Czy należysz do osób, które lepiej czują się w towarzystwie zwierząt niż ludzi? Z perspektywy psychologicznej ten fakt może wiele o tobie powiedzieć. Wyjątkowa więź, jaką czujesz z mniejszymi istotami często ma źródło w twoich przeżyciach z dzieciństwa. Równie dobrze może wykształcić się na skutek późniejszych życiowych doświadczeń, w wyniku których zwierzę okazało się twoją bezpieczną przystanią – kimś, do kogo można się zwrócić, gdy świat i ludzie wokół cię zawiedli.
Na wstępie trzeba podkreślić, że silna więź ze zwierzętami może, ale nie musi oznaczać niechęci do ludzi ani trudności w relacjach społecznych. Możemy kochać naszego psa lub kota najbardziej na świecie – co nie znaczy, że nie zależy nam na budowaniu satysfakcjonujących relacji międzyludzkich.
Z jakichś jednak powodów zwierzęta mogą zajmować w naszym życiu szczególne miejsce – niekiedy ważniejsze niż człowiek. Niektórym z nas trudno wyobrazić sobie bez nich codzienną egzystencję. To one dają nam poczucie ukojenia, radości, bliskości i pozwalają doświadczyć bezwarunkowej miłości. Takiej, która wśród ludzi jest rzadka i cenna. W tym sensie relacje ze zwierzętami realizują niektóre nasze potrzeby emocjonalne, których zaspokojenie w relacjach międzyludzkich jest trudne – a czasem niemożliwe.
Z jakich powodów niektórym z nas łatwiej uzyskać je od zwierząt? I o jakich cechach to świadczy? Psychologia oferuje kilka możliwych wyjaśnień.
Według teorii przywiązania rozwijanej przez psychologów John Bowlby’ego oraz Mary Ainsworth, ludzie od dzieciństwa tworzą więzi z osobami, które zapewniają im poczucie bezpieczeństwa. Jeśli jednak twoje relacje z rodzicami nie zapewniały ci tego poczucia – bliscy byli np. bardzo krytyczni, surowi, wymagający lub emocjonalnie niedostępni – kontakty z ludźmi zaczęły kojarzyć ci się z napięciem i odrzuceniem. Możliwe więc, że już w dzieciństwie albo w późniejszych latach relacje ze zwierzętami stały się dla ciebie źródłem bezpieczeństwa emocjonalnego oraz akceptacji, których nie dane ci było zaznać od opiekunów. Bo zwierzęta kochają tak, jak chcielibyśmy być kochani przez rodziców – bezwarunkowo. Nie krytykują, nie oceniają, nie wytykają błędów, nie wartościują nikogo na podstawie wyglądu czy statusu. I choć więzi z nimi nie zastąpią tych międzyludzkich, to mogą zapewniać podobne poczucie ukojenia i wsparcia emocjonalnego.
Zwierzęta nie udają, nie manipulują, nie kierują się społecznymi konwenansami – i właśnie to może skłaniać niektórych z nas do szukania z nimi głębszej więzi. Osoby, które wysoko cenią szczerość i autentyczność, często odnajdują w relacji ze zwierzęciem coś, czego czasem brakuje im w kontaktach z ludźmi – poczucie, że więź opiera się na wzajemnym zaufaniu i obecności, a nie na wzajemnych popisach i grze pozorów. Branie udziału w wyścigu szczurów, konieczność udowadniania innym, że coś znaczymy, zakładanie maski człowieka sukcesu – zjawiska te, tak powszechne w dzisiejszej kulturze, potrafią niektórych z nas psychicznie wykańczać, a nawet brzydzić. W towarzystwie zwierząt nie musimy nosić żadnych masek. Możemy być w pełni i autentycznie sobą.
Życie mogło nauczyć cię, że relacje z ludźmi są burzliwe, skomplikowane, pełne sprzecznych sygnałów i konfliktów. Mogłaś/-eś wielokrotnie doznać odrzucenia, zdrady, przemocy psychicznej czy rozczarowania w kontaktach z innymi – nawet, jeśli z całych sił starałaś/-eś się być dla kimś oparciem i stać cię było na bezgraniczne poświęcenie. Niestety, w przypadku ludzi nawet najlepsze chęci mogą nie wystarczyć do zbudowania zdrowej i bezpiecznej relacji. Dlatego możliwe jest, że dziś to zwierzęta postrzegasz jako bezpieczniejszych partnerów emocjonalnych. W ich towarzystwie nie doświadczasz emocjonalnych roller-coasterów – wręcz przeciwnie, ich obecność daje ukojenie i spokój. Badania pokazują, że samo głaskanie psa lub kota może obniżać poziom kortyzolu i sprzyjać wydzielaniu oksytocyny, dzięki czemu organizm łatwiej przechodzi w stan odprężenia. Stąd dla tych z nas, którzy w przeszłości musieli znosić dużo stresu i cierpienia, zwierzęta mogą pełnić rolę naturalnego regulatora emocji.
Silna więź ze zwierzętami często idzie w parze z dużą empatią i wrażliwością. Jako osoba o tych cechach możesz łatwiej niż inni dostrzegać sygnały świadczące o tym, że zwierzę odczuwa radość, strach czy dyskomfort. W końcu pies albo kot nie potrafią słowami wyrazić tego, co czują – aby rozpoznać ich potrzeby, wymagana jest niezwykle rzadka i cenna zdolność do dostrzegania nawet minimalnych zmian w zachowaniu czy postawie. Konieczna jest także cierpliwość oraz wyrozumiałość, bo nie od razu jesteśmy w stanie prawidłowo odczytać zachowania naszego pupila. Osoby o wysokiej empatii i wrażliwości w sposób naturalny przejawiają takie cechy.
Powodem, dla którego masz tak głęboką więź ze zwierzętami, może być też twój instynkt opiekuńczy. Niektórzy ludzie odczuwają naturalną satysfakcję z troszczenia się o innych. Opieka nad zwierzęciem daje możliwość zaspokajania tej potrzeby każdego dnia – poprzez karmienie, dbanie o zdrowie, wspólne spacery czy zapewnianie poczucia bezpieczeństwa. Relacja ze zwierzęciem mówi o tobie coś ważnego: że gotowa/-y jesteś uczynić wszystko, by ta bezbronna istota u twojego boku czuła się jak pełnoprawny członek twojej rodziny. I co ważne, nie oczekujesz nic w zamian. Pragniesz tylko jej obecności. Trudno o lepszy dowód na czyjąś dobroć, troskliwość i bezinteresowność.