Znasz osoby, które lubią się wywyższać nad innych? Wszyscy od czasu do czasu mamy z kimś takim do czynienia. To gatunek ludzi, którzy uwielbiają podkreślać swój status i bycie „lepszym” na różnych polach – życiowym, materialnym, towarzyskim. Mają nieznośną tendencję do wytykania innym błędów i rzucania sarkastycznych komentarzy z kpiącym uśmieszkiem. Dla tej grupy charakterystyczne jest też popisywanie się wiedzą, znajomościami, osiągnięciami czy sukcesami swoich dzieci.
Co stoi za takim zachowaniem i jak utemperować zarozumiałą osobę, która ma się za kogoś lepszego?
Myślisz, że przyczyna ich pogardy tkwi w tobie? Nic bardziej mylnego. Jeśli ktoś ostentacyjnie demonstruje swoją wyższość, to takie zachowanie więcej mówi o nim samym, niż o osobach, na które patrzy z góry.
Psychologowie są w tej kwestii zgodni: za protekcjonalnym stosunkiem do innych stoi potrzeba wywyższenia samego siebie – a ta z kolei jest skutkiem wewnętrznego niedowartościowania. Osoba lubiąca i akceptująca siebie nie musi podkreślać na każdym kroku, że jest od kogoś lepsza. Nie musi się upewniać – przed sobą i przed innymi – iż jest wartościowym człowiekiem, bo swoją wartość doskonale zna. Taki przymus czują wyłącznie ci, którzy w głębi duszy mają wątpliwości co do własnych talentów czy osiągnięć, a wywyższając się mogą tę niepewność trochę zagłuszyć.
Ciekawe jest to, że większość ludzi okazuje swoją wyższość w dość nieoczywisty sposób, który nie od razu może zwrócić twoją uwagę. Stąd w towarzystwie takiej osoby na początku możesz czuć się „dziwnie” – jakby jej obecność sprawiała, że robisz się niewidzialna albo bardzo malutka. To typowe, bo wielu snobów wywyższa się subtelnie: przez protekcjonalny uśmieszek, opowiadanie wciąż o sobie, dawanie do zrozumienia, że jesteś nieciekawą osobą (np. odwracając wzrok, gdy mówisz) albo ignorowanie cię. Odpowiadanie na taką formę czyjejś pogardy jest bardzo trudne, bo pozostaje ona niewypowiedziana i funkcjonuje w sferze twoich domysłów. Istnieją jednak sposoby na jej zdemaskowanie i pokazanie, że widzisz czyjeś wyższościowe nastawienie – nawet jeśli ukrywa się za zachowaniami pasywno-agresywnymi.
Danie komuś do zrozumienia, że widzimy jego próby wywyższenia się nad innych, może go zawstydzić i skłonić do autorefleksji. Nie udawajmy, że takiego zachowania nie dostrzegamy, skoro sprawia nam ono dyskomfort i psuje atmosferę w towarzystwie. Poniższe zdania w kulturalny i elegancki sposób (niekiedy z odrobiną ironii) pozwalają zwrócić uwagę aroganckiej osobie, a przy okazji dać jej do myślenia.
Gdy ktoś cię poucza
Warto podziękować, a jednocześnie zaznaczyć swoją granicę:
„Dziękuję za wyjaśnienie, ale gdybym go potrzebowała, dałabym ci wcześniej znać”.
Gdy ktoś za dużo mówi i ci przerywa
Można w inteligentny i trochę uszczypliwy sposób zwrócić mu uwagę, że to widać, jak bardzo lubi o sobie mówić:
„Pozwól, że dokończę zdanie. Obiecuję, że za chwilę będziesz mógł/mogła kontynuować swój monolog”.
Gdy ktoś nadmiernie się przechwala
Najłatwiej w takiej sytuacji powiedzieć kilka słów uznania, a po chwili przekierować uwagę na innych:
„Cieszę się, że wszystko tak dobrze ci się układa. Chętnie usłyszę, co dzieje się u reszty”.
„To naprawdę imponujące. A teraz jestem ciekawa, co słychać u innych”.
Gdy ktoś rzuca w twoją stronę sarkastyczne komentarze
Wówczas najlepiej jest wprost pokazać, że widzimy jego próby ośmieszenia nas – i skłonić go, by się z nich wytłumaczył:
„Czy to miał być żart? Bo muszę przyznać, że mnie nie rozbawił”.
„Nie jestem pewna, dlaczego uznałeś/-aś to za śmieszne. Co dokładnie masz na myśli?”
Gdy ktoś ignoruje cię podczas rozmowy
Jeśli zerka w telefon i niemrawo odpowiada, nie ma sensu dalej udawać – lepiej delikatnie dać mu do zrozumienia, że nie czujesz się wysłuchana i odejść:
„Widzę, że chyba mnie nie słuchasz. Wróćmy do tej rozmowy innym razem”.