Blog Pisarki

Nihil novi sub sole

Robię właśnie ostatnie poprawki do „W cudzym domu”, mojej pierwszej powieści historycznej. Mimo iż „Czas zamknięty” i „Pokonani” mówią również o przeszłości, ta najnowsza jest prawdziwie historyczna, gdyż opowiada o czasach jeszcze sprzed narodzin mojej babci. Oj, nie było to łatwe zadanie, by napisać tę książkę, o nie. Ale ponieważ już wiele lat temu postanowiłam dać moim bohaterom jeszcze wcześniejsze losy, masochistycznie rzuciłam się w ten XIX wiek i od razu natrafiłam na kłodę rzuconą mi pod nogi przez mojego własnego ojca. Tata, profesor historii i specjalista od XIX wieku, poproszony o polecenie mi właściwej lektury do dokumentacji, oświadczył mi, …. że bez ukończonych studiów historycznych ja tej książki nie napiszę! No to się zawzięłam.

Teraz, uśmiechając się kabotyńsko do ostatniej kropki, muszę przyznać, że fajnie było coś takiego zrobić. Zanurzyć się w innym świecie, rozpoznać różnice, ale i całą gamę podobieństw ze współczesnością i odkryć na własną rękę, że tak niewiele się zmieniło. Mimo innego ubioru jesteśmy tacy sami i z uporem maniaka popełniamy dokładnie te same błędy. I dlatego dziwię się wszystkim, którzy mówią: „nie lubię historii”, bo, zaprzeczając przeszłości, tak naprawdę wykreślają siebie i swój ewentualny przyszły dorobek.  Historia się powtarza, mówią o tym nawet ludowe przysłowia, a nie potrafiąc rozpoznać jej podobieństw, stajemy się w łatwym łupem dla wszelkich manipulatorów. „Kto kontroluje przeszłość, ten ma władzę nad przyszłością”. Ta myśl George’a Orwella ostrzega, żeby nie dać sobie wyrwać „tej kierownicy” z rąk.

Właśnie usłyszałam w radio o prowadzonej w Krakowie głodówce w obronie lekcji historii. MEN broni się, przedstawiając swoje racje, ale ja jakoś mu nie wierzę. Bo ja, pewnie już „ostatni Mohikanin”, wierzę w edukację ogólnokształcącą, która przybliża nam nauki humanistyczne, ścisłe, sztukę i muzykę, a także w wybory, które umożliwiają rozwój, a nie takie, które ograniczą go w piętnastym roku życia. Może wówczas ci, którzy wybiorą się na koncert, będą wiedzieć, że symfonia składa się zazwyczaj z trzech lub czterech części i nie zaklaszczą po każdej przerwie!

PS. Chyba nadal będą mnie straszyć „stosy empikowe”. Właśnie dowiedziałam się, że „Bratnie dusze” weszły na TOP 40 EMPIKU-u. Teraz nie powstrzyma mnie już żadna siła. Lecę zrobić zdjęcie. To może być niepowtarzalna okazja. Stoczę pewnie mężną walkę z ochroną, ale przecież muszę pokazać to mamie, cioci, ojcu chrzestnemu z warszawskiej Pragi, siostrze w Ameryce…

Spod stosów

Po wojażach znowu w domu.  Stopniowo normuje się poziom adrenaliny i zasypiam na osiem godzin. Wcześniej się nie dało. Pobudzenie, nerwy i choroba, która wypatrzyła sobie osłabiony organizm. Kichanie, kasłanie i ochrypły głos, czyli wszystko, co sobie można wymarzyć na promocyjne tygodnie.

W empiku stosy „Bratnich dusz”. Chodzę z Rysią Ulatowską i zastanawiam się, jak to można uwiecznić, ale ona ostrzega mnie, że w chwili wyjęcia aparatu fotograficznego z pewnością rzuci się na mnie ochroniarz i przydusi do podłogi, o skasowaniu zdjęcia nie wspominając. Podobno Rysi skasował. O bliskim kontakcie z podłogą nic mi nie mówi, ale ja na wszelki wypadek rezygnuję ze względu na wątłe zdrowie. Ale te stosy imponujące… Przy poprzednich wydaniach zamartwiałam się, że książek jest za mało i znikają, teraz przeraża mnie myśl, że ich nikt nie kupi. Agent A skarży się na mnie, że nigdy nic mnie nie zadowoli i zawsze znajdę pretekst do zamartwiania się.  No i któż to mówi, Agencie A, doprawdy znany ze swego słonecznego usposobienia.

Pierwsze spotkanie w Warszawie w dość kameralnym gronie, ale jakże inaczej, skoro odbywa się o godzinie dwudziestej. Sama wówczas bywam dość senna. Gdyby to było możliwe, osobiście wybrałabym ósmą rano. To jest dla mnie czas największego przypływu energii. Przeważnie piszę tylko we wczesnych godzinach. Moje przyjaciółki-pisarki (grupa siedlecka): Gosia Sobieszczańska, Rysia Ulatowska, Magda Zimniak i Ania Fryczkowska nie zawiodły. Siedzą w pierwszym rzędzie, i mam nadzieję, przejawiają empatię. Niestety, nasze rozmowy „po” zostają zduszone w zarodku. O godzinie dziesiątej zostajemy „wymiecione” z lokalu.

Następny dzień i Mińsk Mazowiecki. Jestem tam już po raz drugi i znów kłaniam się nisko, podziwiając entuzjazm i znakomitą pracę organizacyjną pań z Biblioteki i prowadzącego spotkanie, pana Darka. Za każdym razem aż mi się robi ciepło na sercu, że jeszcze są tacy ludzie i z oddaniem działają, ale pewnie wkrótce spotkamy ich wyłącznie w rezerwatach, gabinetach osobliwości czy na kartach starych książek. Skrupulatnie liczę i pamiętam wszystkich entuzjastów spotykanych na swojej drodze.

W niedzielę w domu jestem już zupełnie zdrowa. To normalne. Jak nie potrzeba, to natychmiast staję się okazem zdrowia i wędruję wraz z energiczną G na kino domowe do pana Gerarda ds. trudnych. Dr E na szczęście pohamowała rozbuchane aspiracje intelektualne i przygotowała menu kolacji w nawiązaniu do irańskiego „Rozstania”: kuskus z pomidorami i zieloną pietruszką, curry z kurczaka z mlekiem kokosowym, sałatka makedonia, a do tego dip jogurtowy z czosnkiem, słodkim chilli i czerwoną cebulą z chlebkiemnaan. Film bardzo dobry, ale czy lepszy od „W ciemności” Holland? Oba, zupełnie różne, podobały mi się chyba tak samo. Na szczęście nie jestem członkiem Akademii i nie musiałam głosować. I w ogóle nie nadaję się do żadnego jury. Zero recenzenckiego zacięcia. No, chyba że sprawa dotyczy mufinków dr E.  Bardzo smaczne były, choć może mało… irańskie.

W trasie

To był naprawdę długi tydzień. Premiera książki odbyła się parę dni temu, a ja czuję się już śmiertelnie zmęczona i niewyspana. Najpierw promocja w Gdańsku, potem wyjazd do Olsztyna. Od razu mi się przypomniało, dlaczego zawsze wolałam pisać niż wydawać. To tak, jakby wydać na świat dziecko, które cały czas wrzeszczy, bo dolegają mu kolki. Niby jest fajne, ale… trochę męczy. Szczególnie jeśli w tym samym czasie próbuje się pracować zawodowo. Nie mogę więc przepędzić klientów na cztery wiatry, bo „rumakowanie” za chwilę się skończy. Na dworcu wręczam więc obcemu panu papiery i kasuję żywą gotówkę. Z kolei, próbując rozwikłać zupełnie niezrozumiałe meandry tłumaczonego tekstu, odbieram telefony.

- W tych innych miejscach było o wiele sympatyczniej. I ta atmosfera… Nie mogłaś gdzieś indziej zorganizować tej promocji?

Nie mogłam. Poza tym skąd miałam wiedzieć, że tak to się potoczy?

- Dlaczego nie było wystarczającej liczby książek? Nie mogli przewidzieć, że się sprzeda? Ludzie się denerwowali.

