Prozę brytyjskiej królowej kryminałów rzadko przenosi się we współczesne realia. Tymczasem serial „Agatha Christie: Tommy i Tuppence” nie tylko powstał, ale i świetnie się go ogląda, bo to jednocześnie opowieść rozgrywająca się tu i teraz, ale też pod wieloma względami dość wierna ekranizacja, bardzo w duchu klasycznych kryminałów. Jak to możliwe? Jak udało się zyskać aprobatę słynących z rygorystycznego podejścia spadkobierców słynnej pisarki? I właściwie dlaczego tak kochamy kryminały? O tym rozmawiamy z pomysłodawczynią i scenarzystką serialu Phoebe Eclair-Powell.
Rozmawia Zofia Fabjanowska
Dlaczego akurat Tommy i Tuppence? Wybór właśnie tej serii to był twój pomysł?
Jakby tu odpowiedzieć, żeby nie minąć się z prawdą [śmiech]? I tak, i nie, bo zbiegły się tu dwie rzeczy. Po pierwsze, firma Agatha Christie Limited [spadkobiercy, którzy zarządzają prawami do spuścizny po pisarce - przyp. red.] szukała nowych pomysłów i inspiracji. Zastanawiano się, którą z postaci dałoby się osadzić w realiach dzisiejszych czasów, która nadawałyby się do tego najlepiej. Tak ikoniczni bohaterowie jak Hercules Poirot czy panna Marple nie wchodzili w grę, natomiast Tommy i Tuppence są pod pewnymi względami wyjątkowi. Ta para detektywów amatorów, on i ona, to jedyne postacie starzejące się wraz z kolejnymi tomami książek, dzięki czemu zawsze wpisują się w epokę, w której toczy się akcja. Wiele wskazywało więc na to, że właśnie oni świetnie sprawdzą się w nowoczesnej adaptacji. I tu w całej historii pojawiam się ja z moim pomysłem na scenariusz - przedstawiłam go Jamesowi Prichardowi [prawnukowi Christie i prezesowi ACL - przyp. red.] na spotkaniu, po którym bardzo szybko zdecydowaliśmy się na współpracę.
Zresztą nadal ściśle współpracujemy. Nie chcę za wiele zdradzać, ale szykuje się jeszcze kilka ekscytujących, odważnych projektów związanych z adaptacją twórczości Agathy Christie. Wygląda na to, że pod tym względem otwiera się zupełnie nowy rozdział.
Rozumiem, że aby w ogóle przymierzać się do kręcenia filmu czy serialu na podstawie prozy pisarki, konieczne trzeba mieć zgodę jej spadkobierców. Czy to oznacza, że musiałaś się trzymać jakiś konkretnych wytycznych?
Miałam ogromną swobodę twórczą, nikt mi niczego nie narzucał. Jestem ogromną fanką Christie i podczas tego pierwszego spotkania chyba nawet nieco zaszokowałam przedstawicieli spadkobierców autorki swoją wiedzą na jej temat. A jednocześnie dzięki temu od razu znaleźliśmy wspólny język z Jamesem, który także ma ogromną wiedzę i wielką miłość do książek prababki. Jest z niej niezwykle dumny i zależy mu na tym, by jej dorobek dotarł także do nowych odbiorców, żeby jej dziedzictwo było wciąż żywe. Sądzę, że to dlatego od razu zapalił się do mojego pomysłu na to, jak przyciągnąć do postaci Tommy’ego i Tuppence zupełnie nową publiczność.
Tak więc miałam absolutną wolność, choć też wiem, że momentami wystawiałam na próbę cierpliwość osób, z którymi się konsultowałam. Szczególnie jeśli chodzi o wulgaryzmy [śmiech]. Trochę ich jednak w naszym serialu jest, ale nie mogło być inaczej, skoro dialogi miały brzmieć współcześnie i naturalnie. Cieszę się, że do tego stopnia mi zaufano, jestem za to wdzięczna. James, jak sądzę, rozumiał, że niezależnie od pewnych modyfikacji, mam zamiar czerpać garściami z oryginalnych książek. Uważam je za genialne, po co więc miałabym psuć coś tak dobrego?
Niezwykłe, że w serialu udało się połączyć współczesne realia z czymś trudnym do opisania, co jednak od razu przywodzi na myśl klasyczne kryminały. Jestem ciekawa, jak udało się uzyskać ten efekt?
To pierwsza współczesna adaptacja twórczości Agathy Christie po angielsku i cały czas mieliśmy z tyłu głowy, że musimy zachować ducha jej dzieł. Chcieliśmy nawiązać do tego, co w nich najbardziej lubimy: do klimatu retro, przytulności, elegancji i wyrafinowania. Słowem, do tej specyficznej atmosfery, którą natychmiast kojarzymy z kryminałami tej autorki. Przyznaję, to nie było łatwe, długo dopracowywaliśmy szczegóły, żeby zachować idealną równowagę między tym, co nowoczesne, a tym, co dawne. Dlatego serial, nawet jeśli wydaje się luźną adaptacją, odwołuje się do mnóstwa wątków obecnych w książkach pisarki. Niekoniecznie tylko w serii o Tommym i Tuppence. Żonglujemy nimi, mieszamy je w różnej kolejności i proporcjach, dodajemy nowe elementy, ale punktem wyjścia są pomysły samej Christie. Weźmy na przykład opowiadanie ze zbioru „Śledztwo na cztery ręce”, którego akcja rozgrywa się na balu kostiumowym, a wątek kryminalny dotyczy - nie wchodząc w szczegóły - dość skomplikowanego trójkąta miłosnego. Wiedzieliśmy, że chcemy zacząć serial właśnie od tej historii. Wyobraziłam więc sobie, jak mogłaby wyglądać współczesna wersja takiego balu. W serialu oglądamy więc wystawne przyjęcie weselne utrzymane w estetyce „Alicji w krainie czarów”. To ono staje się scenerią dla zagadki kryminalnej.
W oryginale Tommy i Tuppence są małżeństwem, w serialu spotykają się przypadkowo po latach. Kiedyś byli parą, ale dzisiaj sprawa jest, jak to się mówi, skomplikowana…
Zauważ, że podczas gdy Herkules Poirot czy panna Marple działają w pojedynkę, tych dwoje sprawdza się tylko wtedy, gdy są razem: jedno nie istnieje bez drugiego. Dla mnie kluczowe było wprowadzenie do serialu wątku romantycznego, tej niepewności - „będą razem czy nie?” - oraz uczucia, które ich łączy, bo przecież nie sposób nie zauważyć, jak oni na siebie patrzą. Uważam, że to ich znak rozpoznawczy. A także to, że są o wiele bardziej lekkomyślni i skłonni do przygód od ikonicznych postaci u Christie. Zależało mi na podkreśleniu awanturniczego charakteru ich przygód i autentycznej radości, jaka im towarzyszy podczas rozwiązywania kryminalnych zagadek.