Czym się objawia nerwica natręctw?

Nerwica natręctw to choroba z kręgu zaburzeń lękowych. Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne składają się na dwa elementy: obsesje, czyli natrętne myśli powodujące silne napięcie, oraz kompulsje, tj. powtarzanie różnych czynności, aby obniżyć poziom tego napięcia. Chorym na nerwicę natręctw często towarzyszy: poczucie lęku, winy czy zawstydzenia.

Nerwica natręctw – co to?

Nerwica natręctw myślowych to zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, określane w skrócie OCD (od angielskich słów obsessive-compulsive disorder). Na obraz choroby składają się dwa główne elementy. Pierwszym z nich są obsesje, czyli natrętne myśli, nękające chorego wiele razy w ciągu dnia. Powodują one silne napięcie. W efekcie tego nerwica powoduje również kompulsje, czyli rytualne powtarzanie określonych czynności po to, aby obniżyć wysoki poziom powstałego napięcia. Jeśli osoba chora broni się przed natręctwami, powracają one do niej ze wzmożoną siłą. Przewlekłe przeżywanie napięć, natręctw czy poczucia winy torują drogę do depresji, dlatego u większości pacjentów z zaburzeniami obsesyjno-kompulsywnymi występują epizody depresyjne.

Nerwica natręctw – myśli, które występują najczęściej

Istnieje kilka typowych treści natręctw i kompulsji, które pojawiają się u pacjentów najczęściej. Są nimi:

Sprawdzanie myśli – czego przykładem jest myśl: „jeśli czegoś nie sprawdzę, stanie się coś złego”. Polega to na tym, że osoba z nerwicą natręctw potrafi, np. przed wyjściem do pracy, po kilka razy sprawdzać, czy na pewno zamknęła okno lub drzwi, wyłączyła żelazko, zakręciła wodę w kranie.

Higiena i zdrowie – u chorych może pojawić się myśl, że „jeśli czegoś dotknę, to się zarażę lub stanie się coś złego”. W efekcie natręctw pojawia się unikanie dotykania klamek, poręczy, przedmiotów bądź kompulsywne mycie rąk, nawet do kilkudziesięciu razy w ciągu dnia.

Krzywdzenie kogoś – natrętne myśli krążą nad zranieniem kogoś, a nawet zabiciem. Przykładem na tego typu natręctwa jest, np. obraz kochającej matki, która patrząc na swoje dziecko myśli: „co jeśli je zabije lub ugodzę nożem”. Prawdopodobieństwo, że osoba faktycznie zrani bliskiego jest równe zeru. Jednak tego typu natręctwa powodują, oprócz napięcia, bardzo silne poczucie winy, uważanie siebie za złego człowieka, czucie obrzydzenia i niechęci do własnej osoby.

Treści religijne – natrętne myśli mogą pojawić się, np. u osób głęboko wierzących. Natręctwa dotyczą np.: obrażania osób świętych czy wyobrażanie sobie ich w obscenicznych sytuacjach. Prowadzi to do silnego poczucia winy oraz wstydu. Chorzy, u których pojawiają się natrętne myśli dotyczące treści religijnych, najczęściej kompulsywne spowiadają się lub modlą.

Myślenie magiczne polega, w przeświadczeniu chorego, że wykonanie konkretnej czynności ochroni go przed bliżej nieokreślonym niebezpieczeństwem. Przykładem takiego postępowania jest np.: mieszanie herbaty w określony sposób, chodzenie po chodnikach, omijając złącza pomiędzy płytami chodnikowymi, czytanie wszystkich informacji na ulicznych plakatach zgodnie z wymyślonym wcześniej schematem.

Objawy nerwicy a funkcjonowanie w życiu codziennym

Funkcjonowanie osób z nerwicą natręctw w codziennym życiu zależy od nasilenia zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych. Chorzy z bardzo silnie rozwiniętą chorobą nie są nawet w stanie normalnie pracować czy wykonywać domowych obowiązków. Są tak zaaferowane swoimi natręctwami i kompulsjami, że zazwyczaj tylko im poświęcają cały swój czas. U większości pacjentów z nerwicą natręctw choroba przebiega jednak w sposób umiarkowany bądź łagodny. Takie osoby tracą dużo czasu na swoje kompulsje, które powodują dyskomfort, napięcie, zawstydzenie, poczucie winy, a czasem izolowanie się od otoczenia, by nie zostać negatywnie ocenionym. Osoby z nerwicą natręctw często myją ręce lub biorą prysznic, co może w efekcie prowadzić nawet do powikłań dermatologicznych.