Zdarza ci się rozmawiać z kimś, kto za nic nie chce zmienić zdania? Im więcej argumentów przytaczasz, tym bardziej druga osoba obstaje przy swoim? Naukowcy ze Stanfordu odkryli, że czasem wystarczy jedno proste pytanie, by rozmówca stał się bardziej otwarty na inny punkt widzenia. Jak ono brzmi?
Znasz to uczucie? Rozmowa zaczyna się całkiem niewinnie, ale wystarczy jeden temat, by atmosfera zrobiła się napięta. Ty jesteś przekonana o swojej racji, druga osoba o swojej. Im dłużej dyskutujecie, tym trudniej znaleźć choćby jeden punkt, w którym mogłybyście się zgodzić.
Może chodzi o wychowanie dzieci, wybór pracy, sposób wydawania pieniędzy albo rodzinne obowiązki. Niektóre różnice zdań są drobne, inne dotykają naszych najważniejszych przekonań. W takich chwilach naturalnym odruchem jest przedstawianie kolejnych argumentów. Wydaje nam się, że jeśli wystarczająco dobrze wyjaśnimy swoje stanowisko, rozmówca w końcu przyzna nam rację. Tymczasem badania sugerują, że czasami lepiej zrobić coś zupełnie innego.
„Możesz mi opowiedzieć o tym więcej?” – właśnie takie pytanie badacze wskazują jako sposób na okazanie zainteresowania cudzym punktem widzenia. Równie dobrze możemy zapytać: „Dlaczego tak uważasz?”. Brzmi banalnie? Być może. Ale nie chodzi tu o uprzejmość ani o znalezienie chwili na przygotowanie kontrargumentu. Najważniejsza jest autentyczna ciekawość tego, jak druga osoba doszła do swoich wniosków.
Naukowcy z Uniwersytetu Harvarda przeprowadzili dwa badania, których wyniki opublikowano w 2010 roku w „Journal of Experimental Social Psychology”. Sprawdzali, co dzieje się, gdy podczas rozmowy z osobą o przeciwnych poglądach zamiast ograniczać się do przedstawiania własnego stanowiska, okazujemy zainteresowanie jej opinią. W pierwszym eksperymencie uczestnicy brali udział w internetowej dyskusji z rozmówcą, który prezentował odmienne zdanie. Część z nich otrzymywała dodatkowe pytanie zachęcające do rozwinięcia wypowiedzi. Osoby, którym zadano takie pytanie, lepiej oceniały rozmówcę, chętniej deklarowały gotowość do kolejnego kontaktu i zachowywały się w sposób świadczący o większej otwartości.
W drugim eksperymencie naukowcy przyjrzeli się drugiej stronie rozmowy. Tym razem to uczestnicy mieli przygotować pytania, które pozwoliłyby lepiej zrozumieć osobę przedstawiającą odmienne stanowisko. Okazało się, że samo formułowanie takich pytań sprzyjało większej otwartości. Uczestnicy przychylniej oceniali osoby reprezentujące przeciwne poglądy i chętniej rozważali możliwość dalszej rozmowy.
To interesujący mechanizm. Kiedy próbujemy kogoś przekonać, koncentrujemy się przede wszystkim na tym, co chcemy powiedzieć. Kiedy natomiast zaczynamy zadawać pytania, musimy choć na chwilę skierować uwagę na drugą osobę. Nie oznacza to oczywiście, że automatycznie zmieniamy zdanie. Możemy nadal się nie zgadzać, ale przestajemy traktować rozmowę wyłącznie jak pojedynek, w którym jedna strona musi wygrać.
Warto też pamiętać, że badacze nie sprawdzali magicznej formuły pozwalającej przekonać każdego do wszystkiego. Ich eksperymenty dotyczyły przede wszystkim gotowości do wysłuchania odmiennych poglądów i bardziej życzliwego postrzegania rozmówcy.
Wyobraź sobie, że rozmawiasz z bliską osobą o sprawie, która od dawna was dzieli. Zamiast natychmiast odpowiadać: „Ale przecież nie masz racji”, możesz spróbować zapytać: „Co sprawiło, że zaczęłaś tak myśleć?” albo „Możesz mi wyjaśnić, co jest dla ciebie w tym najważniejsze?”. Być może odkryjesz, że za stanowiskiem, które wydawało ci się niezrozumiałe, stoi konkretne doświadczenie, obawa albo potrzeba. To nie musi oznaczać zgody, ale może pomóc wam lepiej zrozumieć źródło nieporozumienia.
Ważne jednak, by pytanie nie było pułapką. Jeśli wypowiesz je z ironią albo tylko po to, by wykazać komuś sprzeczność, prawdopodobnie nie osiągniesz zamierzonego efektu. Nie musisz też okazywać otwartości wobec obrażania, manipulacji czy przemocy słownej. Masz prawo zakończyć rozmowę, która przekracza twoje granice. Porozumienie nie zawsze zaczyna się od znalezienia najlepszego argumentu. Czasem zaczyna się od gotowości, by naprawdę usłyszeć odpowiedź na jedno krótkie pytanie: „Możesz mi opowiedzieć o tym więcej?”.
Artykuł napisany z wykorzystaniem: „Stanford researchers find a single question could be the key to changing someone’s mind”, upworthy.com [dostęp 18.11.2026].