W którym kraju, idąc chodnikiem, najczęściej mijałabyś osoby z narcystycznym zaburzeniem osobowości? Najnowsze badanie pokazuje, gdzie narcyzm kwitnie najbardziej, a gdzie występuje nieco rzadziej.
Prawdą jest, że w dzisiejszych czasach słowo narcyz bywa nadużywane. Wiele osób bezrefleksyjnie traktuje je jak obelgę, gdy ktoś nie podporządkowuje się ich oczekiwaniom, ma odmienne zdanie lub nie okazuje im wystarczającego uznania. Tymczasem, aby zdiagnozować narcystyczne zaburzenie osobowości, nie wystarczy obserwacja dokonana przez laika – zwykle subiektywna i podyktowana emocjami. Jest to bowiem trwały wzorzec funkcjonowania psychicznego, który może rozpoznać wyłącznie specjalista. W skrócie polega on na tym, że pod maską pewności siebie i poczucia wyższości kryje się głęboko niestabilny obraz własnej osoby oraz brak autentycznego poczucia swojej wartości.
Człowiek z narcystyczną strukturą osobowości widzi świat w kategoriach skrajnych – siebie i innych na przemian idealizuje lub dewaluuje – nie toleruje krytyki, ma trudności z empatią i buduje spłycone relacje o charakterze instrumentalnym, podporządkowane podtrzymywaniu przekonania o własnej wyjątkowości. Jej funkcjonowanie opiera się na nieustannej potrzebie podziwu, obronie przed wstydem i lękiem oraz zaprzeczaniu własnym słabościom, co z kolei prowadzi do chronicznego napięcia wewnętrznego i poważnych trudności w kontaktach międzyludzkich.
Czytaj także: Wszyscy jesteśmy dotknięci narcyzmem. Wojciech Eichelberger o tym, jak żyć w związku z narcyzem
A kim jest przeciętny narcyz? Zgodnie z wieloma ustaleniami nasilone cechy narcystyczne deklarowały osoby młodsze (w porównaniu do starszych), mężczyźni (w porównaniu do kobiet) oraz osoby postrzegające siebie jako mające wyższy status społeczny (w porównaniu do tych o niższym statusie). Badacze z Michigan State University postanowili natomiast przyjrzeć się innej kwestii: czy narcyzm jest w jakikolwiek sposób powiązany z krajem pochodzenia? Odpowiedzią podzielili się na łamach czasopisma „Self and Identity”. Badanie analizowało różnice demograficzne w poziomie narcyzmu w 53 krajach, na próbie ponad 45 000 uczestników. Rezultaty okazały się zaskakujące. Silniejsze tendencje narcystyczne odnotowano bowiem nie tylko w państwach o wysokim PKB, lecz także w kulturach kolektywistycznych, gdzie zwyczajowo podkreśla się znaczenie wspólnoty i działania zgodnie z interesem grupy.
Podważa to więc rozpowszechnione przekonanie, że narcyzm jest ściśle powiązany z modelem społeczeństwa indywidualistycznego.
W pierwszej piątce najbardziej narcystycznych państw na świecie znalazły się Niemcy, Irak, Chiny, Nepal i Korea Południowa. To właśnie tam respondenci uzyskali najwyższe ogóle wyniki wskazujące na narcyzm. Po drugiej stronie skali uplasowały się za to Serbia, Irlandia, Wielka Brytania, Holandia i Dania. Polska zajęła z kolei 17. pozycję na liście, między Stanami Zjednoczonymi (16. miejsce) i Tajwanem (18. miejsce).
Czytaj także: Narcyzm narodowy – na czym polega i jak przejawia się we współczesnym świecie?
Jak w rozmowie z „BBC Science Focus” przyznał jeden z autorów badania, William Chopik, spodziewano się, że listę otwierać będzie USA, jako że wcześniejsze badania szacowały, że kryteria narcystyczne spełnia nawet 1 na 20 Amerykanów. – Większość tego, co wiemy o narcyzmie, pochodzi z badań prowadzonych w krajach zachodnich, często w Stanach. W dyskursie publicznym Stany Zjednoczone często pojawiają się jako przykład narcyzmu, dlatego można by oczekiwać, że będą zdecydowanie na pierwszym miejscu. W rzeczywistości znalazły się w pierwszej połowie tabeli, ale z pewnością nie na jej skraju – komentuje profesor z Michigan State University.
Chopik podkreślił również, że ma nadzieję, iż jego badanie przyczynią się do wypracowania bardziej zniuansowanego spojrzenia na zjawisko narcyzmu. – Nie jest ono ograniczone do jednego kraju, jednego pokolenia ani konkretnego typu ludzi. Występuje wszędzie – nawet jeśli w różnych formach i z różnym nasileniem.
Artykuł opracowany na podstawie: Hatty Willmoth, „These are the most narcissistic countries in the world, study suggests”, sciencefocus.com [dostęp: 16.01.2026]