Początek nowej relacji potrafi skutecznie uśpić czujność. Piękne deklaracje i poczucie, że wreszcie spotkaliśmy kogoś wyjątkowego, sprawiają, że łatwo przymknąć oko na drobne nieścisłości. Tymczasem właśnie na wczesnym etapie znajomości mogą pojawić się sygnały ostrzegawcze, których nie warto ignorować. Sabrina Romanoff, psycholożka kliniczna wykształcona na Uniwersytecie Harvarda, wskazuje pięć zachowań, które mogą świadczyć o tym, że za romantycznymi gestami kryje się wyrachowana manipulacja.
Oszuści matrymonialni doskonale wiedzą, jak wykorzystać ludzką potrzebę bliskości. Nie chodzi wyłącznie o zdobycie czyjegoś zaufania, ale również o stworzenie emocjonalnej więzi na tfyle silnej, by druga osoba przestała zadawać niewygodne pytania. W ten sposób mogą zyskać dostęp do pieniędzy, danych osobowych lub innych wrażliwych informacji.
Sabrina Romanoff, psycholożka kliniczna, która od ponad dekady pracuje z parami i indywidualnymi klientami, zwraca uwagę, że techniki manipulacyjne mogą zadziałać nawet na bardzo inteligentnych i ostrożnych ludzi.
„Prawdziwa bliskość buduje się powoli – poprzez konsekwentne działania, wspólne doświadczenia i gotowość do pokazywania własnych niedoskonałości. Oszuści natomiast polegają na presji czasu, udawanej otwartości emocjonalnej i skrótach prowadzących do zbudowania więzi” – wyjaśnia ekspertka.
Jak rozpoznać, że nowa znajomość może nie być tym, czym się wydaje? Psycholożka wskazuje pięć sygnałów ostrzegawczych.
1. Zbyt szybko opowiada o traumatycznych doświadczeniach
Szczerość i otwartość są ważnymi elementami budowania relacji. Nie oznacza to jednak, że każda bardzo osobista historia opowiedziana na początku znajomości musi świadczyć o autentyczności drugiej osoby. Wręcz przeciwnie, niektórzy manipulatorzy wykorzystują trudne doświadczenia, by błyskawicznie stworzyć poczucie emocjonalnej bliskości.
Warto zwrócić uwagę nie tylko na to, co ktoś opowiada, lecz także na sposób, w jaki to robi. Osoba, która dzieli się bolesnymi przeżyciami, może odczuwać naturalne zawahanie, niepewność czy zakłopotanie. U oszusta taka historia bywa natomiast przedstawiana w sposób zaskakująco gładki, niemal wyreżyserowany.
„Możesz mieć do czynienia z przedstawieniem, którego celem jest sprawienie, byś opuścił gardę i odwzajemnił podobną otwartość” – ostrzega Romanoff.
Ekspertka podkreśla, że ciężar takiego wyznania może dodatkowo utrudniać zachowanie dystansu. Kiedy ktoś opowiada nam o swojej traumie, możemy czuć się winni, że w ogóle zaczynamy wątpić w jego szczerość. Nie warto jednak ignorować własnych wątpliwości tylko dlatego, że czyjaś historia wzbudza współczucie.
2. Błyskawicznie przyspiesza rozwój relacji i mówi o wspólnej przyszłości
Deklaracje o wyjątkowej więzi już po kilku dniach znajomości mogą być przyjemne i romantyczne, ale nie zawsze są dobrym znakiem. Oszuści matrymonialni często próbują jak najszybciej doprowadzić do emocjonalnego zaangażowania drugiej osoby. Pojawiają się określenia takie jak „bratnia dusza”, zapewnienia o przeznaczeniu i rozmowy o wspólnej przyszłości, choć partnerzy tak naprawdę niewiele o sobie wiedzą.
Psycholożka zwraca uwagę na tzw. future faking, czyli roztaczanie wizji wspólnego życia bez rzeczywistego zamiaru ich realizacji. Już na początku znajomości ktoś może opowiadać o zagranicznych podróżach, wspólnym zamieszkaniu, a nawet dzieciach. „To nie jest osoba, którą po prostu porwała namiętność. To strategiczna taktyka, która ma ominąć twoje zdolności krytycznego myślenia” – wyjaśnia Romanoff.
Intensywne wiadomości, nieustanne komplementy i wielkie wyznania mogą wywołać emocjonalny entuzjazm, przez który łatwiej przeoczyć sprzeczności w zachowaniu drugiej strony. Zdaniem ekspertki warto zachować ostrożność, jeśli ktoś nazywa nas miłością swojego życia, zanim zdąży poznać nas w mniej idealnych momentach.
