Pisane na lustrze. Blog Anny Janko

Rozmyślania przy korekcie

Zanotujmy upadek. Upadek ducha nad ranem. Ale skoro się spać poszło przed dwudziestą pierwszą dnia poprzedniego (po wielu godzinach ślęczenia nad korektą własnej książki), nie ma się co dziwić. Szybkie spanie, na deser tzw. koszmar senny, potem leżenie w ciemności. Potem wstanie, po kuchni chodzenie, płynu z miodem picie. Bo się wyczytało w internecie, że miód działa nasennie. Ale nie zadziałał nasennie tylko spowodował atak jakiegoś kataru i wyciek z oczu (nie były to łzy bynajmniej). Oto jak się kończy wdrażanie internetowego poradnictwa. Leżałam jeszcze długo, rozmyślając o bzdurnych wątkach mojego życia, które (niektóre!) wydawały mi się jeszcze stosunkowo niedawno takie jedwabiste, złociste, i zasadnicze, a teraz są poboczne i ponadrywane. Po czym wstałam zdecydowanie, choć bez wizji najbliższej przyszłości.  I zaczęłam czytać co bądź, co tam się wylinkowało w Sieci. Trafiłam na stary wywiad z Kurtem Vonnegutem i Wiliamem Styronem z „Literatury na świecie”, z roku zdaje się 1986. Ten drugi z pisarzy powiedział: „Zaryzykowałbym twierdzenie, że literatura to środek, za którego pomocą jedna osoba, pisarz, próbuje wyciągnąć rękę i zakomunikować swoją wizję świata drugiemu człowiekowi, czytelnikowi, używając w tym celu całego dowcipu, inteligencji, pasji i zdolności poetyckich, jakie posiada. Tak się z grubsza przedstawia definicja tego, o co w moim pojęciu chodzi w literaturze.”

Z powodu tego, że w nocy mam wyobraźnię cholernie dosłowną, zobaczyłam nagle siebie, o Boże, jak wyciągam rękę z własną książką w geście niemal błagalnym, ku ludziom, aby przeczytali i odebrali właściwie całość wizji, w którą władowałam wszystkie zdolności… Pytany dalej Styron uzupełnił, że nigdy nie czyta swoich książek po ich napisaniu. Czyli komunikuje się raz a dobrze, potem już się za siebie nie ogląda. (Ciekawe, czy korektę pozostawia redaktorom, a czytanie fragmentów podczas wieczorów autorskich aktorom?). Obaj pisarze zgodnie twierdzą, że pisanie jest „nieprzyjemne” i „uciążliwe”.  Zdaje się, Vonnegut powiedział, że pisanie książki na długo, czasem na lata, zawęża świat autora. Oświeciła mnie ta myśl (co się nocami ludziom zdarza), choć przecież o tym wiedzieć musiałam, że zawęża. Dodałabym: zawęża, ale pogłębia. Tak to chyba wygląda w przekroju poprzecznym. Czyli autor morduje się latami ze wszystkich sił, kopie jakiś (komunikacyjny i porozumiewawczy) rów marjański , po czym odchodzi zdecydowanym krokiem, ku z goła innej geologii wewnętrznej… Rozumiem to bardzo mocno teraz, gdy przepełniona bezgranicznym samokrytycyzmem robię korektę swej książki. Mam przy tym wizję, że moja wizja może być całkiem chybiona, a ponadto banalna i nudna,  albo przeciwnie, zbyt szalona i dziwaczna! Jest mi niedobrze, na żołądku i w głowie, i przysięgam sobie, tu i teraz, że zmienię zawód, otworzę second hand ze spleśniałymi marynarkami od Armaniego (skórzane, pionowo pikowane), albo domowe przedszkole, lubię własne dzieci, to i cudze polubię…

Świt już kwitnie biało pod roletą. Stróż już łopatą chrobocze, stary śnieg przestawia (bo nowy nie napadał), czas i mnie do roboty.  Jeszcze sto pięćdziesiąt stron, Panie Styron…

.