Retrospektywa Yayoi Kusamy w Szwajcarii, portrety Marylin Monroe w Londynie, a we Florencji - dzieła Marka Rothko. Dla tych wystaw warto ruszyć po Europie

Londyn: David Hockney w Serpentine Gallery

Po gigantycznym sukcesie ubiegłorocznej wystawy dzieł Davida Hockneya w paryskiej siedzibie Fundacji Louis Vuitton, artysta zgodził się zaprezentować swoje dzieła w Londynie. W Serpentine Gallery, jednej z najważniejszych brytyjskich galerii, zagości po raz pierwszy. 88-letni impresjonista pokaże prace, które stworzył na iPadzie wiosną 2020 roku, w ciągu zaledwie kilku tygodniu pandemicznego lockdownu. „Praca cyfrowa pozwala artyście szybko i precyzyjnie uchwycić istotę każdej sceny. Podobnie jak impresjoniści, Hockney umiejętnie rejestruje zmiany światła i pogody, ale używa żywej, promiennej palety. Jego kompozycje łączą płaskie obszary wyrazistych kolorów z zabawnymi popowymi akcentami. Z upływem dni, gdy lockdown ustępował, a wiosna przechodziła w lato, a następnie w jesień i zimę. Hockney nie poprzestał na malowaniu wiosny, uchwycił cały cykl roku” - podaje Serpentine Gallery. Wystawę będzie można zwiedzać bezpłatnie. Warto, choćby dla największej atrakcji jaką będzie 90-metrowe dzieło „A Year in Normandie” - w Londynie nie pokazywane nigdy wcześniej.

„David Hockney: A year in Normandie and some other thoughts about painting”, Serpentine Gallery (Londyn), 12 marca - 23 sierpnia

Riehen: 300 dzieł Yayoi Kusamy

Jeszcze tylko przez kilka dni, do 25 stycznia, można zobaczyć w szwajcarskim Rehen wystawę retrospektywną Yayoi Kusamy. Każda okazja, by zobaczyć w Europie dzieła tej wybitnej japońskiej artystki nowoczesnej jest wielkim wydarzeniem i w tym przypadku nie jest inaczej. Jej prace nie są po prostu do oglądania – są do doświadczania. Jej lustrzane instalacje i rozległe przestrzenie wciągają widzów w percepcyjne i emocjonalne stany zawieszenia i zanurzenia. W ten sposób Kusama przekształca osobiste zmagania we wspólne doznania. Jej sztuka staje się przestrzenią połączenia, a charakterystyczne motywy – kropki, siatki, lustra i powtarzalne formy – odzwierciedlają głęboką medytację nad cyklami życia i śmierci.

Fundacja Beleyer, w ścisłej współpracy z artystką, zgromadziła ponad 300 prac z Japonii, Singapuru, Holandii, Niemiec, Austrii, Szwecji, Francji i Szwajcarii, podkreślając nieprzemijający wpływ artystycznego dziedzictwa Kusamy. Do końca wystawy zostało już tylko kilka dni, więc warto się pospieszyć.

„Yayoi Kusama”, Fundacja Beleyer (Rehen, Szwajcaria), do 25 stycznia

Londyn: najpiękniejsze portrety Marilyn Monroe

Od najwcześniejszych zdjęć pin-up, które stworzyła jako młoda modelka Norma-Jeane, po najbardziej poruszające zdjęcia zrobione na plaży w Malibu w 1962 roku tuż przed śmiercią... Marilyn Monroe była jedną z najczęściej fotografowanych osób na świecie. Wywarła decydujący wpływ na pop kulturę, urzekając publiczność rolami w takich filmach, jak choćby „Pół żartem, pół serio” .

W latach 50. i 60. popularność sprawiła, że zainteresowali się nią artyści jak Richard Hamilton, Pauline Boty i Andy Warhol, którego portrety „Marilyn” należą do najcenniejszych dzieł sztuki na świecie. Aktorka nadal fascynuje artystów, a gdyby żyła, w tym roku skończyłaby 100 lat.

Właśnie z okazji setnych urodzin hollywoodzkiej gwiazdy, we współpracy z jej spadkobiercami w londyńskiej National Portrait Gallery zostanie otwarta wystawa „Marilyn Monroe: A Portrait”. Przybliży ona życie, karierę i spuściznę Marilyn Monroe poprzez portrety stworzone przez najwybitniejszych fotografów i artystów XX i XXI wieku.

Zaprezentowane zostaną prace takich artystów, jak Andy Warhol, Pauline Boty, Marlene Dumas, James Gill, Rosalyn Drexler i Audrey Flack, a także ponad 20 wybitnych fotografów, m.in. Cecila Beatona, Bernarda of Hollywood, André de Dienesa, Eve Arnold, Miltona Greene'a, Sama Shawa i Richarda Avedona.

Na wystawie znajdą się również przedmioty osobiste, takie jak książki, scenariusze i ubrania, które pomogą lepiej zrozumieć kobietę kryjącą się za wizerunkiem.

„Marilyn Monroe: A Portrait”, National Portrait Gallery (Londyn), 4 lipca - 6 września

Londyn: bezkompromisowa sztuka Tracey Emin

„Bardzo się cieszę z wystawy w Tate Modern. Dla mnie to jedno z najwspanialszych międzynarodowych muzeów sztuki współczesnej na świecie, a znajduje się właśnie tutaj, w Londynie. Czuję, że ta wystawa zatytułowana „Drugie życie” będzie dla mnie punktem odniesienia. Momentem w moim życiu, kiedy spojrzę wstecz i spojrzę w przyszłość. Prawdziwą celebracją życia” - powiedziała Tracey Emin, jedna z najważniejszych współczesnych artystek.

Sercem tej wystawy będą dwie ważne w jej karierze instalacje: „Egzorcyzm ostatniego obrazu, jaki kiedykolwiek stworzyłam” z 1996 roku oraz „Moje łóżko” z 1998 roku. Pierwsza dokumentuje trzytygodniowy okres, w którym Emin zamknęła się w sztokholmskiej galerii, próbując pogodzić się z malarstwem, które porzuciła sześć lat wcześniej po aborcji. Następnie prezentowana jest ikoniczna instalacja Emin, nominowana do Nagrody Turnera, dokumentująca jej powrót do zdrowia po załamaniu alkoholowym. Te niezwykłe prace przenoszą widza z pierwszego życia Emin do jej drugiego, po chorobie i operacji.

Doświadczenia artystki związane z rakiem, operacją i niepełnosprawnością są bezpośrednio poruszane na wystawie, podkreślając jej lekceważenie podziału na sferę osobistą i publiczną. Do niedawno wykonanej rzeźby z brązu „ Ascension 2024”, eksplorującej nową relację Emin z ciałem po poważnych operacjach raka pęcherza moczowego, dołączono zdjęcia z nowego filmu dokumentalnego, którego premiera odbyła się w Tate Modern, ukazującego stomię, z którą obecnie żyje.

„Tracey Emin: A Second Life”, Tate Modern (Londyn), 27 luty - 31 sierpnia

Florencja: wielka retrospektywa Marka Rothko

Mark Rothko, niekwestionowany mistrz amerykańskiej sztuki nowoczesnej, po raz pierwszy odwiedził Florencję w 1950 roku, podczas podróży do Włoch z żoną Mell. Był wówczas głęboko poruszony freskami Fra Angelica w bazylice San Marco oraz architektoniczną wizją Michała Anioła w przedsionku Biblioteki Medicea Laurenziana. Co ciekawe - w niektórych z jego delikatniejszych dzieł można dostrzec wpływ sztuki włoskiej XV wieku, a w szczególności techniki freskowej Angelica.

Jego miłość do miasta i sztuki renesansu znajdzie odzwierciedlenie w najważniejszej włoskiej wystawie poświęconej artyście. „Rothko in Florence” to wyjątkowy projekt, stworzony specjalnie dla Palazzo Strozzi, aby uczcić szczególną więź artysty z Florencją. To także niezwykła okazja, by zobaczyć ponad 70 obrazów malarza (od lat 30. do 60. ubiegłego stulecia), które na co dzień znajdują się w najważniejszych muzech międzynarodowych i prestiżowych kolekcjach prywatnych, w tym w Museum of Modern Art (MoMA) i Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku, Tate w Londynie, Centre national d'art et de culture Georges-Pompidou w Paryżu oraz National Gallery of Art w Waszyngtonie.

„Rothko in Florence”, Palazzo Strozzi (Florencja), 14 marca - 23 sierpnia

Paryż i Londyn: trzy oblicza Renoira

Ten rok to doskonała okazja, by zwrócić uwagę na dzieła wybitnego impresjonisty Pierre'a-Augusta Renoira. W paryskim Muzeum Orsay odbędą się w tym roku jednocześnie (!) aż dwie jego wystawy. Jedna z nich, „Renoir ilustrator”, to pierwsza w historii wystawa rysunków artysty.

