Nieważne, czy dzwoni do niego tylko raz w roku złożyć życzenia urodzinowe, jest częścią ekipy znajomych czy nagle dzwoni do niego w środku nocy z płaczem - była partnerka naszego chłopaka pojawiająca się na horyzoncie to obraz, który często wzbudza w nas niepokój. Rozbierzmy go na czynniki pierwsze - czy jest czego się obawiać? Co kontakt z byłą dziewczyną może oznaczać? I czy można przyjaźnić się z byłą i jednocześnie tworzyć zdrową relację z kimś innym? Tak, ale... jak to się często mówi w psychologii: to zależy.
Ile związków, tyle teorii na temat kontaktów z byłymi partnerami. Jedni są w tej kwestii ortodoksyjni i stosują politykę grubej kreski – po rozstaniu całkowicie odcinają się od poprzednich relacji i tego samego oczekują od nowych partnerów. Inni przeciwnie: choć formalnie związek się zakończył, nadal utrzymują bliskie relacje z byłą partnerką, dzwonią do siebie i traktują próby ograniczenia tego kontaktu jak zamach na własną wolność.
Dla osoby będącej „po drugiej stronie” takie sytuacje bywają źródłem niepokoju, zazdrości i poczucia zagrożenia. Poniżej znajdziesz najczęstsze powody, dla których mężczyzna utrzymuje kontakt z byłą partnerką oraz wskazówki, jak radzić sobie z trudnymi emocjami, gdy temat przeszłej relacji wraca w twoim związku jak bumerang.
Chociaż, jak mówi pewne powiedzonko, „co chatka to inna zagadka”, a związki różnią się od siebie jak płatki śniegu, można wyróżnić kilka powtarzających się scenariuszy. Niektóre z nich są zupełnie neutralne, inne mogą realnie zagrażać waszej relacji.
Brak emocjonalnego domknięcia poprzedniej relacji
Jednym z najczęstszych powodów intensywnego kontaktu z byłą partnerką jest brak emocjonalnego domknięcia poprzedniego związku. Dotyczy to szczególnie relacji burzliwych, pełnych skrajnych emocji, w których partnerzy funkcjonowali w schemacie ciągłych zbliżeń i oddaleń.
Takie związki często kończą się w chaosie: nagłym zerwaniem, kłótnią lub impulsywną decyzją. Silne emocje, gwałtowne rozstania i powroty powodują emocjonalne „skoki”, a niekończący się cykl niedopowiedzeń sprawia, że trudno realnie przeżyć żałobę po relacji. Kontakt z byłą staje się wtedy sposobem na podtrzymywanie napięcia i powrót do intensywnych, choć często destrukcyjnych doznań. Spokojna, nowa więź może wydawać się mniej pociągająca, bo wymaga stabilności i odpowiedzialności.
Oto najczęstsze znaki, że facet emocjonalnie nie domknął swojej burzliwej relacji:
1. Była partnerka regularnie wraca w rozmowach
W każdej formie - zarówno neutralnych faktów, które facet wydaje się pamiętać z matematyczną precyzją, ale także z ładunkiem emocjonalnym: żalem, irytacją, idealizacją albo nostalgią. Często słyszysz „ona była jakaś…”, „z nią to było inaczej”, „nikt mnie tak nie wkurzał jak ona”. Nawet jeśli ciągle podkreśla, że jesteś od niej lepsza, to nie wróży nic dobrego - oznacza to, że jej obraz jest w nim bardzo silny i nie potrafi go wymazać z pamięci.
2. Reaguje na nią szybciej niż na ciebie
Odbiera od niej natychmiast telefony, szybko odpisuje lub jest w stanie wręcz odwołać wasze plany, gdy ona go potrzebuje. Nawet jeśli twierdzi, że to nic nie znaczy albo wręcz nazywa ją „szaloną” czy „obsesyjną”, to nadal w to wchodzi z równie silnym ładunkiem emocjonalnym co ona, nawet jeśli nie jest tego świadomy. Jego zachowanie pokazuje, że była partnerka nadal ma u niego priorytet.
3. Nie potrafi jej postawić jasnych granic
Może mówić, że „nie chce dram” czy że „ma już dość tych cyrków”, ale jednocześnie może pozwalać lub prowokować taki kontakt np. odpisując na emocjonalne wiadomości, angażując się w długie rozmowy (także pod wpływem używek) czy celowo publikując tylko takie zdjęcia, które mają wzbudzić zazdrość czy uwagę poprzedniej partnerki. Może tłumaczyć to „przyzwyczajeniem” albo „odpowiedzialnością za jej stan”.
4. Twój partner idealizuje albo demonizuje byłą
Albo była „miłością życia” albo „toksyczną wariatką”. Obie skrajności świadczą o braku emocjonalnej neutralności. Domknięta relacja to taka, o której można mówić szczerze, zachowując obiektywność - móc wskazać, co było w niej dobrego, ale też nazwać powody, przez które się rozpadła. Jeśli partner nie umie nabrać dystansu i często wygłasza ogniste monologi o tym, jak zła czy idealna była jego dziewczyna - i robi to w twojej obecności! - jest to sygnał ostrzegawczy.
Czytaj także: Jak bronić się przed porównywaniem z byłą partnerką? Radzi Katarzyna Miller
5. Unika rozmów o przyszłości z tobą
Niby oficjalnie jest z tobą, ale nie układa sobie z tobą długofalowych planów. Nie padają żadne deklaracje na przyszłość, nawet tak błache jak weekendowa randka czy wakacje, a jeśli one istnieją, to mówi o nich jakby bez entuzjazmu. Często może zasłaniać się tym, że „nie chce się spieszyć” czy że „musi sobie jeszcze wszystko poukładać” co w praktyce może oznaczać, że emocjonalnie jest gdzieś indziej.
6. Kontakt z byłą działa na niego jak emocjonalny zapalnik
Emocjonalna zależność od byłej nie musi oznaczać ciągłego kontaktu by być powodem do niepokoju. Jeśli potrafi mieć dobry dzień z tobą, ale jedna wiadomość od niej wystarcza, by zmienił nastrój, stał się nerwowy, zamknięty albo rozkojarzony - to znak, by mieć się na baczności. Emocjonalna drzazga może tkwić w nim głębiej, niż jest to w stanie przed sobą przyznać.
Czemu facet utrzymuje kontakt z byłą? Łączą ich wspólne zobowiązania
Kontakt z byłą partnerką nie musi być toksycznym rollercoasterem - bywa po prostu koniecznością, gdy w grę wchodzą dzieci, wspólny kredyt czy praca. W zdrowej sytuacji jest on wtedy dość formalny i ograniczony do niezbędnego minimum - krótkiej rozmowy o wywiadówkach czy podziale obowiązków.
Niepokój powinien pojawić się w momencie, gdy takie rozmowy są bardzo emocjonalne i wykraczają poza kwestie organizacyjne. Gdy widzimy oznaki nawracającej emocjonalnej bliskości lub wręcz przeciwnie, wybuchy żalu czy goryczy, może to być sygnał, że ta relacja nie jest na serio skończona.
Czytaj także: Jak porozumiewać się z „byłym” lub „byłą” po rozwodzie?
Zostawianie sobie „otwartych drzwi”
Jest taki ironiczny żart, że niektórzy w związkach lubią „tarzanować”, czyli nie puszczają jednej liany, póki pewnie nie chwycą drugiej. Czasem kontakt z byłą partnerką jest dla faceta formą zabezpieczenia - swoistym planem B, gdyby nowa relacja z tobą się nie powiodła. Taki partner nie chce definitywnie zamknąć poprzedniej relacji, bo nie jest pewien, czego chce lub boi się pełnego zaangażowania w nowy związek.
W takiej sytuacji facet może pozornie angażować się w relację z nami, ale ukradkiem odpisywać swojej byłej lub dawać jej fałszywą nadzieję, że kiedyś do siebie wrócą. Można to zauważyć, jeśli taki facet nadmiernie broni swojej prywatności, do tego stopnia, że nie pozwala ci korzystać ze swojego laptopa czy telefonu nawet w sytuacji awaryjnej. Takie osoby bywają też zaborczo zazdrosne, bo obawiają się, że druga strona potraktuje je tak samo, jak one traktują innych.
Autentyczna przyjaźń
Zdarza się, że związek kończy się w zgodzie, bez zdrad i silnych konfliktów. W takich przypadkach kontakt z byłą partnerką może być neutralny i pozbawiony romantycznego podtekstu. Warto odrzucić patriarchalne przekonanie, że nie istnieje przyjaźń damsko-męska, ale niczego nie stracimy, jeśli będziemy mieć się na baczności. I nie chodzi tutaj o kontrolowanie i podejrzliwość, ale o to, by dobrze zrozumieć istotę przyjaźni naszego partnera z byłą.
Czy po prostu szczerze rozmawiają ze sobą, gdy spotkają się przy okazji na imprezie, czy regularnie organizują sobie spotkania w pojedynkę? Czy pomagają sobie jak ludzie w potrzebie i z uwagi na sentyment i szacunek - czy szukają pretekstu do kontaktu? Nie bój się konfrontować partnera i dopytywać, gdy czujesz się niepewnie. Ktoś, kto ma na celu twoje dobro nie będzie niczego ukrywać i zrobi wszystko, by cię uspokoić.
Niezależnie od tego, czy podejrzałaś na jego telefonie jedną niepokojącą wiadomość czy dowiedziałaś się o jakiejś tajemnej schadzce z byłą długiej rozmowie - nie jesteś bezradna ani bezbronna. Nawigowanie w takiej sytuacji bywa trudne - z jednej strony możesz obawiać się, że wychodzisz na „zazdrośnicę”, a z drugiej - nie możesz oszukać intuicji, która mówi ci, że coś jest nie tak. Oto, co możesz zrobić, by poczuć się lepiej w takiej sytuacji.
Rozmowa, rozmowa i jeszcze raz komunikacja
Żadnemu dobremu związkowi nie zaszkodziła jeszcze otwarta i szczera rozmowa. Relacja, która rozpada się, gdy ktoś mówi o swoich potrzebach i uczuciach, to relacja, która od początku była skazana na porażkę, a konfrontacja jedynie to przyspieszyła. Jeśli kontakt twojego partnera z byłą dziewczyną cię niepokoi - powiedz mu o tym.
Zanim jednak umówisz się na taką rozmowę, sprawdź swoje uczucia w sobie. Zastanów się uważnie: co w tym kontakcie mi przeszkadza? Czy chodzi o częstotliwość, silne emocje czy lęk przed odrzuceniem? Pomyśl też o swoich relacjach z byłymi - czy dajesz tyle wolności ile sama chciałabyś otrzymywać? Czy obawiasz się, że bez twojej kontroli relacja się rozpadnie? Im więcej będziesz wiedziała o swoich lękach i wątpliwościach, tym pewniejsza poczujesz się w rozmowie, kiedy emocje uderzą z całą mocą.
Język faktów i komunikaty „ja”
Mówienie szczerze o tym, jak się czujesz, to jeszcze nie jest skuteczna komunikacja. Najbardziej przydatne narzędzie to prosta zasada pochodząca z metody komunikacji bez przemocy, która radzi: nazywaj swoje uczucia i czyjeś zachowania.
Osoba, która czuje się atakowana, od razu przestaje słuchać tego, co mamy do powiedzenia i zaczyna się bronić. Kiedy więc powiesz: „zaniedbujesz mnie” czy „nie kochasz mnie” - to robisz założenia, które nie są prawdziwe.
Lepiej mówić:
„Czuję się zaniedbana, niekochana, kiedy ty piszesz codziennie z byłą”.
Z nazwanym zachowaniem drugiej osoby i swoim uczuciem na nie nie można dyskutować, można je tylko przyjąć. Ta prosta zasada pomoże szczerze uporządkować waszą relację.
Ustal granice
Powiedz, na co się zgadzasz, a co jest dla ciebie nie do przejścia. Pomyśl: czego potrzebujesz w związku, co dostajesz, a czego ci brakuje? Czy chodzi o to, że on ma naprawdę nie rozmawiać z byłą, czy po prostu spędzać z tobą więcej czasu? Obserwuj, czy po waszych rozmowach nadchodzą realne zmiany. Jeśli naprawdę widzisz zmianę w jego podejściu i dostrzegasz, że naprawdę zależy mu na tobie - to wspaniale.
Granice chronią cię przed zranieniem i przed utratą kontaktu z samą sobą. Nie pozbawiają cię relacji z innymi, jedynie robią miejsce na autentyczną bliskość.
Nie dostrzegasz zmiany? Odejdź
Nigdy dość powtarzania, że jeśli ktoś przestał nas uszczęśliwiać, dbać o nas i starać się, to mamy pełne prawo odsunąć się mimo bólu czy wcześniejszych obietnic. Naiwnością jest wierzyć, że jeśli ktoś deklaruje miłość, a nie robi nic, by tę miłość pokazać, to w magiczny sposób zmieni się, gdy będziemy cierpliwie czekać.
Twój czas i jakość relacji, jakie tworzysz, to ważne wartości, których musisz bronić, bo w dorosłym życiu nikt nie zrobi tego za ciebie.
Jeśli więc partner pozostaje emocjonalnie zaangażowany w przeszłą relację, być może warto dać mu przestrzeń na uporządkowanie spraw – a sobie na zadbanie o własne potrzeby. Nie masz obowiązku czekać, aż ktoś w końcu cię dostrzeże. Nie masz obowiązku dawać partnerowi czasu „żeby sobie to wszystko poukładał”. Jeśli będziesz stawiać swoje potrzeby na drugim miejscu, to szybko poczujesz się w relacji nieważna i niewidziana. Zawsze lepiej samej jest wybierać niż czekać na bycie wybraną.
Czytaj także: Jak pogodzić się z rozstaniem? Psychologia wyjaśnia, kiedy i dlaczego rozstanie boli
Czy kontakt faceta z byłą zawsze oznacza zagrożenie dla związku?
Nie. Sam fakt kontaktu nie musi być problemem. Kluczowe są jego charakter, intensywność i emocjonalny ładunek. Neutralny, sporadyczny kontakt (np. organizacyjny) to coś innego niż regularne, emocjonalne rozmowy, tajemnice czy stawianie byłej ponad obecną partnerkę.
Skąd mam wiedzieć, czy to moja zazdrość czy realny problem?
Zazdrość często dotyczy lęku przed utratą, ale realny problem pojawia się wtedy, gdy partner coś ukrywa, bagatelizuje twoje emocje lub nie reaguje na stawiane granice. Jeśli po rozmowach nadal czujesz się nieważna i niespokojna, to nie jest to tylko lęk.
Czy mam prawo prosić partnera o ograniczenie kontaktu z byłą?
Tak. Masz prawo mówić o swoich potrzebach i granicach. To nie jest kontrola, tylko dbanie o własne poczucie bezpieczeństwa. Partner nie musi się zgodzić – ale jego reakcja pokaże, jak traktuje waszą relację.
Co jeśli partner mówi, że to tylko przyjaźń?
Przyjaźń po rozstaniu jest możliwa, ale powinna być przejrzysta, spokojna i pozbawiona napięcia. Jeśli kontakt jest intensywny lub odbywa się kosztem waszej relacji, warto sprawdzić, czy nie chodzi o niedomkniętą więź.
Czy wspólne dzieci lub zobowiązania usprawiedliwiają bliski kontakt?
Usprawiedliwiają kontakt, ale nie jego formę. Zdrowa relacja z byłą w takiej sytuacji jest rzeczowa i ograniczona do minimum. Nadmiar emocji to sygnał ostrzegawczy.
Ile czasu dać partnerowi na „poukładanie spraw z byłą”?
Tyle, ile jesteś w stanie dać bez rezygnowania z siebie. Jeśli sytuacja się nie zmienia, a ty coraz bardziej cierpisz, cena jest zbyt wysoka.
Kiedy najlepiej odejść?
Gdy twoje granice są regularnie przekraczane, rozmowy nie przynoszą zmian, a ty czujesz się mniej ważna niż przeszła relacja partnera.