1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Psychologia
  4. >
  5. Zbyt intensywny początek związku. Dlaczego im bardziej ci zależy, tym bardziej on się oddala?

Zbyt intensywny początek związku. Dlaczego im bardziej ci zależy, tym bardziej on się oddala?

Dodaj w Google
Dodaj w Google
To, czy związek rozwija się zbyt szybko, zależy od komfortu wobec tempa osób, które go tworzą (Fot: Yana Iskayeva/Getty Images)
To, czy związek rozwija się zbyt szybko, zależy od komfortu wobec tempa osób, które go tworzą (Fot: Yana Iskayeva/Getty Images)

Odsłuchaj artykuł

Patrycja Klikowska - Zbyt intensywny początek związku. Dlaczego im bardziej ci zależy, tym bardziej on się oddala?

00:00 14:15
15s
0,5 x
15s
Odkąd tylko się pierwszy raz spotkaliście, piszecie do siebie całymi dniami, żyjecie od spotkania do spotkania i wzmianka o wspólnym zamieszakniu padła już przynajmniej dwa razy? Zbyt szybki początek związku może być fascynującą przygodą, ale często niesie za sobą ryzyko rozczarowania i wcale nie niesie za sobą fantastycznej miłości. Dlaczego czasem wpadamy w relację jak śliwka w kompot i dlaczego zwykle warto zwolnić tempo? I jak odróżnić płomienny romans od niezdrowej fascynacji? Oto kilka teorii naukowych tłumaczących, co z naszą relacją robi zbyt szybki początek związku.

Spis treści:

  1. Wszystko wszędzie na raz. Miłość na sterydach
  2. Jak szybko to za szybko? Kiedy tempo relacji powinno nas zaniepokoić?
  3. Psychologia intensywności. Dlaczego zbyt szybko wchodzimy w relacje?
  4. Czy intensywny początek może być zdrowy? Kiedy nie trzeba hamować uczuć?

Wszystko wszędzie na raz. Miłość na sterydach

Kto chociaż raz się w życiu zakochał, ten wie, jak uzależniające jest to uczucie. Nawet jeśli niekoniecznie jest to przyjemne - często zakochanie przynosi nam rozstrój żołądka, nieprzespane noce i serię załamań nerwowych, to i tak, cytując Osiecką, „chociaż raz warto umrzeć z miłości”. Problem jednak pojawia się wtedy, kiedy tych miłości namnaża się kilka w ciągu roku, a każda tak szybko nas rozpala, jak szybko zanika. Skąd bierze się ten nagły żar i natychmiastowe przywiązanie do kogoś, kogo ledwie poznaliśmy?

Początek związku ma w sobie coś wyjątkowego. Chcemy wiedzieć o drugiej osobie wszystko, poznawać jej historię, zainteresowania, marzenia i plany. Niektórym już po kilku spotkaniach trudno wyobrazić sobie dzień bez kontaktu z nowo poznanym człowiekiem. Takie zaangażowanie samo w sobie nie musi być niczym niepokojącym. Jak zauważa psychoterapeuta Wojciech Eichelberger zakochanie jest „miłosnym szaleństwem”, a fascynacja drugim człowiekiem może czasowo ograniczać naszą zdolność do krytycznego myślenia.

Problem pojawia się wtedy, gdy emocjonalne zaangażowanie zaczyna wyprzedzać rzeczywiste poznawanie drugiego człowieka. Zamiast stopniowo odkrywać, kim jest osoba, z którą się spotykamy, zaczynamy budować wokół niej wyobrażenie o wspólnej przyszłości. Przypisujemy jej cechy, których jeszcze nie zdążyliśmy zweryfikować, traktujemy jako kogoś wyjątkowego i coraz bardziej uzależniamy swoje samopoczucie od jej obecności.

Intensywność nie jest bowiem tym samym co bliskość. Można spędzać ze sobą każdą wolną chwilę, rozmawiać do późnej nocy i zwierzać się z najbardziej intymnych doświadczeń, a mimo to wciąż niewiele wiedzieć o tym, jak druga osoba zachowuje się w trudnych sytuacjach, rozwiązuje konflikty czy respektuje granice.

