Zamartwianie się, przyjaźń z samym sobą czy chwile, które mijają niezauważone. Nauczyciele buddyjscy poświęcali dużo uwagi kwestiom, z którymi mierzymy się również dzisiaj. Oto pięć myśli o tym, jak przeżywamy codzienność – i co niepotrzebnie ją utrudnia.
Nie zawsze zauważamy, kiedy troska o przyszłość zaczyna odbierać nam teraźniejszość. Podobnie bywa z ambicją, która stopniowo zamienia się w bezwzględność wobec siebie, czy z przywiązaniem do tego, co znane – tak silnym, że każda zmiana budzi sprzeciw. Przyzwyczajamy się do własnego sposobu myślenia, nawet jeśli coraz częściej czujemy się nim zmęczeni.
Warto więc czasem spojrzeć na własne życie z nieco innej perspektywy. Zastanowić się: czy niepokój rzeczywiście pomaga rozwiązywać problemy? Czy surowa samoocena na pewno sprzyja zmianie? I jak wiele uwagi poświęcamy temu, czego nie możemy już zmienić? Każdy z poniższych cytatów otwiera jedno z tych pytań. I zostawia miejsce na własną odpowiedź.
PS Wybrane słowa odczytujemy przez pryzmat współczesnej codzienności – nie jako wykład buddyjskiej filozofii, lecz inspirację do własnych przemyśleń.
Czytaj także: 5 cytatów wielkich filozofów, które mogą zmienić cię na zawsze. To głębokie prawdy o życiu sprzyjające duchowej transformacji
„Jeśli przegapisz obecną chwilę, przegapisz spotkanie z życiem. To bardzo poważne!” – Thích Nhất Hạnh
Najpierw obowiązki, potem przyjemności; najpierw uporamy się z problemami, później pozwolimy sobie odetchnąć. Brzmi znajomo? Sęk w tym, że życia nie da się uporządkować raz na zawsze – ciągle będzie coś do zrobienia.
Wśród codziennych obowiązków, drobnych kłopotów i większych zmartwień łatwo przeoczyć to, co dzieje się tu i teraz: aromatyczną kawę wypitą w ciszy, chwilę bliskości po ciężkim dniu czy życzliwy uśmiech sprzedawczyni. Gdy ciągle się spieszymy albo czekamy na dogodniejsze warunki, takie momenty mijają niemal niezauważone. A przecież właśnie z nich w dużej mierze składa się życie – toczące się pośród niedokończonych spraw, nie dopiero po ich załatwieniu. Szkoda byłoby docenić dzisiejszy dzień dopiero wtedy, gdy stanie się wspomnieniem. Warto więc choć na chwilę się zatrzymać i sprawdzić, czym już teraz możemy się nacieszyć.
„Nie zaniedbuj własnego dobra dla dobra innych, choćby wielkiego. Rozpoznawszy jasno własne dobro, wytrwale o nie zabiegaj” – Budda
Troska o innych bywa tak naturalna, że własną pracę nad sobą odkładamy na później. Łatwiej znaleźć czas na czyjeś sprawy niż zatrzymać się i przyjrzeć własnym reakcjom, wyborom czy przyzwyczajeniom. Obiecujemy sobie, że wrócimy do tego, gdy codzienność trochę się uspokoi. Tyle że zawsze jest coś do zrobienia. Słowa Buddy przypominają, by nie zaniedbywać własnej drogi duchowej – nawet wtedy, gdy angażujemy się w pomoc innym. W codziennym życiu możemy odczytać je jako zachętę, by nie odkładać bez końca pytania o to, jak postępujemy i jakimi ludźmi chcemy się stawać.
Nie chodzi więc o to, by odwrócić się od bliskich, lecz by w oddaniu im nie zagubić własnych wartości i dążeń. Możesz kogoś wspierać, a jednocześnie znaleźć czas na naukę, refleksję czy zmianę przyzwyczajeń, które ci nie służą. Jeśli stale odkładasz to na później, warto zastanowić się, czy coś innego znowu musi mieć pierwszeństwo. Skupienie się na sobie nie przekreśla przecież wszystkiego, co dajesz innym. Pozwala za to wrócić do spraw, których nikt nie rozstrzygnie za ciebie – do własnych wyborów i tego, jakim człowiekiem chcesz się stawać.
„Po co martwić się czymś, co można naprawić? I jaki sens ma zamartwianie się czymś, czego naprawić się nie da?” – XIV Dalajlama
Zdarza się, że więcej czasu poświęcamy analizowaniu życia niż samemu życiu. Wracamy do dawnych decyzji, rozważamy możliwe scenariusze i próbujemy przewidzieć każdy obrót spraw, jakby kolejne godziny rozmyślań mogły uchronić nas przed tym, czego się obawiamy. Samo zamartwianie się nie pozwoli jednak ani poprawić przeszłości, ani zapewnić sobie pomyślnej przyszłości.
Rada Dalajlamy jest prosta: jeśli masz wpływ na to, co cię niepokoi, zastanów się, co możesz zrobić – i działaj. Jeśli sytuacja pozostaje poza twoją kontrolą, spróbuj odpuścić. Nie dlatego, że przestała być ważna, lecz dlatego, że nieustanne zajmowanie się nią w myślach niczego nie rozwiąże. Może za to odebrać ci radość z chwil, które właśnie mijają. Warto uważać, by w rozpamiętywaniu przeszłości i przewidywaniu przyszłości nie przeoczyć tego, co dzieje się teraz.
Czytaj także: Jak być szczęśliwszym mimo trudności? 20 cytatów Dalajlamy o sztuce dobrego życia
„Jeśli zaprzyjaźnisz się sam z sobą, twoje życie także stanie się dla ciebie bardziej przyjazne” – Pema Chödrön
Wyobraź sobie, że przyjaciółka opowiada ci o błędzie, którego żałuje. Czy powiedziałabyś jej, że jest beznadziejna i zawsze wszystko psuje? Zapewne znalazłabyś słowa, które pomogłyby jej uczciwie ocenić sytuację, a jednocześnie dodały otuchy. Dlaczego więc sobie tak często odmawiasz podobnej wyrozumiałości? „Zrobiłam coś źle” to przecież nie to samo co „jestem do niczego”.
Życzliwość wobec samej siebie nie oznacza usprawiedliwiania każdej pomyłki. Nadal możesz przyznać się do błędu czy próbować postąpić inaczej, ale bez zamieniania tego w okazję do poniżania siebie. Życie staje się bardziej przyjazne nie dlatego, że wszystko zaczyna układać się po twojej myśli, lecz dlatego, że nawet w trudnych chwilach potrafisz stanąć po swojej stronie. Kiedy więc następnym razem usłyszysz w głowie surowy osąd, zastanów się, co powiedziałabyś bliskiej osobie. Być może właśnie tych słów sama potrzebujesz.
„Nie przyjmując do wiadomości, że wszystko się zmienia, nie możemy odnaleźć pełnego spokoju” – Shunryū Suzuki
Chcielibyśmy, żeby to, co dobre, trwało bez końca, a życie zachowało kształt, w którym czujemy się bezpiecznie. Tymczasem wszystko podlega zmianie: my sami, nasze relacje, potrzeby i okoliczności. Kurczowe przywiązanie do tego, co znamy, nie zatrzyma przemijania – może jedynie sprawić, że trudniej będzie nam się z nim pogodzić. Dlatego zamiast oczekiwać od świata niezmienności, warto pielęgnować spokój umysłu, który pomoże nam odnaleźć się także wtedy, gdy sprawy potoczą się inaczej, niż planowaliśmy.
Skoro jedyną stałą rzeczą jest zmiana, zgoda na nią może przynieść ulgę i poczucie wolności. Gdy przestajesz oczekiwać, że wszystko pozostanie takie jak dziś, nie musisz już walczyć z codziennością o zachowanie tego, co nieuchronnie przemija. Możesz po prostu cieszyć się tym, co jest – i zamiast za wszelką cenę zatrzymywać dobrą chwilę, pozwolić sobie w pełni ją przeżyć.