Czy można powiązać czyjś gust muzyczny z jego inteligencją? Takie pytanie zadali sobie naukowcy z Uniwersytetu Ludwika i Maksymiliana w Monachium. Aby na nie odpowiedzieć, zbadali poziom IQ u 185 osób, a następnie prześledzili ich zwyczaje muzyczne na przestrzeni 5 miesięcy. Wyniki eksperymentu okazały się zaskakujące.
Badanie przeprowadzili uczeni z Uniwersytetu w Monachium: Larissa Sust, Maximilian Bergmann, Markus Bühner i Ramona Schoedel. Ich ustalenia opublikowano w najnowszym numerze pisma „Journal of Intelligence”.
W sumie uczestnicy eksperymentu przesłuchali 58 247 utwory. Każda odsłuchana przez nich piosenka została odnotowana w specjalnej aplikacji, którą zainstalowali na swoich telefonach. Dzięki niej naukowcy mogli ustalić gatunek, tempo, a także przeanalizować warstwę liryczną utworów. W analizie tych obszernych ilości danych uczonym pomogła sztuczna inteligencja, którą zaprogramowano tak, aby potrafiła odnaleźć powtarzające się wzorce w zwyczajach słuchaczy. Ponadto, wykorzystano specjalistyczne narzędzie językowe, które badało ton emocjonalny słów użytych w tekstach oraz ich odniesienia do zjawisk społecznych i psychologicznych. Łącznie naukowcy wyodrębnili 215 różnych kryteriów związanych z dźwiękiem, warstwą tekstową utworów oraz ogólnymi nawykami muzycznymi każdego z uczestników.
Jednocześnie uczestnicy badania zostali poproszeni o rozwiązanie krótkiego testu IQ, który ocenił u nich m.in. umiejętność efektywnego myślenia, rozumienia tekstu oraz wiedzę matematyczną. Umiejętności te składają się na ogólny poziom zdolności poznawczych człowieka.
Po 5 miesiącach naukowcy uzyskali gotowy materiał do analiz. Do jakich doszli wniosków?
Okazało się, że modele komputerowe wykryły najwięcej zależności między poziomem IQ słuchaczy a warstwą słowną wybieranych przez nich utworów.
– Teksty piosenek, których słuchali respondenci, były bardziej przydatne w przewidywaniu zdolności poznawczych niż kryteria muzyczne – wyjaśnia Larissa Sust, doktorantka na Uniwersytecie Ludwika i Maksymiliana w Monachium. – Innymi słowy, język użyty w tekstach i ich tematyka zdawały się mieć większe znaczenie niż takie aspekty jak tempo czy tonacja muzyczna. Było to dla nas zaskakujące, ponieważ wcześniejsze badania często sugerowały, że preferencje melodyczne odgrywają większą rolę (np. w przewidywaniu cech osobowości), a wiele osób zakłada, że inteligencja odzwierciedla się głównie w preferencjach dotyczących określonych gatunków, takich jak muzyka klasyczna czy jazz.
Warstwę tekstową piosenek słuchanych przez uczestników o wysokim IQ cechowały smutek, melancholia i ogółem mniej pozytywny wydźwięk emocjonalny. Był to rodzaj utworów, które wprowadzają w stan refleksji i introspekcji. Także utwory w językach obcych były częściej wybierane przez słuchaczy o dużym ilorazie inteligencji.
Odkryto jednocześnie, że utwory z dużą liczbą słów o tematyce społecznej (np. „przyjaciele”, „miłość”, „my razem” itd.) oraz słów wyrażających „gdybanie” („być może”, „gdyby”, „wydaje się”) były częściej słuchane przez uczestników z niższym poziomem inteligencji. Ci wybierali też częściej piosenki w rodzimym języku.
Czytaj także: Jeśli te 4 tematy rozmów śmiertelnie cię nudzą – to może być znak, że twoja inteligencja jest wyższa od średniej
Kryteria dźwiękowe miały niewielki wpływ na przewidywanie zdolności poznawczych u badanych, z jednym wyjątkiem. Analiza komputerowa wykazała, że osoby inteligentniejsze preferują utwory o wolniejszym tempie. Naukowcy sugerują, że wynika to z pobudek, dla jakich słuchają muzyki – częściej służy im ona do skupienia i pracy intelektualnej niż energetycznego pobudzenia się.
Autorzy badania zastrzegają, że obserwowane w badaniu zależności mają charakter czysto korelacyjny, co oznacza, że słuchanie określonej muzyki nie powoduje wzrostu inteligencji i odwrotnie. Naukowcy uczulają też, że inne, niemierzalne czynniki, takie jak wiek danej osoby, mogą wpływać zarówno na jej wyniki testów inteligencji, jak i na jej preferencje muzyczne.
Artykuł opracowany na podstawie: E.W. Dolan, „Your music playlist might reveal subtle clues about your intelligence”, Psypost.org [dostęp: 24.03.2026].