3. W jego życiu nieustannie pojawiają się nagłe kryzysy
Odwołane spotkanie, problemy finansowe, niespodziewana podróż służbowa czy nagła sytuacja rodzinna – pojedyncze nieprzewidziane zdarzenie nie musi oznaczać niczego niepokojącego. Lampa ostrzegawcza powinna zapalić się wtedy, gdy kolejne kryzysy zaczynają tworzyć powtarzalny schemat, a ich okoliczności zawsze uniemożliwiają zweryfikowanie opowieści drugiej osoby. Jak zauważa Romanoff, manipulatorzy często przedstawiają dramatyczne sytuacje, które rozgrywają się poza zasięgiem wzroku partnera. Mogą tłumaczyć swoją nieobecność odwołanym lotem, problemami z bankiem lub nagłym wypadkiem w rodzinie.
Istotne jest jednak nie samo występowanie trudności, ale to, jaką rolę zaczynamy w nich odgrywać. Z czasem możemy zostać postawieni w pozycji osoby, która ma ratować partnera, a więc poświęcać mu czas, pomagać finansowo i udowadniać swoje oddanie.
„Próbują sprawić, by twoja gotowość do poświęcania pieniędzy i czasu na utrzymanie ich na powierzchni stała się czymś normalnym – rodzajem testu lojalności i zaangażowania w związek” – tłumaczy psycholożka.
4. Nie dopuszcza cię do swojego prawdziwego życia
W zdrowej relacji z czasem poznajemy nie tylko romantyczną stronę drugiej osoby, lecz także jej codzienność. Pojawiają się znajomi, rodzina, współpracownicy, zwyczaje i miejsca, w których partner spędza czas. Nie musi to nastąpić natychmiast, ale stopniowo stajemy się częścią jego świata. W przypadku oszusta matrymonialnego ten świat może pozostawać zaskakująco niedostępny. Partner unika przedstawiania znajomych, podaje niejasne lub zmieniające się informacje o swojej pracy i przeszłości, a niekiedy nalega, by utrzymywać relację w tajemnicy.
Co szczególnie niepokojące, takie zachowanie może przedstawiać jako dowód wyjątkowości waszej więzi. Prywatność staje się rzekomym sposobem ochrony czegoś szczególnego, a próby zadawania pytań mogą być odbierane jako brak zaufania.
„Tajemnica często stanowi spoiwo, które utrzymuje schemat manipulacji” – ostrzega Romanoff.
Jeżeli nie wiemy, jak druga osoba funkcjonuje poza relacją z nami, możemy znać jedynie starannie wykreowany obraz jej życia.
5. Intuicja podpowiada, że coś jest nie tak, choć wszystko wygląda idealnie
To jeden z najbardziej podstępnych sygnałów ostrzegawczych. Kiedy ktoś poświęca nam dużo uwagi, mówi dokładnie to, co chcielibyśmy usłyszeć, i sprawia wrażenie idealnego partnera, łatwo zagłuszyć wewnętrzne wątpliwości. Nie chcemy przecież wyjść na osoby podejrzliwe czy przewrażliwione. Tymczasem warto przyjrzeć się temu, jak czujemy się w danej relacji. Czy obecność drugiej osoby daje nam spokój i poczucie bezpieczeństwa? A może częściej towarzyszą nam niepokój, dezorientacja i presja, by jak najszybciej podejmować kolejne decyzje?
„Autentyczne relacje sprawiają, że z czasem czujesz się bezpieczniej, spokojniej i masz coraz większą jasność sytuacji. Manipulatorzy często pozostawiają cię z poczuciem niepokoju, dezorientacji i pośpiechu” – zauważa psycholożka.
Jeśli nieustannie usprawiedliwiamy czyjeś zachowanie, tłumaczymy sprzeczności w jego opowieściach lub próbujemy przekonać samych siebie, że nasze obawy są bezpodstawne, warto zatrzymać się i przyjrzeć sytuacji z dystansu.
Zdaniem Sabriny Romanoff najlepszą ochroną przed oszustwem matrymonialnym jest niepomijanie tych etapów budowania zaufania, które w prawdziwej relacji wymagają czasu. Warto zwolnić tempo znajomości, sprawdzać, czy wielkie deklaracje znajdują potwierdzenie w codziennych działaniach, i nie rezygnować z własnych granic pod wpływem silnych emocji.
Szczególnie ważne jest zachowanie ostrożności, gdy ktoś próbuje wzbudzić w nas poczucie odpowiedzialności za swoje problemy lub nakłania do przekazywania pieniędzy. Nawet najbardziej przekonująca historia nie powinna zastępować weryfikacji faktów. „Prawdziwa więź nigdy nie wymaga od ciebie porzucenia podstawowych instynktów, by udowodnić swoje oddanie” – podsumowuje ekspertka.