak samo, samopoczucie jeszcze gorsze, cała głowa do niczego (kiedyś mawiałam „głowa do odkręcenia”), ktoś powinien za mnie przejrzeć pocztę, pójść na umówione spotkania, asystować wiertarkom remontowym, ktoś powinien za mnie napisać do bloga… Nie do wiary, ale nie ma komu!  Gram główną rolę w sztuce mojego życia, w której nie mam dublerki. Rano miałam wrażenie, że się wszystko zawali. Że nie dam rady się zebrać. Dotrwałam do popołudnia. Zadzwoniłam tam, gdzie było najpilniej, napisałam jednego mejla, no i rura kanalizacyjna wymieniona… Wpis do bloga – idzie, powolutku. I pamiętam, że miałam przeprosić mojego czytelnika płci odmiennej, że w ostatnim wpisie tak niefortunnie się odezwałam do dziewczyn tylko.  Co czynię niniejszym. Gdy tylko poczuję się odrobinę lepiej wrócę tu w lepszym stylu… Bo literek prawie nie widzę, a inteligencja, poczucie humoru, talent słowotwórczy – zniknęły we mgle.  Podróże kształcą, ale nie tym razem – w głowie mam tylko jedną myśl: osunąć się na poduszki i oczy zamknąć…

Maciupek i Maleńtas

Maciupek i Maleńtas. Niezwykłe przygody w Brzuchu Mamy. Niezwykłe jest to, że zostałam mamą… książeczki dla dzieci. I to mamą w ciąży! Bo to opowieść o życiu przed życiem.

O swojej powieści nie będę już więcej wspominać na blogu, jej dzieje są trudniejsze, niż myślałam (a ciąża i narodziny były/są żmudne i skomplikowane…). Jednak z tej książeczki mam radość szczerą i niewinną! Obrazki do tekstu zrobił Artur Gulewicz, sam mający od niedawna w domu Maniutkę (w książeczce występuje dziewczynka o takim imieniu). Jest to historia o tym jak pewnego dnia w brzuchu swej mamy budzą się bliźniaki i zaczynają poznawać świat „od środka”, rozpoznają co jest TU, zgadują co jest TAM, no i gadają, bawią się, kłócą się, śnią… To opowieść bajeczna oparta na faktach (biologicznych, naturalnie). O ile wiem, nie ma takiej książki w Polsce. (Książeczki z rynku szwedzkiego – były tłumaczone  – są techniczne, uświadamiające, skrótowe, choć także zabawne.) Mam nadzieję, że się moje Maciupki spodobają dzieciom i rodzicom.

A tak poza tym. Wstałam dziś o czwartej rano. Wyszłam na próg domu. Powietrze było jak czarny wilgotny aksamit, zostawiony na dworze na noc. I ptaki śpiewały, ostrożnie, po kolei… Odetchnęłam głęboko. Miałam za sobą dwa bardzo przykre dni i oto nastaje trzeci, ale już całkiem inny.  Postanowiłam, że to będzie dobry dzień…