Ja na ich miejscu też bym się wściekła. Skoro specjalnie się po nie fatygowali z daleka… Nie rozumiem też, dlaczego sprzedawca nie jest zainteresowany sprzedażą.  Ale ja już coraz mniej pojmuję otaczającą mnie rzeczywistość. Denerwuje mnie niewywiązywanie się z obietnic, nieodpisywanie na korespondencję, swobodne i nieskrępowane życie oszustów, nonszalancki stosunek do wykonywanej pracy, tępota, chamstwo, a poza tym… nieumiejętne mycie podłóg w szpitalach. Pewnie się starzeję!

- A nie mogłaś iść do fryzjera przed wywiadem? Byłaś taka wyleniała. Przecież to zniechęca! Nikt nie kupi książki od wyleniałej autorki.

Idę do lustra. Wyleniała? Chyba odwrotnie. Włosów mam aż za dużo i  sterczą mi na wszystkie strony. Obiecuję sobie solennie, że następnym razem się uczeszę.

- Mama przyślij pieniądze.

Tym razem studiujący w stolicy synek pozdrawia serdecznie swoją mamusię.

Do tego na promocji w Gdańsku pojawia się moja osobista Nigella Lawson z pretensją, że na blogu zrobiłam z niej kuchtę, a ma przecież i doktorat i ważne stanowisko. „Droga dr E. cóż ja na to mogę, ale w tej dziedzinie jesteś niezrównaną artystką”.

Postanowiłam więc przestać być całą orkiestrą symfoniczną, odłączyć się od Internetu,  i nie myśleć o dalszych losach mojej książki. Teraz niech sama już sobie radzi. Teraz jest czas czytelnika.

Za kulisami

Już dzisiaj… już dzisiaj wychodzi moja kolejna książka. „Bratnie dusze”. Pamiętam doskonale, jak jeszcze tak niedawno marzyłam o tym, by choć jedna („w szufladzie”, a raczej w pamięci komputera było już osiem) ujrzała światło dzienne. Naczekałam się sporo na tę chwilę, bo aż siedem lat. Pisałam kolejne, zapisywałam, wysyłałam,  czekałam, najczęściej nie dostawałam żadnych odpowiedzi,  aż… udało się.

Nie jest to tylko moja zasługa. Moja siostra, architektka, tropiła błędy rzeczowe, zapewniając mnie, że ciąża na ogół trwa dziewięć miesięcy, a nie jak mi czasem wychodziło, rok.  Przyjaciółki czytały maszynopisy, poprawiały błędy i odbierały późno w nocy moje telefony, zapewniając, że „Tak. Dobrze się czyta.” Ruda E  pojechała nawet do Łodzi w sprawie książek, gdzie udało jej się przekonać J, że to jest „dobra inwestycja”. Z kolei K sprawiła, że jej ówczesny pracodawca stał się nieświadomym sponsorem kolejnych papierowych wersji.

Byli też konsultanci, a wśród nich ten najznamienitszy – Pan Gerard ds. trudnych. Na co dzień wysoki urzędnik dużej korporacji, pasjonat historii i polityk, i w dodatku jeden z nielicznych, którzy potrafią zrozumieć, o co mi chodzi. Bo ja, muszę się przyznać, jestem w swych wypowiedziach bardzo chaotyczna i na przykład moje SMS-y są na ogół niezrozumiałe i wprowadzają w błąd. Kiedy bełkocząc, rozwijam wątek powieści, z którym mam problem, Pan Gerard rozumie wszystko, a nawet to, co mam dopiero na myśli. Kiedyś zdumiona tym faktem, spytałam go o ten fenomen. Bez wahania odpowiedział:

- Jeśli ja rozumiem swój zarząd, to ciebie tym bardziej.

Z Panem Gerardem przeżyliśmy już II wojnę światową, okres stalinizmu i cofnęliśmy się do XIX wieku. Mamy też pewne plany na przyszłość. I oczywiście śmiem mieć nadzieję, że jego małżonka, dr E, będzie nam nadal umilać sesje swymi wyszukanymi potrawami.

Jest jednak dla mnie sprawą oczywistą, że gdybym nie spotkała na drodze Agenta A., to z pewnością, sparzona aż do bólu, zaniechałabym już wszelkich inicjatyw wydawniczych i zajęłabym się czymś innym. On wszakże, mimo iż do tej pory nie przeczytał żadnej z moich książek, przekonał mnie, by tego nie robić.

Agent A pracował w jednym z moich poprzednich wydawnictw jako redaktor i poznałam go dopiero po ponad rocznej telefonicznej znajomości, kiedy już razem zdążyliśmy wyprodukować dwie powieści. Podczas naszych rozmów miałam obraz Agenta A jako emerytowanego wojskowego, gdyż zawsze rozmawiał krótko, rzeczowo i stanowczo. Zawsze dotrzymywał słowa i zawsze rozpoczynał korespondencję od „Szanowna Pani.”

Kiedy spotkaliśmy się na Targach Książki w Krakowie, omal nie padłam z wrażenia, gdy ujrzałam przed sobą… młodzieńca! Bardzo kompetentnego zresztą. Potem Agent A, a w zasadzie Agent dr A, siedział przy mnie, kiedy podpisywałam książki i władczym głosem oznajmiał: „Sylwii. Dwa i”, gdyż, ja niestety, pisząc na większej pustej płaszczyźnie, doświadczam czasem „prezydenckiego bólu”.

PS. W tym tygodniu dr E wyjechała, więc zamówiliśmy sushi, ale za to wspólnie  z energiczną G i panem Gerardem obejrzeliśmy film „Artysta”. Bardzo się z G wzruszyłyśmy i oczyściłyśmy nasze kanaliki łzowe. Jaki to był artysta z zasadami! I tak pomyślałam, że gdyby był dziś pisarzem, z pewnością nie miałby konta na facebooku i nie prowadził blogu!

Wpływ sosnowego igliwia

Tę historię znam od dzieciństwa, które choć trwało parę dobrych lat i według mnie było dość nudne, zaowocowało w niewielu, powtarzanych jednak do upadłego, rodzinnych opowieściach.

Podobno nie miałam jeszcze roku, kiedy moja mama zabrała mnie na spacer po zaniedbanym od czasów wojny parku brzeźnieńskim. Do punktu widokowego wchodziło się po schodach, a stamtąd znad sosnowego żywopłotu widać było morze.  Idealny spacer wzmacniający zdrowie chorowitego dziecka. Ale moja dwudziestoczteroletnia mama się nudziła i postanowiła dokonać eksperymentu, sadzając tłuste  niemowlę na sosnowych igłach. Bez sadyzmu zbytniego – tylko do pierwszego oburzonego wrzasku.

- To było po to, żeby ci pobudzić wyobraźnię – opowiadała zupełnie nieprzejęta mama o czasach, w których za takie zachowanie nie odbierano praw rodzicielskich.

Nie wiem, czy to w jakiś sposób wpłynęło na moje przyszłe pisanie. W każdym razie pamiętam, jak mając mniej więcej dziesięć lat, zaczęłam wymyślać  pierwsze historie. I tak już zostało. Oczywiście nie przekładały się one na papier, ale zawsze były źródłem własnej wewnętrznej rozrywki, dzięki której nie są dla mnie nudne długie podróże czy oczekiwania na dworcach, gdyż w każdej chwili mogę sobie włączyć ten dodatkowy program i zapomnieć o całym świecie.

- A na ile pani książki są oparte na prawdziwych wydarzeniach?  – powraca pytanie ze spotkań z czytelnikami.

I tu kolejna zmiana moich koncepcji. Do tej pory powoływałam się na tę pobudzoną igłami sosnowymi wyobraźnię, która wszystkim rządzi, ale ostatnio zmieniłam zdanie. Wydaje mi się, że w bardzo dużym stopniu korzystam z faktów, zasłyszanych (lub podsłuchanych) historii i charakterystyk znanych mi osób. Tylko że moja głowa (albo palce stukające w klawiaturę) miesza to wszystko w taki sposób, że rzadko kiedy ktoś potrafi rozpoznać prawdziwe zdarzenia, nawet jak się staram kogoś celowo, ale zapewne nieudolnie, opisać! I ja się tak cieszę, kiedy znajomi czytelnicy potrafią coś prawdziwego wytropić.  Więc gdy G w „Bratnich duszach” namierzyła w epizodycznej postaci swojego czołowego klienta, aż  puchłam z dumy.

- Tak, to on. Jego miałam na myśli. Hurra! Udało się tym razem.

Na ogół wygląda to tak, że „ktoś” płci obojętnej – najlepiej niezbyt dobrze mi znany – przykuwa moją uwagę, oczywiście nieświadomy, że ja podstępnie produkuję mu cały wyimaginowany życiorys. Czynię bohaterem lub zdrajcą, podsuwam mu namiętną kochankę, skazuję na ból i cierpienie.

Czasem jest odwrotnie. Przyjaciółka, ruda E. zwykła identyfikować się z każdą główną, prześladowaną przez zły los, bohaterką. Natomiast kiedy rzeczywiście ją opisałam w którejś z książek, w ogóle tego nie spostrzegła. Ale prawdę mówiąc, to ja już też nie pamiętam, gdzie to było.

Kiedy więc na dobre dopadnie mnie „niemiecka choroba” zapomnienia, moje życie stanie się barwne i pełne przygód!

O literaturze kobiecej słów parę

Tak, jestem przedstawicielką literatury kobiecej. I jestem z tego dumna.

Nie zawsze jednak tak było. Wydawało mi się, że nazwa jest krzywdząca i prowadzi do sztucznych podziałów literatury, zamiast traktować ją wyłącznie w kategoriach złej i dobrej.

Ale mi się zmieniło…  Podobnie jak wiele innych  moich wcześniejszych wizji i koncepcji! Długie lata przyglądałam się,  jak ten gatunek bywał marginalizowany i uważany za gorszy – to zrobiło swoje. Krzywienie się krytyki na samą nazwę, brak recenzji  w mass mediach (bo przecież kto to będzie czytał?), a z drugiej strony tłumy na promocjach, zapisy w bibliotekach na książki i wzruszające listy od czytelniczek, mówiące o tym, jak duże wsparcie dała im lektura.

Ciekawe jest, że ta „schizofrenia” istnieje w kraju, w którym rynek książki drukowanej się kurczy, gdzie czytelnictwo kuleje, ludzie nie potrafią zrozumieć treści nawet krótkiej pisemnej notatki, a analfabetyzm puka do drzwi.

No bo lepiej czytać literaturę wysoką! Jasne. Ja też z przyjemnością większą, a czasem mniejszą sama ją czytam.  I  jak ktoś ma ochotę, to niech czyta jedynie kandydatów do „Nike”.  Ale może czasem ten ktoś jest zmęczony, podróżuje, chce się rozerwać albo ma zupełnie inny powód, żeby się zaszyć w łóżku z filiżanką  herbaty i z książką Kalickiej, Ulatowskiej czy Kalicińskiej ?

Zeszłego roku jesienią miałam okazję uczestniczyć w panelu autorek, reprezentujących ten gatunek literatury, w Siedlcach. Trochę się obawiałam, jakie to będą panie – może jakieś neurotyczki z wybujałym ego? –  ale była to „prawdziwa miłość od pierwszego wejrzenia”.  Okazały się takie „normalne” i fajne, i szybko doszłyśmy do wspólnego wniosku, że musimy przekuć tę wymawianą kąśliwym tonem „literaturę kobiecą” w jakość i sukces. Zawiązała się Wielka Kapituła i podekscytowanymi głosami do późnej nocy ( całe szczęście, że nas Janusz – właściciel hotelu – nie wywalił na zbity pysk) dyskutowałyśmy na temat naszych planów.

Teraz to już nie są plany. Tylko praca w toku, głównie za sprawą wspaniałej dziennikarki i autorki Marioli Zaczyńskiej,  która jest  naszym organizacyjnym guru.

We wrześniu tego roku w Siedlcach odbędzie się Festiwal Literatury Kobiecej „Pióro i Pazur”. Zostaną nagrodzone powieści polskich autorek w dwóch kategoriach: dla najbardziej poruszającej i najsympatyczniejszej/najzabawniejszej polskiej powieści roku 2011. W ten sposób będziemy próbować udowodnić, że dobra literatura kobieca zasługuje na recenzje i uznanie.

To będzie dopiero pierwsza edycja, ale z pewnością się rozkręci. Prawda, Dziewczyny?

PS. A dla tych, co się nadal krzywią na nazwę „kobieca”(mimo iż czytają takie książki), kilka „męskich” tytułów z półki mojego niezastąpionego konsultanta do spraw trudnych, czyli pana Gerarda: „Sierpniowe salwy”,  „Pogrobowcy klęski”, „Stalin i bomba”, „Samolot bombowy PZL P37 „Łoś”. A jak TO nazwać?