1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Podcasty
  4. >
  5. „Kucharze mają bardzo dużo ego. Nie tylko kucharze, mężczyźni”. Michel Moran o tym, co władza robi z szefem kuchni | „Mężczyzna jest człowiekiem”, odc. 22

„Kucharze mają bardzo dużo ego. Nie tylko kucharze, mężczyźni”. Michel Moran o tym, co władza robi z szefem kuchni | „Mężczyzna jest człowiekiem”, odc. 22

Dodaj w Google
Dodaj w Google
„Mam jedną wadę, jak coś się kończy, to zamykam tę bramę i nie wracam już” – przyznaje Michel Moran w podcaście „Mężczyzna jest człowiekiem”. W świecie, w którym szef kuchni bywa generałem, a restauracyjna hierarchia przypomina wojskowy dryl, łatwo pomylić autorytet z dominacją. Znany restaurator opowiada Beacie Biały o męskości wyniesionej z domu, władzy, której kiedyś potrzebował, trudnych rozmowach, których wolał unikać, i o tym, dlaczego z wiekiem człowiek zaczyna inaczej patrzeć na siebie i innych. Bez udawania, że zawsze miał rację.

Współczesne rozmowy o męskości często koncentrują się na kryzysie męskiej tożsamości, zmieniających się rolach społecznych i pytaniu, co właściwie znaczy być mężczyzną w świecie, który coraz mniej toleruje tradycyjny podział obowiązków. Michel Moran nie zaczyna jednak od teorii ani wielkich deklaracji. Wraca do własnego dzieciństwa i rodziców, którzy pokazali mu, że o wartości człowieka nie decyduje pozycja, lecz stosunek do pracy i innych ludzi.

Męskość zaczyna się od odpowiedzialności

Jego ojciec pracował na budowie, mama sprzątała w cudzych domach. Nie był to świat luksusu ani uprzywilejowania. Był za to świat codziennego wysiłku, obowiązków i szacunku do tego, co się robi. Właśnie z domu Michel wyniósł przekonanie, że męskość nie polega na demonstrowaniu siły czy stawianiu na swoim. „Od taty się nauczyłem, że męskość to odpowiedzialność” – mówi. W tym krótkim zdaniu zawiera się znacznie więcej niż sentymentalne wspomnienie o ojcu. To także punkt odniesienia, do którego można wracać, kiedy życie wystawia charakter na próbę.

Odpowiedzialność nie jest bowiem spektakularna. Nie zawsze wiąże się z wielkimi gestami, częściej oznacza konsekwencję, obecność i gotowość do wykonania pracy, której nikt za nas nie zrobi. Być może właśnie dlatego Moran, pytany o relacje między kobietami i mężczyznami, zwraca uwagę na rzeczy pozornie niewielkie.

Kobiety rządzą, ale...

„W Polsce to kobiety rządzą” – zauważa restaurator. Nie chodzi mu jednak o prostą zamianę miejsc w hierarchii ani o rozstrzyganie, kto ma większą władzę w domu czy związku. Moran dostrzega raczej siłę kobiet, ich sprawczość i umiejętność organizowania codzienności. Jednocześnie zauważa, że mężczyźni, nie tylko w Polsce, mogliby więcej uwagi poświęcać drobnym gestom wobec kobiet.

W świecie wielkich deklaracji łatwo zapomnieć o tym, co buduje relację na co dzień. Uważność, życzliwość, zauważenie potrzeb drugiej osoby, zwykłe zainteresowanie tym, jak minął jej dzień. To nie są gesty zarezerwowane dla szczególnych okazji ani element romantycznego scenariusza. Raczej podstawowy język szacunku, który powinien działać także wtedy, gdy opadają emocje pierwszego zauroczenia, a związek staje się częścią codzienności.

Moran nie próbuje przy tym kreować się na człowieka, który wszystkie życiowe lekcje odrobił bezbłędnie. Jego opowieść jest ciekawsza właśnie dlatego, że pojawia się w niej miejsce na niedoskonałość. Bo odpowiedzialność za relację to nie tylko deklarowanie dobrych intencji. To również umiejętność przyjrzenia się własnym zachowaniom, nawet jeśli wnioski nie są szczególnie wygodne.

Restauracja jak wojsko

Kuchnia restauracyjna to środowisko, w którym presja, tempo i hierarchia potrafią stworzyć mieszankę wybuchową. Tu nie ma wiele miejsca na improwizację, kiedy kilkadziesiąt zamówień czeka na realizację, a każdy błąd może odbić się na pracy całego zespołu. Dyscyplina jest konieczna, ale granica między wymagającym przywództwem a nadużywaniem władzy bywa niebezpiecznie cienka.

Michel Moran dobrze zna ten mechanizm. „W kuchni jest dyscyplina jak w wojsku. Jest szef – ten generał, pod nim zastępca, a na końcu szeregowcy” – opisuje restauracyjną rzeczywistość. W tak uporządkowanym świecie łatwo uwierzyć, że stanowisko daje prawo do wszystkiego, a podwładni powinni po prostu wykonywać polecenia. Restaurator przyznaje, że był świadkiem przemocy w pracy. Nie zawsze fizycznej, znacznie częściej psychicznej.

To ważne rozróżnienie, bo przemoc w miejscu pracy nie musi zostawiać siniaków, żeby niszczyć człowieka. Może przybierać postać upokarzania, zastraszania, publicznego podważania kompetencji czy budowania atmosfery, w której pracownik boi się odezwać. W branży gastronomicznej takie zachowania przez lata bywały tłumaczone specyfiką zawodu, wysokimi wymaganiami albo przekonaniem, że dobrego kucharza trzeba zahartować.

Tyle że presja nie jest usprawiedliwieniem dla poniżania. Można wymagać precyzji, punktualności i doskonałej organizacji, nie odbierając przy tym ludziom godności. Pytanie, które stawia Beata Biały, dotyczy zresztą nie tylko kuchni: co władza szefa robi z mężczyzną?

Kiedy szef zaczyna wierzyć, że jest nieomylny

Moran nie ucieka od odpowiedzi. Przyznaje, że władza potrafi uderzyć do głowy, a człowiek, który przez lata wydaje polecenia i oczekuje natychmiastowego posłuszeństwa, może zacząć przenosić ten sposób funkcjonowania także poza pracę. „Myślą, że są nieomylni. Też to miałem” – mówi, odnosząc się do kucharzy, którzy zamiast analizować własne decyzje, pozwalają przemówić ego.

Nie jest to wyłącznie problem gastronomii. W wielu zawodach pozycja, rozpoznawalność czy sukces mogą stać się pułapką. Im częściej inni przytakują, tym trudniej usłyszeć krytykę. Im więcej osób czeka na decyzję, tym łatwiej pomylić odpowiedzialność za zespół z prawem do nieograniczonej kontroli. W takiej sytuacji przyznanie się do błędu zaczyna wyglądać jak utrata autorytetu, choć w rzeczywistości często jest jego najważniejszym sprawdzianem.

„Kucharze mają bardzo dużo ego. Nie tylko kucharze, mężczyźni” – zauważa Moran. W jego wypowiedzi jest autoironia, ale też refleksja nad mechanizmem, który wielu mężczyznom utrudnia budowanie partnerskich relacji. Potrzeba udowadniania, że ma się rację, nieumiejętność przyjęcia sprzeciwu, przekonanie, że słabość trzeba ukrywać – wszystko to może sprawiać, że zamiast rozmawiać, zaczynamy walczyć o pozycję.

Pytany przez Beatę Biały, czy lubi mieć władzę, odpowiada, że dziś nie ma to już dla niego znaczenia. Czyli co, nasycił się? Być może. Moran zauważa, że z wiekiem potrzeba dominowania słabnie: najpierw rośnie, a później stopniowo opada. Dojrzałość może oznaczać właśnie ten moment, w którym nie trzeba już każdej sytuacji traktować jak pojedynku, a własnej wartości potwierdzać cudzym podporządkowaniem.

Dlaczego związki się kończą?

Pierwsze małżeństwo Michela Morana trwało dwadzieścia lat. To wystarczająco długo, by wspólnie przeżyć wiele etapów życia, zmienić się, zbudować codzienność, a także przekonać się, że uczucie nie zawsze wystarcza, by utrzymać relację. Beata Biały pyta go, jak kończą się tak długie związki i czy za rozstanie zawsze odpowiada jedna osoba.

Moran zauważa, że na początku odpowiedzialność może spoczywać przede wszystkim na jednej stronie, ale z czasem zaczyna rozkładać się inaczej. „Na początku jest jedna osoba odpowiedzialna, a potem się to procentowo rozkłada” – mówi. To spojrzenie dalekie od prostego podziału na winnych i niewinnych. W relacjach rzadko wszystko daje się zamknąć w jednym oskarżeniu. Czasem jedna osoba popełnia błąd, druga nie potrafi na niego odpowiedzieć, a kolejne decyzje sprawiają, że dystans między partnerami staje się coraz większy.

Moran przyznaje też, że ma pewną charakterystyczną cechę: kiedy coś się kończy, potrafi definitywnie zamknąć za sobą drzwi. „Jak coś się kończy, to zamykam tę bramę i nie wracam już” – mówi. Beata Biały zauważa, że może to być zaleta, bo wiele osób niepotrzebnie wraca do przeszłości, rozdrapując dawne historie i próbując odtworzyć coś, co już się skończyło.

Nie oznacza to, że każde rozstanie można przejść bez żalu ani że zamknięcie pewnego etapu przychodzi łatwo. Czasem jednak trzeba zaakceptować, że nie wszystko da się naprawić, a nie każda relacja powinna trwać za wszelką cenę. Umiejętność odejścia także może być formą odpowiedzialności – za siebie i za drugiego człowieka.

Share on Facebook Send on Messenger Share by email

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE