Jedna kobieta, dwa światy, dwie historie. Magiczna powieść Jo Walton

Ile jest światów? Jeden? Dwa? Nieskończenie wiele? Czy istnieje taki, w którym znalazłaby jednocześnie szczęście i pokój? – oto, o czym myśli sędziwa, blisko dziewięćdziesięcioletnia Patricia w przebłyskach jasności coraz bardziej pogrążonego w demencji umysłu.
Podwójne życie PatKim była wcześniej? Tricią, która wyszła za Marka, rok po roku rodziła mu dzieci, dając się stłamsić jako zamknięta w domu żona w czasach, gdy mężczyzna był panem wszystkiego? Czy wiodła życie Pat – niezależnej, spełnionej zawodowo, związanej wielką miłością z drugą kobietą, z Bee, i wychowującą inne dzieci: troje swoich oraz córeczkę Bee, urodzonych dzięki umowie z ich wspólnym przyjacielem?

reklama

W kapitalnej, zaskakującej i życiowo mądrej powieści Jo Walton splatają się dwie opowieści o dwóch możliwych życiach tej samej bohaterki, ale i każdej kobiety sprzed rewolucji feministycznej.

W pierwszym żyje zgodnie z normami, obowiązującymi w jej czasach, w połowie dwudziestego wieku. Choć świetnie wykształcona, gdy wychodzi za mąż za Marka, musi porzucić pracę zawodową – mężatki nie mogły uczyć w szkole. Przed kolejną ciążą bardziej obawia się… niemiłego poczęcia – seks był tematem tabu i nic o nim nie wiedziała – niż samego porodu. Mąż, student tej samej uczelni, robi karierę, a ona najwyżej może przepisywać na maszynie jego teksty.

W swym życiu alternatywnym odrzuca oświadczyny Marka, wyjeżdża w świat, poznaje ukochane Włochy i… ukochaną kobietę, dającą jej poczucie bezpieczeństwa i nie hamującą jej rozwoju, mającą świadomość, że przecież kobiety nieustannie dokonują rzeczy wielkich, ale spotykają się z lekceważeniem i umniejszaniem swoich zasług. Pat pisze więc popularne przewodniki turystyczne po włoskich miastach, działa w organizacjach na rzecz pokoju, próbując jednocześnie chronić swą niekonwencjonalną rodzinę i miłość przed krzywdzącym prawem: gdy Bee znajdzie się w szpitalu, będzie problem, by ją odwiedzić.

„Podwójne życie Pat” to tyleż frapująca zabawa w „co by było, gdyby”, ile uważna kronika zmian, jakie dokonały się w naszej obyczajowości i mentalności ostatnich dziesięcioleci, od wychowania przez pigułkę antykoncepcyjną po wszelkich rodzajów tolerancję, rozpisana na trzy pokolenia.

A co by było, gdyby… w czasie kryzysu kubańskiego jednak wybuchła bomba nuklearna, niszcząc Kijów i Miami, gdyby to Rosjanie, nie Amerykanie, pierwsi wylądowali na Księżycu i gdyby w połowie lat siedemdziesiątych weszły do Polski sowieckie wojska? Jo Walton, niby na marginesie, kreśli bowiem jeszcze jedną brawurową „fiction”, tym razem polityczną. W ten sposób dwie Patricie żyją także w dwóch różnych światach zewnętrznych… Czy to możliwe, by obie, nie tylko ta druga, przeżyły godne i pełne sensu życie?

Jo Walton otrzymała nagrodę Johna W. Campbella za najlepszy debiut w 2002 roku i World Fantasy Award za powieść „Tooth and Claw” w 2004 r. Inne jej książki to opisująca historię alternatywną trylogia „Small Change”, złożona z tomów „Farthing”, „Ha’penny” i „Half a Crown”. Za powieść „Wśród obcych” otrzymała nagrody Hugo i Nebula. Jo Walton prowadzi bloga na papersky.livejournal.com oraz pisze felietony w Tor.com. Pochodzi z Walii, mieszka w Montrealu.

„Podwójne życie Pat”, Jo Walton, Świat Książki, Warszawa 2015