Czytaj także: Czy kochasz za bardzo? Sprawdź, czy jesteś w związku kosztem samej siebie

Jak szybko to za szybko? Kiedy tempo relacji powinno nas zaniepokoić?

Nie istnieje uniwersalny „terminarz” zakochiwania się. Dla jednej pary naturalne będzie spotykanie się codziennie już od pierwszego tygodnia znajomości, inna będzie potrzebowała kilku miesięcy, a nawet i lat wzajemnej obserwacji, aby wreszcie wykonać pierwszy krok. Niepokojące tempo nie zależy więc wyłącznie od liczby randek czy dni znajomości. Dużo ważniejsze jest to, jak czujecie się w swojej obecności i czy propozycje jednej strony nie wywołują niepokoju u partnera.

Sygnałem ostrzegawczym może być sytuacja, w której:

  • po kilku spotkaniach pojawiają się poważne deklaracje dotyczące wspólnego życia, małżeństwa czy dzieci, mimo że niewiele o sobie wiecie:
  • jedna osoba oczekuje niemal nieustannego kontaktu, a brak odpowiedzi na wiadomość wywołuje pretensje lub niepokój;
  • rezygnujesz z własnych planów, przyjaciół i zainteresowań, żeby jak najwięcej czasu spędzać z nowym partnerem;
  • czujesz presję, by szybko określić status relacji, wyznać miłość albo podjąć decyzje, na które nie jesteś gotowa lub gotowy;
  • zaczynasz traktować każdą zmianę tonu wiadomości, odwołane spotkanie czy kilka godzin ciszy jako zapowiedź rozstania;
  • masz wrażenie, że nie możesz zwolnić, ponieważ druga osoba się rozczaruje, obrazi albo odejdzie.

Ważne jest również to, co dzieje się, kiedy próbujesz wyznaczyć granicę. Czy partner potrafi zaakceptować twoje „nie”? Czy rozumie, że potrzebujesz czasu dla siebie? Czy możesz powiedzieć, że nie jesteś na coś gotowa bez obawy przed jego reakcją? Tego typu niuanse zdradzają, czy relacja ma dobre tempo, czy zaczyna być przytłaczająca.

Psychiatra i psychoterapeuta prof. Bogdan de Barbaro zwraca uwagę na znaczenie dopasowania potrzeb dotyczących bliskości i dystansu. Warto przytoczyć jego rozmowę z „Newsweekiem”, w której mówił: „Dobra odległość to taka, na którą żadne się nie skarży, niezależnie od tego, jaka ta odległość jest”. I te słowa świetnie podsumowują zależności tej dynamiki.

Psychologia intensywności. Dlaczego zbyt szybko wchodzimy w relacje?

Skąd u nas zbyt intensywne początki znajomości? Pomocne wyjaśnienie niesie ze sobą teoria przywiązania Johna Bowlby'ego i Mary Ainsworth. Zakłada ona, że typ naszych dorosłych relacji romantycznych kreuje się na podstawie naszych pierwszych interakcji z opiekunami. Jeśli nie mieliśmy bezpiecznej więzi z rodzicami, którzy odpowiadali na nasze potrzeby i byli dostępni emocjonalnie, to reagujemy na innych ludzi lękiem lub odrzuceniem.

Osoby o lękowym stylu przywiązania mogą szczególnie silnie pragnąć bliskości, a jednocześnie obawiać się odrzucenia. Osoby pełne lęku upajają się bliskością jak szampanem, bo w życiu zawsze mieli jej za mało. Kiedy więc poznają kogoś, kto wzbudza ich zainteresowanie, mogą szybko angażować się emocjonalnie i poszukiwać potwierdzenia, że uczucie jest odwzajemnione. Dlatego właśnie relacje z osobami lękowymi mogą rozwijać się szybko i intensywnie - taka osoba niejako próbuje „nadrobić” braki bliskości z dzieciństwa i nadmiernie zbliża się do kogoś, kto daje jej ciepło.

