Sukces zawodowy nie powinien odbywać się kosztem zdrowia psychicznego. Jak zachować spokój, kiedy odpowiedzialność, presja i kolejne wyzwania zaczynają dawać się we znaki? Pomóc mogą proste zdania, które pozwalają nabrać dystansu, postawić granice i nie stracić z oczu tego, co naprawdę ważne.
Prowadzenie biznesu wymaga nie tylko wiedzy, doświadczenia i umiejętności podejmowania decyzji. Wymaga też odporności na sytuacje, których nie da się przewidzieć i pogodzenia się z tym, że nie wszystko pójdzie zgodnie z planem. Nic więc dziwnego, że przedsiębiorcy coraz częściej zwracają uwagę na to, jak dbać o swoją kondycję psychiczną. Według badania Founder Reports przeprowadzonego wśród 227 przedsiębiorców z 46 krajów aż 87,7 proc. z nich zmaga się z co najmniej jednym problemem dotyczącym zdrowia psychicznego, a ponad połowa doświadcza lęku.
Jednym ze sposobów na lepsze radzenie sobie z codziennymi wyzwaniami jest zmiana sposobu myślenia o sobie i otaczających nas wydarzeniach. Psychoterapeutka Amy Morin, autorka książek o sile psychicznej, zwraca uwagę, że słowa, których używamy w rozmowie z samym sobą, pomagają wyznaczać granice, zmieniać perspektywę i budować odporność psychiczną. Niektóre z nich warto zapamiętać, zwłaszcza gdy praca zaczyna zajmować w naszym życiu więcej miejsca, niż powinna.
1. „Mam prawo tak się teraz czuć”
Stres, frustracja, rozczarowanie czy niepokój nie świadczą o braku kompetencji. Nawet osoby odnoszące sukcesy zawodowe mają prawo do trudniejszych emocji. Zamiast je tłumić lub obwiniać się za chwilową słabość, warto zaakceptować to, co aktualnie przeżywamy. Uznanie własnych emocji pomaga lepiej je zrozumieć i stopniowo sobie z nimi poradzić.
2. „Na co mam teraz realny wpływ?”
Kiedy wszystko zaczyna się komplikować, łatwo wpaść w pułapkę analizowania problemów, których nie jesteśmy w stanie rozwiązać. Nie zmienimy cudzych decyzji, nie cofniemy przeszłości ani nie przewidzimy wszystkich konsekwencji swoich działań. Możemy jednak zdecydować, jaki będzie nasz kolejny krok. Skupienie się na tym, co zależy od nas, pozwala odzyskać poczucie sprawczości i ograniczyć niepotrzebne napięcie.
3. „Czy mogę spojrzeć na tę sytuację z innej strony?”
Niepowodzenie, krytyczna uwaga przełożonego czy trudna rozmowa z klientem nie muszą oznaczać katastrofy. Czasami wystarczy zmienić perspektywę, aby dostrzec rozwiązania, które wcześniej umykały naszej uwadze. Warto zadać sobie pytanie, czy dana sytuacja rzeczywiście jest tak beznadziejna, jak nam się wydaje, i czego możemy się z niej nauczyć. Taki sposób myślenia pomaga wyjść z błędnego koła negatywnych myśli.
4. „Nie muszę radzić sobie ze wszystkim samodzielnie”
W świecie biznesu samodzielność często bywa utożsamiana z siłą. Tymczasem przekonanie, że zawsze musimy mieć odpowiedź na każde pytanie i samodzielnie rozwiązywać wszystkie problemy, może prowadzić do przeciążenia. Proszenie o pomoc nie jest oznaką słabości ani braku kompetencji. Czasami rozmowa z zaufaną osobą, współpracownikiem czy specjalistą pozwala spojrzeć na problem z dystansu i znaleźć rozwiązanie, którego wcześniej nie dostrzegaliśmy.
5. „Mam prawo powiedzieć nie”
Przyjmowanie kolejnych zleceń, zgadzanie się na dodatkowe obowiązki i nieustanna dostępność mogą sprawiać wrażenie zaangażowania. W dłuższej perspektywie taki sposób funkcjonowania łatwo jednak prowadzi do wyczerpania. Stawianie granic jest jednym z ważniejszych elementów dbania o zdrowie psychiczne. Odmowa nie oznacza braku ambicji czy profesjonalizmu. To świadoma decyzja o tym, na co chcemy przeznaczać swój czas i energię.
6. „Co najgorszego może się wydarzyć?”
Lęk przed porażką potrafi skutecznie powstrzymywać przed podejmowaniem decyzji. Zamiast w nieskończoność analizować wszystkie możliwe zagrożenia, warto skonfrontować się z tym, czego najbardziej się obawiamy. Jak zauważa Amy Morin, nazwanie najgorszego możliwego scenariusza może zmniejszyć intensywność strachu. Niekiedy okazuje się, że konsekwencje, które wcześniej wydawały się katastrofalne, są trudne, ale możliwe do udźwignięcia.
7. „Nie muszę znać wszystkich odpowiedzi już teraz”
Niepewność jest szczególnie trudna dla osób przyzwyczajonych do podejmowania decyzji i kontrolowania wielu obszarów swojego życia. Presja, by natychmiast znaleźć rozwiązanie, może jednak prowadzić do pochopnych wyborów i dodatkowego stresu. Warto przypominać sobie, że nie każda sprawa wymaga natychmiastowej reakcji. Czasami najlepszą decyzją jest zatrzymanie się, zebranie informacji i danie sobie przestrzeni do namysłu.
8. „Co powiedziałbym bliskiej osobie w podobnej sytuacji?”
Wobec siebie bywamy znacznie bardziej krytyczni niż wobec innych. Potrafimy wybaczyć przyjacielowi błąd, zrozumieć jego gorszy dzień i dodać mu otuchy, a jednocześnie bezlitośnie oceniać własne potknięcia. Amy Morin zachęca, by w trudnych momentach spróbować spojrzeć na siebie z taką samą życzliwością, jaką okazalibyśmy komuś bliskiemu. To prosty sposób na ograniczenie nadmiernej samokrytyki i odzyskanie emocjonalnego dystansu.
9. „Jaki mały krok mogę zrobić w tej chwili?”
Duże wyzwania zawodowe potrafią przytłaczać, szczególnie gdy próbujemy rozwiązać wszystkie problemy jednocześnie. Zamiast koncentrować się na całym zadaniu, warto podzielić je na mniejsze etapy. Czasami pierwszym krokiem będzie wysłanie jednego e-maila, wykonanie telefonu lub uporządkowanie listy obowiązków. Nawet niewielkie działanie daje poczucie postępu i pomaga odzyskać motywację.
10. „Jak radziłem sobie z trudnościami w przeszłości?”
W chwilach kryzysu łatwo zapomnieć, że wcześniej również mierzyliśmy się z wymagającymi sytuacjami, a mimo to udało nam się przez nie przejść. Przypomnienie sobie własnych doświadczeń, podjętych decyzji i sposobów radzenia sobie z przeciwnościami może wzmocnić poczucie pewności siebie. Nie chodzi o przekonywanie się, że wszystko zawsze będzie dobrze, lecz o dostrzeżenie, że mamy już za sobą sytuacje, które wydawały się równie trudne.
Same pozytywne afirmacje nie rozwiążą wszystkich problemów i nie zastąpią profesjonalnej pomocy, jeśli zmagamy się z poważnymi trudnościami psychicznymi. Mogą jednak stać się częścią codziennej praktyki, która pomaga lepiej reagować na stres i nie traktować każdego zawodowego wyzwania jak sytuacji kryzysowej.
Warto przy tym pamiętać o podstawach: odpowiedniej ilości snu, regularnych przerwach, aktywności fizycznej i pielęgnowaniu relacji poza pracą. Jak zauważa Chantel Cohen, terapeutka i trenerka komunikacji dla kadry zarządzającej, jednym ze sposobów zapobiegania wypaleniu jest redefinicja sukcesu. Powinien on uwzględniać nie tylko osiąganie celów zawodowych, ale również troskę o własne zdrowie fizyczne i psychiczne. W końcu powodzenie w biznesie nie musi oznaczać nieustannego przekraczania własnych granic.
Artykuł opracowany na podstawie: Anne-Wallis Droter, „88% of Entrepreneurs Struggle with Mental Health: 8 Ways to Cope, eonetwork.org, Amy Morin, „Psychotherapist: 10 phrases the most mentally strong people use every day”, cnbc.com [dostęp: 19.11.2026]