Z kolei w londyńskiej Galerii Narodowej wystawa „Renoir i miłość” skupi się na odkrywaniu talentu Renoira do ukazywania miłości, przyjaźni i codziennych emocji. Zobaczysz pary tańczące walca na tle letniego powietrza, kochanków ukradkiem zerkających na siebie, rodziny spędzające chwilę w ciszy i przyjaciół wznoszących toast – wszystko oczami artysty, który niezrównanie uchwycił złożoność relacji międzyludzkich.

Poznasz Renoira u szczytu jego kariery, przypadającego na lata 60. i 80. XIX wieku, gdy eksperymentował ze stylem i tematyką, stając się innowatorem impresjonizmu. Przespacerujesz się z nim po Montmartre, podziwiając jego kultowy obraz „Bal w Moulin de la Galette” (1876) z Muzeum Orsay w Paryżu, który po raz pierwszy będzie wystawiany w Wielkiej Brytanii. I odkryjesz skąpane w słońcu ogrody i tętniące życiem sale taneczne Paryża, oglądając 40 obrazów zebranych z kolekcji z całego świata.

„Renoir dessinateur”

Muzeum Orsay (Paryż), 17 marca - 5 lipca

„Renoir et l'amour. La modernité heureuse (1865-1885)

Muzeum Orsay (Paryż), 17 marca - 19 lipca

„Renoir and Love”, Galeria Narodowa (Londyn), 3 października - 31 stycznia 2027 r.

Paryż: sześć dekad twórczości Gerharda Richtera

Do 2 marca 2026 r. w paryskiej Fundacji Louis Vuitton można obejrzeć dużą retrospektywę prac Gerharda Richtera – powszechnie uważanego zajednego z najbardziej wpływowych współczesnych artystów. To kolejny po Basquiaciei, Joan Mitchell, Marku Rothko i Davidzie Hockneyowi artysta, któremu Fundacja Louis Vuitton oddała wszystkie swoje galerie. To wyjątkowa retrospektywa – zarówno pod względem skali, jak i chronologii, bo obejmuje 275 prac z ponad sześciu dekad twórczości Gerharda Richtera. Na wystawie znajdują się obrazy olejne, rzeźby ze szkła i stali, rysunki ołówkiem i tuszem, akwarele oraz zamalowane fotografie.

„Gerhard Richter”, Fundacja Louis Vuitton (Paryż), do 2 marca 2026 roku

Londyn: modowy hołd dla Elsy Schiaparelli

„W trudnych czasach moda zawsze jest ekstrawagancka” – mawiała Elsa Schiaparelli, jedna z najbardziej innowacyjnych projektantek mody XX wieku. „Schiaparelli odznaczała się żywą wrażliwością artystyczną. Przekształcając zwykłe przedmioty w innowacyjne ubrania, akcesoria i biżuterię, tworzyła najbardziej pamiętne mody swoich czasów. Jej dom mody, najbardziej komentowany w międzywojennym Paryżu, na nowo zdefiniował standardy stylu i definicje piękna” - podało muzeum Wiktorii i Alberta zapowiadając na wiosnę wielką wystawę poświęconą projektantce.

Obejmie ona lata 20. XX wieku aż do dziś, przedstawiając historię i wpływ Elsy Schiaparelli na modę. Ekspozycja prześledzi początki założonego przez nią domu mody - od pierwszych, przełomowych projektów, aż po jego obecną inkarnację w rękach dyrektora kreatywnego, Daniela Roseberry'ego. Zobaczymy ponad 200 obiektów, w tym ubrania, akcesoria, biżuterię, obrazy, fotografie, rzeźby, meble, perfumy i materiały archiwalne.

Różnorodność stylów i tematów uhonoruje nieograniczoną kreatywność domu mody Schiaparelli. W V&A znajdują się jedne z najbardziej radykalnych projektów Elsy Schiaparelli. Na wystawie zaprezentowane zostaną sukienki „Skeleton” i „Tears”, a także
kapelusz w kształcie odwróconego buta, wszystkie zaprojektowane we współpracy z Salvadorem Dalí. Pokazane zostaną również dzieła Pabla Picassa, Jeana Cocteau i Mana Raya.

„Schiaparelli: Fashion Becomes Art”, Muzeum Viktorii i Alberta (Londyn), 28 marca - 1 listopada

Bazylea: pop-artowski świat Roya Lichtensteina

Roy Lichtenstein, grafik, uważany za legendę amerykańskiego pop-artu. Dzięki niedawnej hojnej darowiźnie Fundacji Roya Lichtensteina, w Muzeum Sztuki w Bazylei po raz pierwszy zaprezentowana zostanie najważniejszy zbiór prac artysty poza Stanami Zjednoczonymi - około 35 barwnych, ironicznych i pełnych energii prac z każdego okresu jego twórczości.

Od ikonicznych, komiksowych eksplozji po żartobliwe przeróbki sztuki klasycznej, wystawa oferuje żywe spojrzenie na pięć dekad eksperymentów Roya Lichtensteina. Akwaforty, linoryty, litografie, sitodruki i drzeworyty ukazują, jak Lichtenstein czerpał z kultury wizualnej i przekształcał ją w nowy język artystyczny.

„Roy Lichtenstein: Sweet Dreams, Baby!”, Muzeum Sztuki w Bazylei (Szwajcaria), 22 sierpnia – 3 stycznia 2027 r.

Londyn: nostalgiczne lata 90-te

Edward Enninful, były redaktor naczelny brytyjskiego Vogue'a i jedna z najbardziej wpływowych postaci dzisiejszego świata mody przygotował w londyńskim Tate Modern wystawę, która odwołuje się do naszej nostalgii za latami 90-tymi. „The 90s” prezentuje kultowe zdjęcia takich fotografów jak Juergen Teller, Nick Knight, David Sims i Corinne Day. Będą one prezentowane obok prac takich artystów jak Damien Hirst, Gillian Wearing i Yinka Shonibare, a także kolekcji mody projektantów, którzy zdefiniowali daną dekadę, takich jak Vivienne Westwood, Alexander McQueen i Hussein Chalayan.

„The 90's”, Tate Modern (Londyn), 8 października - 14 lutego 2027 r.

Londyn: spojrzenie na życie i dziedzictwo Fridy Kahlo

Jak Frida Kahlo stała się jedną z najbardziej wpływowych artystek wszech czasów, fenomenem kulturowym i ikoną o międzynarodowej renomie? Wystawa „Frida: The Making of an Icon” w londyńskiej Tate Modern zaprezentuje prace artystki, które przybliżają jej „wiele osobowości”: oddaną żonę, intelektualistkę, nowoczesną artystkę i aktywistkę polityczną. Na wystawie znajdzie się ponad 130 prac Kahlo, jej współczesnych oraz artystów, których inspirowała z późniejszych pokoleń. Znajdzie się na niej kilka jej najsłynniejszych obrazów, a także dokumenty, fotografie i pamiątki z archiwów Kahlo.

Zapowiada się wyjątkowa podróż, która oferuje fascynujący wgląd w transformacyjną rolę artystek w XX wieku, intrygującą ideę fandomu i różnorodność społeczności, które uważają Fridę za swoją.

„Frida: The Making of an Icon”, Tate Modern (Londyn), 25 czerwca - 3 stycznia 2027 r.

Riehen: Cézanne u szczytu możliwości

Po raz pierwszy w historii szwajcarska Fundacja Beyeler poświęci monograficzną wystawę pionierowi sztuki nowoczesnej Paulowi Cézanne’owi (1839–1906). Wystawa koncentruje się na ostatnim i najważniejszym okresie twórczości francuskiego malarza, prezentując Cézanne’a u szczytu jego możliwości. Zobaczysz na niej enigmatyczne portrety, idylliczne sceny z kąpiącymi się, poruszające pejzaże jego rodzinnej Prowansji i niezmiennie nowatorskie przedstawienia jego ulubionego motywu, Góry Świętej Wiktorii. Pracując w swojej pracowni na południu Francji, Cézanne wykorzystywał swoją mistrzowską intuicję, aby stworzyć obrazy, które inspirują pokolenia artystów do dziś. Wystawa, gromadząca około 80 obrazów olejnych i akwarel z renomowanych kolekcji instytucjonalnych i prywatnych, ukazuje artystę, który z każdym pociągnięciem pędzla na nowo odkrywał malarstwo – ugruntowując swoją pozycję „ojca sztuki nowoczesnej” lub, jak ujął to Pablo Picasso, „ojca nas wszystkich”.

„Cézanne”, Fondation Beyeler (Riehen, Szwajcaria), 25 stycznia - 25 maja