Ta obsesyjność skutkuje jednak tym, że osoba o lękowym stylu przywiązania bywa osaczająca i bardzo silnie reaguje na brak kontaktu. Zmiana tonu rozmowy staje się dla niej powodem do analizowania, czy druga osoba nie straciła zainteresowania. Pojawia się potrzeba częstego kontaktu, zapewnień i jasnych deklaracji. Intensywność relacji może być próbą poradzenia sobie z niepewnością: im bliżej jesteśmy partnera, tym mniejsze wydaje się ryzyko, że odejdzie.

Podobny efekt występuje u osób o stylu unikającym. To ludzie, którzy w dzieciństwie doświadczali częstego odrzucenia przez rodzica, gdy doświadczali trudnych emocji. Weszli więc w dorosłość z przekonaniem, że bliskość jest źródłem cierpienia, dlatego na intensywność reagują wycofaniem. Osoby o unikającym stylu przywiązania często przyciągają osoby lękowe: jedna osoba ciągle nalega na kontakt, by ukoić lęk, a druga się dystansuje, by poczuć się bezpiecznie.

Podobny mechanizm można wyjaśnić za pomocą terapii schematów Jeffreya Younga. Jego podejście operuje pojęciem schematów, czyli utrwalonych wzorców myślenia, odczuwania i reagowania, które ma każdy z nas i które kształtują się na podstawie wczesnych doświadczeń i niezaspokojonych potrzeb emocjonalnych.

Jednym z nich jest schemat porzucenia i niestabilności więzi. Osoba, u której jest on silnie rozwinięty, może głęboko wierzyć, że ważni ludzie prędzej czy później ją opuszczą, przestaną kochać albo wybiorą kogoś innego. Nie musi być to świadome przekonanie. Często ujawnia się przede wszystkim w emocjonalnych reakcjach na codzienne sytuacje.

Partner nie odpisuje? Pojawia się lęk. Odwołuje spotkanie? Można odebrać to jako zapowiedź końca relacji. Potrzebuje wieczoru dla siebie? W głowie uruchamia się scenariusz, w którym zainteresowanie drugiej osoby słabnie. W takiej sytuacji szybkie angażowanie się może pełnić funkcję zabezpieczenia przed porzuceniem. Chcemy jak najszybciej wiedzieć, na czym stoimy, uzyskać deklarację i poczuć, że relacja jest trwała. Możemy też próbować budować bliskość poprzez częsty kontakt, wspólne plany i rezygnowanie z własnych potrzeb.

Paradoks polega na tym, że im bardziej próbujemy kontrolować relację, tym więcej napięcia może się w niej pojawiać. Partner zaczyna odczuwać presję, potrzebuje przestrzeni, a jego dystans potwierdza najgorsze obawy osoby z aktywnym schematem porzucenia. Schemat ten może również sprawiać, że niektóre osoby wybierają partnerów emocjonalnie niedostępnych lub nieprzewidywalnych. Wówczas relacja od początku wiąże się z niepewnością, a walka o uwagę drugiego człowieka staje się niezwykle angażująca.

Czasami za bardzo intensywnym początkiem związku stoi niestabilne poczucie własnej wartości. W takim wypadku zainteresowanie drugiej osoby może służyć podbudowaniu czyjegoś ego, gdy ktoś nie ma oparcia w sobie. Komplementy, czułość i deklaracje sprawiają, że na chwilę łatwiej uwierzyć w siebie. Partner zaczyna pełnić funkcję lustra, w którym chcemy zobaczyć kogoś godnego miłości.

Kiedy samoocena zależy przede wszystkim od tego, czy ktoś nas wybiera, łatwo stracić z oczu pytanie, czy my sami chcemy być z tą osobą. Zamiast sprawdzać, czy partner jest dla nas odpowiedni, koncentrujemy się na tym, czy uda nam się zdobyć jego zainteresowanie i je utrzymać. W efekcie możemy tolerować zachowania, które nam nie odpowiadają, rezygnować z własnych granic i dostosowywać się do oczekiwań drugiej strony.

Czy intensywny początek może być zdrowy? Kiedy nie trzeba hamować uczuć?

Oczywiście, że tak. Nie każda relacja, która rozwija się szybko, jest niebezpieczna. Silne zauroczenie, częsty kontakt i spontaniczne rozmowy o przyszłości mogą być naturalną częścią wzajemnego zakochiwania się. Różnica polega na tym, czy intensywność idzie w parze z szacunkiem do autonomii drugiej osoby. Zdrowy początek związku nie wymaga udawania obojętności, celowego opóźniania odpowiedzi na wiadomości ani stosowania strategii, które mają sprawić, że partner będzie bardziej zainteresowany.

Można być zakochanym i jednocześnie mieć własne życie. Można tęsknić, ale nie traktować każdej rozłąki jak zagrożenia. Można mówić o wspólnych planach, nie oczekując, że druga osoba natychmiast podejmie takie same zobowiązania.

Psychoterapeutka i badaczka relacji Esther Perel zwraca uwagę na znaczenie równowagi między bliskością a odrębnością. W jednym ze swoich tekstów pisze o potrzebie tworzenia intymności, która respektuje prywatność, oraz o tym, że wspólnota i niezależność powinny się w relacji przeplatać. Zauważa, że „miłość potrzebuje bliskości, a pożądanie odrobiny przestrzeni”. Składowe miłości wymagają różnych odległości, których wyczucie może nam umknąć, gdy pędzimy w związek na łeb na szyję.

Czytaj także: 7 czerwonych flag w związku, których nie wolno ignorować. Psycholog ostrzega

Jak zwolnić tempo związku, kiedy serce mówi „podejdź jak najbliżej”?

Jak więc zatrzymać się, jeśli serce nakazuje biec? Paradoksalnie najtrudniejsze bywa nie samo rozpoznanie, że relacja rozwija się zbyt szybko, ale powstrzymanie się przed kolejnym krokiem. Zwłaszcza kiedy kontakt z nową osobą przynosi ulgę i ekscytację, a samodzielność przestaje być atrakcyjna, gdy koktajl hormonów zalewa nam mózg.

1. Zauważ, co naprawdę napędza twoją potrzebę bliskości.

Zastanów się, czy chcesz spędzać z partnerem każdą chwilę, ponieważ dobrze się z nim czujesz, czy może dlatego, że rozłąka wywołuje niepokój. Czy częste wiadomości są sposobem na dzielenie się radością, czy próbą upewnienia się, że druga osoba nadal jest zainteresowana? Rozpoznanie emocji stojących za zachowaniem pomaga nie reagować automatycznie.

2. Nie rezygnuj z własnego życia.

Zachowaj kontakt z przyjaciółmi, rozwijaj zainteresowania, realizuj swoje plany i dbaj o odpoczynek. Nie chodzi o sztuczne ograniczanie spotkań, ale o to, by nowa relacja nie stała się jedynym źródłem radości i poczucia bezpieczeństwa.

3. Pozwól drugiej osobie być odrębnym człowiekiem.

Partner nie musi mieć takich samych potrzeb, tempa i sposobów okazywania uczuć jak ty. Może potrzebować więcej czasu dla siebie, mieć inne zainteresowania albo nie być gotowy na duże gesty, które dla ciebie wydają się naturalne.

4. Nie podejmuj ważnych decyzji wyłącznie pod wpływem emocji.

Wspólne mieszkanie, zobowiązania finansowe czy przeprowadzka wymagają jednak czasu, by wzajemnie się poznać. Pozwól sobie popatrzeć najpierw, jak funkcjonujecie razem również poza romantyczną atmosferą pierwszych spotkań.

5. Rozmawiaj o swoich potrzebach, zamiast sprawdzać uczucia partnera.

Zamiast celowo wywoływać zazdrość, wycofywać się, żeby sprawdzić reakcję drugiej osoby, albo oczekiwać, że domyśli się, co czujesz, powiedz wprost, czego potrzebujesz. Jeżeli potrzeba bliskości, lęk przed porzuceniem lub trudności z regulacją emocji regularnie utrudniają budowanie relacji, warto rozważyć psychoterapię.

Uwaga: Ten artykuł psychologiczny ma charakter informacyjny. Jeśli doświadczasz trudności w relacjach, skontaktuj się z psychologiem lub psychoterapeutą.

Share on Facebook Send on Messenger Share by email

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE