1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Seriale
  4. >
  5. Kim jest Trynkiewicz? Człowiekiem niepoczytalnym czy mordercą świadomym swoich czynów? Nowy serial Netflixa stawia trudne pytania

Kim jest Trynkiewicz? Człowiekiem niepoczytalnym czy mordercą świadomym swoich czynów? Nowy serial Netflixa stawia trudne pytania

Dodaj w Google
Dodaj w Google
fot. materiały prasowe
fot. materiały prasowe

Odsłuchaj artykuł

Małgorzata Major - Kiedy państwo boi się własnych błędów. Historia, która wstrząsnęła Polską

00:00 09:30
15s
0,5 x
15s
Dopiero co premierę miał serial HBO „Wśród nocnej ciszy”, a kilka dni później na Netflixie oglądamy kolejną produkcję inspirowaną prawdziwą zbrodnią. Kasper Bajon, który odpowiada za scenariusz i reżyserię, tym razem zajął się głośną sprawą Mariusza Trynkiewicza. Twórca wraz z Anną Kasińską pokazuje kulisy skazania mordercy oraz jego próbę wyjścia na wolność. Nie jest to jednak wyłącznie opowieść o seryjnym zabójcy. Znacznie więcej miejsca poświęcono mechanizmom władzy, politycznym rozgrywkom i systemowi próbującemu naprawić własne błędy.

Spis treści:

  1. Kim jest bestia?
  2. Pułapki true crime
  3. Teatr polityczny kontra etyka lekarska
  4. Co się nie udało Bajonowi?

Opinia publiczna dowiedziała się o Mariuszu Trynkiewiczu w 2013 roku, kiedy media ujawniły, że skazany za cztery zabójstwa chłopców mężczyzna ma niebawem zakończyć odbywanie kary dwudziestu pięciu lat więzienia. Jego sprawa stała się symbolem tego, jak polityczne decyzje potrafią namieszać w wymiarze sprawiedliwości. Gdy w 1989 roku został skazany na karę śmierci, z odsieczą przyszła mu amnestia ogłoszona w grudniu tego samego roku. Zmiana ustroju i nowe przepisy sprawiły, że po ćwierćwieczu spędzonym w zakładach karnych mógł odzyskać wolność. Swoją drogą o amnestii i jej kulisach opowie w grudniu serial „Bunt”, którego premiera przypadnie niemal dokładnie w trzydziestą siódmą rocznicę uchwalenia ustawy.

Kim jest bestia?

Trynkiewicz w 1988 roku zabił czterech chłopców. Prokuratura wskazywała na pedofilskie skłonności oskarżonego i jego pełną poczytalność. Kwestia stanu zdrowia psychicznego mężczyzny stanie się jednym z filarów serialu. Oglądamy dwa plany czasowe: lato 1988 roku, tuż po popełnionych zbrodniach, gdy mieszkańcy Piotrkowa Trybunalskiego żyją w strachu przed seryjnym mordercą dzieci, oraz początek 2014 roku, kiedy Trynkiewicz ma wyjść na wolność po odbyciu kary. Serial inspiruje się historią skazanego, ale przede wszystkim opowiada o mechanizmach władzy decydujących o jego dalszych losach.

Anna Bersz (w tej roli Agnieszka Grochowska) prowadzi poszukiwania sprawcy zbrodni w 1988 roku. Kobieta jest majorem i zajmuje się śledztwami o najwyższej randze.

Wychowuje również ośmioletniego syna, w czym pomagają jej rodzice. Bajon wraz z Kasińską pokazują lato 1988 roku, mimo wszechobecnej paniki i strachu przed satanistami, w jasnych kolorach, jako czas względnej beztroski. Z kolei rok 2014 utrzymany jest w niebiesko-szarej tonacji i nikomu nie jest już do śmiechu. Kontrast między dwoma okresami dobrze oddaje atmosferę opowieści i pokazuje, jak bardzo zmieniła się społeczna perspektywa.

Bersz przyjaźni się z Agnieszką Grabską (Agnieszka Żulewska), psychiatrką mającą opiniować stan zdrowia mordercy. Bohaterki są młode, ambitne i głodne sukcesów. Sprawiają wrażenie kobiet wyprzedzających czasy, w których żyją. Bersz z powodzeniem odnajduje się w strukturach milicji, a Grabska właśnie wróciła ze stażu w Bostonie i chce wprowadzać wysokie standardy leczenia psychiatrycznego, na wzór zachodnich rozwiązań. Ich odmienne spojrzenia na sprawę Trynkiewicza staną się jednym z najważniejszych punktów zapalnych serialu.

fot. materiały prasowe fot. materiały prasowe

Czytaj także: Netflix w listopadzie nie pozwoli nam na nudę. Oto 10 premier, od których trudno będzie się oderwać

Pułapki true crime

„Prawo bestii”, podobnie jak inne produkcje inspirowane prawdziwymi zbrodniami, mierzy się z problemem ścierania się faktów i fabularnego udramatyzowania. Nazwisko Trynkiewicza nie zostało zmienione, ale otaczają go fikcyjni bohaterowie, którzy mają odzwierciedlać rzeczywistych uczestników wydarzeń. Na przestrzeni czterech odcinków nie dowiadujemy się jednak zbyt wiele o samym skazanym. W tę rolę wcielił się Michał Pawlik, aktor bardzo dobrze poradził sobie z zadaniem i stworzył postać niejednoznaczną. Równocześnie Pawlika możemy oglądać na HBO w serialu „Wśród nocnej ciszy”, gdzie zagrał reportażystę Wiesława Łukę.

Kim jest Trynkiewicz? Człowiekiem niepoczytalnym, z zaburzeniami osobowości, czy mordercą świadomym swoich czynów? Serial nie daje jasnej odpowiedzi, ponieważ prawdopodobnie nigdy jej nie poznamy.

Burza medialna z 2014 roku pokazała, podobnie jak przypomina nam produkcja Bajona, że eksperci pracujący nad ustawą o bestiach (w serialu grają ich Andrzej Chyra, Jakub Sasak i Jan Jankowski) musieli przede wszystkim naprawiać skutki wcześniejszych decyzji i łatać luki prawne. Zamiast odpowiedzieć na pytanie o rzeczywisty stan zdrowia Trynkiewicza, państwo próbowało znaleźć rozwiązanie pozwalające zapobiec jego powrotowi do społeczeństwa.

 fot. materiały prasowe fot. materiały prasowe

Czytaj także: Te seriale Netflixa nie mają ani jednego słabego odcinka. To 10 najlepszych thrillerów psychologicznych na platformie

Teatr polityczny kontra etyka lekarska

Właśnie o tym opowiada „Prawo bestii”. O tym też zażarcie dyskutują bohaterki, opowiadając się po przeciwnych stronach barykady. Etyka lekarska i dbałość o bezpieczeństwo publiczne nie zawsze idą w parze. Być może postawy kobiet zostały naszkicowane zbyt grubą kreską, ale ich spór dobrze uwypukla napięcia obecne w medialnym dyskursie sprzed dwunastu lat. To jeden z ciekawszych elementów serialu, nie ogranicza się do odtwarzania kryminalnej historii, lecz próbuje pokazać, jak polityka, media i instytucje państwowe wpływają na społeczne postrzeganie zbrodni.

„Prawo bestii” to drugi, po „Wśród nocnej ciszy”, z trzech polskich seriali o PRL-u, które obejrzymy w tym roku. Przed nami jeszcze „Bunt” w reżyserii Mateusza Rakowicza. Każdy z nich opowiada o lokalnych społecznościach postawionych w obliczu sytuacji ekstremalnej.

Mieszkańcy Piotrkowa Trybunalskiego panikują na wieść o mordercy dzieci, a w 2014 roku Polacy buntują się przeciwko perspektywie wyjścia na wolność przez Trynkiewicza. W latach 80. postrachem byli sataniści, dwadzieścia pięć lat później - bestia, jak nazywano Trynkiewicza. Niejednoznaczność, z jaką twórcy opowiadają o decyzjach władz i prokuratury, udziela się również widzom. Nie dlatego, że serial podważa winę czy poczytalność mordercy, ale dlatego, że pokazuje system nieudolnie naprawiający własne błędy i projektujący rozwiązania, które mogą stać się pułapką dla każdego, kto w pewnym momencie okaże się niewygodny.

fot. materiały prasowe fot. materiały prasowe

Czytaj także: Grochowska i Żulewska w serialu Netflixa o sprawie Trynkiewicza. To ona doprowadziła do powstania tzw. „ustawy o bestiach”

Co się nie udało Bajonowi?

W tym miejscu pojawia się jednak największy problem produkcji. Choć twórcy sprawnie rekonstruują atmosferę społecznej paniki i politycznych napięć, sam Trynkiewicz pozostaje zaskakująco słabo rozpoznaną postacią. Mało dowiadujemy się nie tylko o jego motywacjach, ale również o ofiarach i ich rodzinach. Zabrakło pogłębionego odniesienia do tragicznie zmarłych chłopców, choć pojawia się plansza informująca, że serial został poświęcony pamięci Wojciecha Pryczka, Tomasza Łojka, Artura Kawczyńskiego i Krzysztofa Kaczmarka.

Być może nie każdy wie, że Trynkiewicz pracował jako nauczyciel wychowania fizycznego, a zanim popełnił zbrodnie, miał już na koncie wyroki za molestowanie innych chłopców.

Także zacieranie śladów, między innymi poprzez wysłanie pocztówki w imieniu jednej z ofiar, może świadczyć o wcześniejszym planowaniu i premedytacji. To właśnie w tym miejscu można było pogłębić opowieść, dając widzom większy wgląd w historię sprawcy i okoliczności jego czynów. Serial tego jednak nie robi.

„Prawo bestii” jest więc ciekawsze jako opowieść o państwie, które próbuje poradzić sobie z konsekwencjami własnych decyzji, niż jako portret jednego z najgłośniejszych polskich morderców. Kasper Bajon sprawnie odtwarza atmosferę społecznego niepokoju i pokazuje, jak łatwo prawdziwa tragedia może stać się narzędziem politycznej gry. Nie wszystkie wątki zostają jednak należycie pogłębione, a fabularna opowieść o Trynkiewiczu pozostawia niedosyt. Być może nie da się postawić wyraźnej kropki nad i, bo historia ta wciąż budzi emocje i nie doczekała się prostych odpowiedzi. Jedno pozostaje pewne: panika moralna rzadko służy tym, których bezpieczeństwo ma chronić. Znacznie częściej staje się paliwem dla określonych narracji politycznych.

Widzów obawiających się, że mamy polskiego „Potwora” i epatowanie zbrodnią w stylu Ryana Murphy'ego, uspokajam że serial daleki jest od nadmiernego czerpania z tragedii ofiar i nie romantyzuje cierpienia rodzin.

Serial „Prawo bestii” dostępny jest na platformie Netflix.

fot. materiały prasowe fot. materiały prasowe

Share on Facebook Send on Messenger Share by email

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE