fbpx

Dania z pokrzywą

Dania z pokrzywą
Dawniej często używana w polskiej kuchni, znowu wraca do łask. (fot. iStock)

Zdrowa i odżywcza, od starożytności stosowana w medycynie. Jej walory lecznicze doceniali m.in. Egipcjanie, którzy leczyli pokrzywą zapalenie stawów. Roślina ma nie tylko właściwości przeciwzapalne. Posiada też wiele składników wzmacniających organizm. Bogata jest w żelazo, wapń, magnez, potas, witaminy (A, C i K), a do tego we wszystkie niezbędne aminokwasy. Napary czy soki z pokrzywy cieszą się więc dużym powodzeniem.

Pokrzywa od wieków stosowana jest także w kuchni, głównie w przepisach na sałatki lub zupy. Jej popularność rośnie też w ostatnich latach. Trudno się zresztą dziwić. Roślina jest łatwo dostępna. Występuje w dużych skupiskach w lasach, na łąkach, nad brzegami rzek. Możemy z niej korzystać, dopóki nie zakwitnie. Dlatego to już ostatnie tygodnie na zrywanie pokrzyw. Pamiętajmy, żeby szukać ich w czystych miejscach, z dala od dróg. Rośliny nie są już tak młode jak w kwietniu i na początku maja. Wystarczy jednak sięgać po górne części pędów. W zacienionych miejscach pokrzywy jeszcze nie zaczęły kwitnąć.

Risotto z pokrzywą

Dania z pokrzywą
Fot. iStock

Na początek proponuję włoski przepis. W Italii dania z pokrzywą także są dość popularne. Na włoskich stronach internetowych znajdziemy przepisy na ravioli z pokrzywą, lasagne, gnocchi czy makarony. Jednym z najbardziej popularnych dań jest jednak risotto, serwowane dość często w restauracjach.

Składniki:

  • 320 g ryżu (Arborio lub Carnaroli)
  • 200 g pokrzyw (ilość po obraniu)
  • 3 łyżki oliwy extravergine
  • 50 ml białego wytrawnego wina
  • 100 g pora
  • 40 g masła
  • 40 g parmezanu (Parmigiano Reggiano)
  • 1 litr bulionu warzywnego (do przygotowania włoskiej wersji bulionu wystarczą 2 marchewki, 1 cebula i łodyga selera naciowego)

Aby przygotować risotto z pokrzywy, najpierw zacznij od przygotowania bulionu warzywnego. Do 1,5 l osolonej wody włóż warzywa i gotuj przez około pół godziny, aż pozostanie litr wywaru. W czasie, gdy bulion będzie się gotował, wyczyść pokrzywy (używaj rękawiczek). Usuń łodygi, a następnie to, co zostanie (około 200 g liści z łodyżkami) wypłucz w zimnej wodzie i odcedź. Wlej łyżkę oliwy na patelnię. Do rozgrzanej oliwy dodaj pokrzywy, przykryj pokrywką, a gdy będą lekko podduszone dodaj trochę wody i dalej gotuj. Po około 10 minutach pokrzywy będą gotowe. Wyłącz ogień i przenieś je do wąskiego i wysokiego naczynia. Zmiksuj blenderem na gładki krem. Następnie przyrządź risotto. Pokrój drobno por i wrzuć na osobną patelnię z pozostałą ilością oliwy. Duś na małym ogniu przez 4-5 minut, po czym dodaj także ryż i podgrzewaj go mieszając. Gdy zmieni kolor, wlej białe wino. Dopiero, gdy alkohol wyparuje, dodaj kilka kadzi gorącego bulionu. Gotuj risotto (na wolnym ogniu, nie przykrywając patelni) przez około 5 minut, następnie dodaj miksowane pokrzywy, zamieszaj i zakończ gotowanie risotto kontynuując dodawanie tylko gorącego bulionu w razie potrzeby. Po ugotowaniu ryżu wyłącz ogień, dodaj masło, parmezan i mieszaj. Można podać z dodatkowym tartym parmezanem.

Zupa pokrzywowa

Dania z pokrzywą
Fot. iStock

Przepisy na zupy z pokrzyw można znaleźć w książkach kucharskich z dawnych czasów (przykładem jest książka wydana jeszcze w XIX wieku „365 obiadów za pięć złotych” Lucyny Ćwierczakiewiczowej). Współcześnie trudno byłoby zliczyć ilość podobnych receptur. Proponuję jednak prosty, klasyczny przepis:

Składniki:

  • 1 pęczek włoszczyzny (najlepiej młodej)
  • 4 – 5 dużych ziemniaków
  • 3 garści umytych i drobno pokrojonych pokrzyw
  • 4 łyżki oliwy
  • 1–2 ząbki czosnku
  • 1 żółtko
  • 3 łyżki gęstej śmietany
  • Sól i pieprz do smaku
  • Sok z cytryny (opcjonalnie)

Włoszczyznę obieramy i gotujemy w 2 – 3 litrach lekko osolonej wody. Po 20 minutach wyławiamy warzywa na płaski talerz. W międzyczasie podgrzewamy oliwę na patelni i podsmażamy pokrzywę z drobno posiekanym czosnkiem. Lekko solimy. Obrane ziemniaki kroimy w kostkę i wrzucamy do bulionu (po wyłowieniu warzyw). Po 10 minutach gotowania dorzucamy (najlepiej prosto z patelni) pokrzywę i gotujemy jeszcze około 10 minut. Można dodać część rozgniecionych marchewek lub nawet całą włoszczyznę (jeśli chcemy np. dodatkowo zagęścić zupę). Na koniec zaprawiamy żółtkiem i śmietaną. Doprawiamy do smaku. Polecam dodać do zupy odrobinę soku z cytryny. Niektórzy polecają też lubczyk jako dodatek.

Omlet (a’la frittata) z pokrzywą

Dania z pokrzywą
Fot. iStock

Chyba najprostszym daniem, które bardzo szybko można przyrządzić, jest omlet. Jeśli komuś zależy, żeby bardziej czuć smak pokrzywy, może zrezygnować z cebuli. Jednak omlet z dodatkiem cebuli (lub pora) jest wyraźniejszy w smaku.

Składniki:

  • 5-6 jajek
  • 1 cebula (lub kawałek pora)
  • 2-3 garści umytych pokrzyw (bez długich łodyg)
  • 4 łyżki oliwy
  • 1 łyżka masła
  • Sól i pieprz do smaku

Cebulę lub por oraz pokrzywę siekamy osobno. Na rozgrzaną oliwę wrzucamy najpierw cebulę i podsmażamy. Potem dodajemy pokrzywę i również trochę podsmażamy. W salaterce roztrzepujemy jajka z solą i pieprzem. Następnie do jajek dodajemy podsmażoną cebulę z pokrzywą. Całość mieszamy i wylewamy na patelnię (na której wcześniej roztapiamy masło). Zostawiamy na wolnym ogniu. Gdy omlet przyrumieni się na spodzie przerzucamy go na drugą stronę (najlepiej przy użyciu dużego talerza lub płaskiej pokrywki). Podsmażamy z drugiej strony i podajemy na ciepło (najlepiej z sałatką z pomidorów). Wariacji omletowych może być więcej, np. z dodatkiem innych warzyw (papryka, brokuł), a pokrzywę traktujemy wówczas jako jeden z dodatków.

Sałatka z pokrzywą

Dania z pokrzywą
Fot. iStock

Nie podejrzewałam, że może być tak smaczna. Jedynym minusem jest to, że trzeba pokrzywę przebrać, poobrywać liście i dokładnie je umyć (dość czasochłonne).

Składniki:

  • 3 garści liści pokrzywy (dobrze umytych i odsączonych)
  • 4-5 łyżek oliwy
  • sok z cytryny (z jednej małej lub z połówki dużej)
  • 2-3 łyżki prażonych pestek słonecznika
  • 2 łyżki prażonych płatków migdałowych
  • 2 gruszki
  • garść suszonych moreli (ewentualnie rodzynek)

Do umytych i osuszonych liści dodajemy sok z cytryny i oliwę. Mieszamy i zostawiamy na 5 – 10 minut. Następnie dorzucamy pokrojone gruszki (mogą być inne owoce) i drobno pokrojone morele. Lekko mieszamy i na koniec posypujemy pestkami słonecznika oraz płatkami migdałowymi (płatki migdałowe można zastąpić włoskimi orzechami).