Zerwanie kontaktu z dorosłym dzieckiem często poprzedzają lata nieporozumień, wzajemnych pretensji i trudnych emocji. Mimo to rodzice nie zawsze rozumieją, dlaczego ich syn lub córka decydują się na tak radykalny krok. Co ciekawe, badanie opublikowane w czasopiśmie „Frontiers in Psychology” wskazuje na cechę osobowości, która może mieć z tym związek. Nie chodzi o chłód emocjonalny ani brak zainteresowania. Wyniki mogą być sporym zaskoczeniem.
W ostatnich latach zmienia się podejście do więzi rodzinnych. Dla młodszych pokoleń samo pokrewieństwo nie jest już wystarczającym powodem, by utrzymywać bliskie relacje. Coraz większą wagę przywiązują do wzajemnego szacunku, poczucia bezpieczeństwa i tego, czy obie strony rzeczywiście chcą podtrzymywać kontakt. W przeciwieństwie do wcześniejszych pokoleń, które często traktowały więzi rodzinne jako obowiązek, młodzi ludzie częściej uznają, że bliskość trzeba budować i pielęgnować.
Na ten temat interesujące światło rzuca badanie opublikowane w „Frontiers in Psychology”. Naukowcy zauważyli, że rodzice, którzy mieli napięte relacje z dorosłymi dziećmi i uzyskiwali wysokie wyniki w skali ekstrawersji, byli o 79 proc. bardziej narażeni na zerwanie z nimi kontaktu. Szczególnie istotny okazał się entuzjazm. To właśnie ten aspekt osobowości najsilniej odróżniał rodziców, którzy utracili kontakt z dorosłymi dziećmi. Może się to wydawać zaskakujące. W końcu entuzjazm, serdeczność i chęć spędzania czasu z bliskimi trudno uznać za coś złego. Okazuje się jednak, że nawet dobre intencje mogą prowadzić do nieporozumień, jeśli nie uwzględniają potrzeb drugiej osoby.
Richard Blake, badacz psychologii z tytułem doktora i autor książki „Cut Off: How Therapy Culture is Fueling the Parental Estrangement Epidemic”, zwraca uwagę, że rodzice, którzy tracą kontakt z dorosłymi dziećmi, niekoniecznie są osobami dominującymi czy chłodnymi emocjonalnie. Niekiedy wręcz przeciwnie, bardzo otwarcie okazują uczucia i mocno zabiegają o bliskość.
„To odwraca powszechne wyobrażenie o takich sytuacjach. Rodzice z tej grupy, z którymi dzieci zerwały kontakt, nie uzyskiwali wysokich wyników w zakresie dominacji. Wyróżniali się ciepłem. Rodzic o wysokim poziomie entuzjazmu okazuje miłość poprzez częsty kontakt, dużą energię i otwarte wyrażanie emocji. Z jego perspektywy właśnie tak wygląda miłość. Jednak z punktu widzenia dorosłego dziecka, zwłaszcza w relacji, która już jest napięta, takie zachowanie może być odbierane jako nieustanna presja” – napisał Blake w swoim newsletterze na Substacku.
To właśnie tutaj może tkwić źródło problemu. Rodzic dzwoni, wysyła wiadomości, proponuje spotkania i chce wiedzieć, co dzieje się w życiu dorosłego syna lub córki. W jego przekonaniu w ten sposób pokazuje, że mu zależy. Dziecko może jednak odbierać to jako naruszanie prywatności i brak poszanowania dla własnych granic.
Podobne wyjaśnienie przedstawiono w serwisie PsyPost, który omawiał wyniki badania. Zdaniem badaczy bardzo entuzjastyczni rodzice mogą potrzebować częstego kontaktu i intensywnego okazywania emocji. Dorosłe dzieci, z którymi łączą ich już napięte relacje, mogą natomiast odbierać takie zachowanie jako przytłaczające i niedostosowane do ich potrzeb. Jeśli ktoś prosi o przestrzeń, a druga strona wciąż próbuje się zbliżyć, nie uwzględniając tej prośby, relacja może stawać się coraz trudniejsza.
Badanie przyniosło również inne ciekawe obserwacje. Wśród dorosłych dzieci, które miały napięte relacje z rodzicami, otwartość na nowe doświadczenia wiązała się z o 78 proc. niższymi szansami na zerwanie kontaktu. Z kolei osoby z wykształceniem wyższym (licencjackim lub magisterskim) miały o 72 proc. niższe szanse na odcięcie się od rodziców niż osoby, które ukończyły edukację na poziomie szkoły średniej. Wyników tych nie należy oczywiście traktować jako prostego wyjaśnienia rodzinnych konfliktów. Pokazują jednak, że na trwałość więzi wpływa wiele czynników, a sama miłość i troska nie zawsze wystarczają, by utrzymać dobrą relację.
Richard Blake zwraca uwagę, że rodzicom trudno czasem zaakceptować, iż ich sposób okazywania uczuć może być dla dorosłego dziecka źródłem dyskomfortu.
„Jeśli zerwano z tobą kontakt, a ty uważasz, że nie robiłeś nic poza okazywaniem miłości, to badanie sugeruje, że może to nie być tak mocny argument w twojej obronie, jak ci się wydaje. Ciepło, które nie uwzględnia tego, ile druga osoba jest w stanie przyjąć, przestaje być odbierane jako ciepło. Z perspektywy osoby, która zabiega o kontakt, uporczywe próby zbliżenia się mogą wyglądać jak miłość” – napisał.
Czasami rodzic musi więc zrobić coś, co nie przychodzi mu łatwo. Przestać naciskać i dać dorosłemu dziecku przestrzeń. Bliskość nie polega bowiem wyłącznie na tym, by okazywać komuś uczucia. Ważne jest również to, czy potrafimy uszanować jego potrzeby.
Artykuł opracowany na podstawie: Tod Perry, „Parents who are estranged from their adult kids are likely to share the same personality trait”, upworthy.com [dostęp: 19.11.2026]