„Dolina spełnienia” – historia zatoczy koło

Powieść o trzech pokoleniach kobiet skazanych na rozłąkę. Lulu, Violet, Flora – najbliższe sobie kobiety, które los brutalnie rozdziela. Czy odnajdą się gdzieś między Szanghajem a San Francisco?

Prószyński i S-ka

reklama

Mała Violet mieszka ze swoją matką w Szanghaju. Matka prowadzi ekskluzywny dom schadzek, znany w mieście jako „Dom Lulu Mimi”, po angielsku – „Ukryta Ścieżka Nefrytowa”. Miejsce różni się od pozostałych mu podobnych tym, że obsługuje i chińskich, i zachodnich klientów. Jest początek XX w., zmuszone niekorzystnymi układami po klęsce w wojnach opiumowych, Chiny nadały wiele przywilejów gospodarczych państwom europejskim i Stanom Zjednoczonym. Cudzoziemcy są aroganccy, lekceważą starożytną kulturę kraju i jej mieszkańców. Chińczycy mają im to za złe ten brak szacunku. Tymczas Lulu Mimi otworzyła klub, w którym mogą spotykać się biznesmeni ze Wschodu i Zachodu. Po co? „Zbito tutaj wiele fortun, wszystkie zaś wzięły swój początek za moją sprawą, wraz z powitalnym uściskiem rąk. Panowie, oto lekcja dla wszystkich, którzy chcą zarobić w Szanghaju duże pieniądze: kiedy ludzie mówią, że coś jest niemożliwe, takim się staje. Jednak w Szanghaju nie ma rzeczy niemożliwych”, mówi Amerykanka. Sama stosuje się do tego w życiu. Prowadzi modny lokal, zarabia duże pieniądze, ma wpływowych przyjaciół. Ale bezpieczny świat, w którym żyje Violet, maskotka „Dom Lulu Mimi”, za kilka lat się rozpadnie.

W 1911 r. Chiny ogarnia rewolucja, dochodzi do powstania Republiki Chińskiej, cesarstwo upada. Wraz ze zmiana sytuacji politycznej cudzoziemcy przestają być bezpieczni. Masowo opuszczają Szanghaj. Także Lulu Mimi chce wrócić do rodzinnego San Francisco, lecz wyjazd jest bardzo trudny – bilety na parowce osiągają zawrotne ceny, a i tak nie można ich kupić. Amerykanka wykorzystuje wszystkie znajomości i w końcu zdobywa miejsca dla siebie i córki. Ale los, a właściwie nieuczciwy pomocnik sprawia, że Violet nie dociera na statek. Zostaje sprzedana do domu schadzek. Jej dzieciństwo się kończy. Przeżyje wiele lat i doświadczeń, zanim wybaczy matce to rozstanie.

Autorka zaczerpnęła wątek opuszczonej dziewczynki z historii własnej rodziny. Jej rodzice uciekli z komunistycznych Chin w 1949 r. Matka pozostawiła tam trzy córki. W swojej twórczości Amy Tan regularnie powraca do kraju przodków. Podobnie jest w „Dolinie spełnienia”. Pozostawiając dziewczynkę w Szanghaju, autorka wybiera Chiny. Pojawiają się w postaci wielkiej polityki, która warunkuje los bohaterów, egzotycznego dla europejczyków świata kurtyzan, codzienności Violet, gdy ta będzie już dojrzałą mądrą kobietą.

„Dolina spełnienia” to poruszająca opowieść o dojrzewaniu Violet. O konieczności stania się dorosłą, ale też o dojrzewaniu do swojej tożsamości, do miłości, do przebaczenia.

„Kiedyś bez przerwy zadawałam sobie to pytanie. Kim bym się stała? Czy gdybym zamieszkała w San Francisco, zmieniłby się mój charakter? Czy moje myśli biegłyby innym torem? Czy byłabym szczęśliwsza? Chciałam mieszkać gdzieś indziej, powiedziałam Florze. Ale nie chciałam stać się kimś innym. Chciałam być tym, kim zawsze. I byłam. Nadal jestem”.

„Dolina spełnienia”, Amy Tan, tłum. Magdalena Moltzan-Małkowska , Prószyński i S-ka, 2014, s.704