Dr Jane Goodall to badaczka, której życiowa misja wykroczyła daleko poza naukę. To właśnie ona uświadomiła nam, że ludzi i szympansy łączy znacznie więcej, niż przez lata chcieliśmy przyznać. W pierwszym odcinku nowej serii Netflixa badaczka opowiada o swoim życiu w taki sposób, że trudno się nie wzruszyć. Zostawia nam też zapadający w pamięć przekaz, który może sprawić, że wiele osób znowu zobaczy światełko w tunelu.
Światowej sławy etolożka i aktywistka, dr Jane Goodall, jest bohaterką pierwszego odcinka nowej serii Netflixa „Słynne ostatnie słowa”. Produkcja została oparta na popularnym duńskim formacie o tej samej nazwie. Jej założenie jest proste, a jednocześnie poruszające: światowe ikony nagrywają swoje życiowe przesłanie, które zostanie opublikowane dopiero po ich śmierci. Nagrania przechowywane są w bezpiecznym miejscu, bez montażu i ingerencji – tak, aby ich treść pozostała nieznana aż do momentu publikacji.
Odcinek z dr Goodall rozpoczyna się zaskakująco intymnie. Rozluźniona kieliszkiem whisky naukowczyni opowiada o swoim życiu i pracy, odsłaniając się w sposób, którego nie znajdziemy w innych wystąpieniach.
Od pierwszych minut wybrzmiewa charakterystyczne dla niej połączenie łagodności i determinacji, a także niegasnąca pasja do szympansów i świata natury.
Badaczka prowadzi nas od swoich pierwszych obserwacji terenowych aż po refleksje znacznie głębsze, dotyczące moralności, wolnej woli, relacji międzyludzkich czy duchowości. Goodall mówi także o swoich byłych partnerach, konfliktach i sposobach ich rozwiązywania, a przede wszystkim o emocjach, które towarzyszyły jej przez całe życie.
Po raz pierwszy ujawnia prywatne przemyślenia, których nie zdradziła nawet najbliższym. Opowiada o żalach, niedopowiedzeniach oraz o tych, których chciałaby jeszcze spotkać już „po drugiej stronie”.
Na zakończenie rozmowy, razem z prowadzącym Bradem Falchukiem wznosi symboliczny toast. A potem zwraca się bezpośrednio do kamery, wypowiadając swoje ostatnie słowa – przekaz, który ma przetrwać ją samą. Oto jego fragment:
„Chcę mieć pewność, że rozumiecie jedno: każdy z was ma do odegrania swoją rolę. Możecie jej nie znać, możecie jej nie odnaleźć, ale wasze życie ma znaczenie i jesteście tutaj z jakiegoś powodu. Mam nadzieję, że ten powód stanie się dla was jasny w trakcie życia. Chcę, żebyście wiedzieli, że niezależnie od tego, czy odkryjecie swoją rolę, wasze życie ma znaczenie i że każdego dnia wpływacie na świat. To wy wybieracie, jaki to będzie wpływ.”
(Fot. Apic/Getty Images)
Dr Jane Goodall to jedna z najważniejszych badaczek naczelnych na świecie i postać, która na trwałe zmieniła sposób, w jaki patrzymy na zwierzęta. Pochodząca z Wielkiej Brytanii naukowczyni stała się pionierką badań nad szympansami, a jej odkrycia wywróciły do góry nogami dotychczasowe przekonania o granicy między człowiekiem a światem zwierząt.
Przez lata prowadziła obserwacje w Tanzanii, gdzie śledziła życie szympansów w ich naturalnym środowisku. Udowodniła, że szympansy mają osobowość i tworzą złożone relacje społeczne, ale także potrafią używać narzędzi. Jej praca zmusiła środowisko naukowe do redefinicji tego, co uznajemy za „ludzkie”.
Co ciekawe, Goodall nie przeszła klasycznej ścieżki akademickiej. Nie była produktem systemu, lecz indywidualistką pełną pasji i determinacji. Zaczynała jako sekretarka, a do świata nauki weszła dzięki swojej ciekawości i uporowi.
Z czasem jej działalność wykroczyła daleko poza badania. Założyła Jane Goodall Institute – organizację działającą na rzecz ochrony przyrody i edukacji ekologicznej.
Stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych twarzy globalnego ruchu klimatycznego. Swoje życie poświęciła nie tylko szympansom, ale także obronie przyrody.
Dziś jest symbolem szacunku wobec natury. Przypomniała nam, że człowiek nie stoi ponad nią, ale jest jej częścią. Jej historia inspiruje kolejne pokolenia i pokazuje, że jedna osoba może realnie wpłynąć na świat.
(Fot. materiały prasowe Netflix)
Już jako dziecko potrafiła zniknąć na kilka godzin tylko po to, by obserwować zwierzęta. Kiedy wracała, nie spotkała jej jednak kara, bo mama chciała pielęgnować w niej ciekawość.
Ta dziecięca fascynacja zaprowadziła ją do świata nauki, który w tamtym czasie był zdominowany przez mężczyzn. Nie miała klasycznego wykształcenia akademickiego, nie wpisywała się w schemat „typowej naukowczyni” – a mimo to wywróciła naukę do góry nogami.
Przez 40 lat żyła i pracowała w Tanzanii. Ten okres uważała za najszczęśliwszy w swoim życiu.
Badanie życia szympansów nie było dla niej zawodem, ale całym życiem. Z czasem nauczyła się rozumieć ich komunikację do tego stopnia, że potrafiła odtwarzać wydawane przez nie dźwięki. Zdarzało się, że właśnie w ten sposób witała publiczność podczas konferencji.
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych wyróżników jej pracy było nadawanie zwierzętom imion zamiast numerów. W czasach, gdy nauka stawiała na dystans, ona budowała z nimi relacje. Traktowała szympansy jak jednostki – z charakterem, emocjami i własną historią.
Odkryła, że szympansy używają narzędzi, co zmusiło świat nauki do ponownego zadania pytania o to, czym właściwie jest człowieczeństwo. Granica między „nami” a „nimi” zaczęła się rozmywać.
Goodall przenosiła obserwacje z dżungli do życia osobistego. Uczyła się macierzyństwa, patrząc na relacje między matkami i młodymi.
Nigdy nie wierzyła w ostre podziały między ludźmi a zwierzętami. Powtarzała, że ta linia nie jest wyraźna, bo im więcej o nich wiemy, tym więcej widzimy w nich podobieństwa do nas samych.