Czy sztuczna inteligencja może być zdolna do miłości? I czy maszyna może zastąpić bliską osobę? W „Klarze i słońcu” Kazuo Ishiguro opisał przyszłość, która zdaje się coraz mniej przypominać fantazję. Ekranizacja powieści trafi do kin już 23 października, jednak zanim wybierzesz się na seans, sięgnij po literacki pierwowzór. Warto!
W ten weekend Polacy znów tłumnie ruszą do kin. Tym razem na film „Klara i słońce”, ekranizację powieści Kazuo Ishiguro z 2021 roku – pierwszej, którą brytyjski pisarz japońskiego pochodzenia opublikował po otrzymaniu w 2017 roku literackiej Nagrody Nobla. W kinowej adaptacji występują Jenna Ortega, Amy Adams i Natasha Lyonne, a za reżyserię odpowiada Taika Waititi, twórca „Jojo Rabbit” i „Co robimy w ukryciu”. Zanim jednak wygodnie rozsiądziesz się w kinowym fotelu, masz jeszcze trochę czasu na sięgnięcie po literacki pierwowzór (zwłaszcza jeśli jesteś w drużynie „najpierw książka, potem film”).
„Klara i słońce” to świat widziany oczami niezwykłej narratorki i rzeczywistość, którą od naszej dzieli tylko krok. A może nawet mniej. Ishiguro stawia zaś pytania, które brzmią szczególnie aktualnie w czasach rozwoju sztucznej inteligencji. Czy istnieje coś takiego jak ludzka dusza? Czy jedną osobę można zastąpić drugą? Czy maszyna może okazać się bardziej ludzka niż człowiek? I wreszcie: czym właściwie jest miłość?
Czytaj także: Prus, Austen, Hoover i Dickens na ekranie. Tej jesieni pisarze przejmują kina i streaming
Akcja powieści rozgrywa się w niedalekiej, dystopijnej przyszłości. Dzieci są w niej poddawane genetycznym modyfikacjom, które mają zwiększyć ich zdolności umysłowe. Te, które nie przechodzą zabiegu, mają znacznie mniejsze szanse na zdobycie dobrego wykształcenia i osiągnięcie wysokiej pozycji społecznej. Zamożniejsze rodziny mogą też zapewnić potomstwu towarzystwo Sztucznych Przyjaciół – humanoidalnych robotów zaprojektowanych tak, by pomagać im w codziennym życiu i chronić przed samotnością.
Jednym z nich jest Klara. Nie należy do najnowszej generacji, ale ma wyjątkową zdolność obserwowania otoczenia, zapamiętywania szczegółów i wyciągania wniosków. Potrafi też okazywać empatię. Czekając w sklepie na przyszłego właściciela, wnikliwie przygląda się przechodniom i klientom, licząc, że pewnego dnia ktoś zdecyduje się zabrać do domu właśnie ją.
W końcu zostaje wybrana na towarzyszkę nastoletniej Josie. Do nowej roli Klara podchodzi z pełnym oddaniem, mimo przestrogi, że nie każdy człowiek zasługuje na zaufanie. Chce zrobić wszystko, by pomóc swojej podopiecznej, ale wierzy, że będzie do tego potrzebowała także wsparcia Słońca. Właśnie w jego dobroczynnej mocy pokłada wielkie nadzieje. Nawet gdy poznaje trudniejsze strony ludzkiego świata, nie porzuca bowiem swojej ufności ani wiary w to, że może zmienić coś na lepsze.
(Fot. materiały prasowe)
Czytaj także: Haruki Murakami – książki, które nie są łatwe, ale cię zachwycą. 5 tytułów na start z twórczością japońskiego pisarza
Nietypowa narratorka, nieoczywiste spojrzenie na ludzką naturę i opowieść o bliskości w świecie zaawansowanych technologii – „Klara i słońce” ma czym zainteresować nie tylko miłośników science fiction. Kazuo Ishiguro potrafi bowiem wydobyć emocje i napięcia ukryte w pozornie zwyczajnych relacjach.
Jednym z największych atutów powieści jest bez wątpienia perspektywa Klary. Sztuczna Przyjaciółka uważnie obserwuje ludzi, próbując zrozumieć ich zachowania, i z ogromnym zaangażowaniem podchodzi do swojej roli. W jej ufności i szczerej chęci niesienia pomocy jest coś rozbrajającego. Łatwo jej kibicować, nawet gdy zaczynamy podejrzewać, że świat nie zasługuje na zaufanie, którym go obdarza.
Do dalszej lektury zachęca też aura tajemnicy. Autor nie odkrywa od razu wszystkich kart: stopniowo poznajemy zasady tej rzeczywistości i dowiadujemy się więcej o rodzinie, do której trafia Klara. Napięcie budują tu rozmowy, drobne zdarzenia i ciekawość, co przyniosą kolejne strony. A choć punktem wyjścia jest sztuczna inteligencja, nie trzeba obawiać się technicznych wywodów. Ważniejsze są tu przyjaźń, samotność, miłość i poświęcenie. Ishiguro stawia też intrygujące pytania, m.in. o naturę człowieczeństwa. Zamiast jednak zamieniać powieść w filozoficzną dyskusję, pozwala im wybrzmieć w historii, która szybko staje się nam bliska.
Warto więc sięgnąć po „Klarę i słońce”, nawet jeśli na co dzień omijasz opowieści o robotach. To ciepła, poruszająca historia, która skłania do refleksji i łączy baśniowość z niepokojem. Jej niespieszny rytm nie każdemu przypadnie do gustu, ale jeśli szukasz kameralnej opowieści z tajemnicą w tle, daj jej szansę – niezależnie od tego, czy planujesz wizytę w kinie.