„Kobiety zakochują się, w kim trzeba, to raczej mężczyzna głupio lokują uczucia” – mówi prof. Tomasz Szlendak w najnowszym odcinku podcastu „Mężczyzna jest człowiekiem”. Beata Biały rozmawia z socjologiem o tym, dlaczego romantyczna wizja miłości traci dziś grunt pod nogami. I dlaczego – paradoksalnie – to kobiety okazują się bardziej pragmatyczne, a mężczyźni… bardziej zagubieni. Czy jeszcze wierzymy w miłość od pierwszego wejrzenia, czy raczej w checklistę cech partnera w notatkach w telefonie?
Jeszcze niedawno miłość była opowieścią o szansie: o spotkaniu, które zmienia wszystko. Dziś coraz częściej przypomina analizę ryzyka. Profesor Tomasz Szlendak nie ma złudzeń: – Dziś miłość kojarzy się z zagrożeniem, nie tak jak kiedyś z szansą. Mężczyźni zaczynają kalkulować, czy opłaca im się być w związku – mówi. Przesunięcie nie jest kosmetyczne – to zmiana kulturowa. Relacje przestają być przestrzenią spontaniczności, a stają się projektem do zarządzania. Wchodzimy w nie z listą oczekiwań, wyobrażeń i warunków brzegowych. – Dzisiaj ludzie mają przygotowaną listę cech partnera do długiego związku – dodaje socjolog.
Co jest na tej liście? Stabilność emocjonalna, zaradność, kompatybilność stylu życia, podobne wartości, ale też… wiele, wiele innych oczekiwań.
W tej nowej rzeczywistości to kobiety okazują się bardziej strategiczne. – Są bardziej racjonalne w miłości i zakochują się, w kim trzeba – zauważa Szlendak. Brzmi to prowokacyjnie, ale kryje się tu konkretna obserwacja społeczna. Kobiety częściej podejmują decyzje relacyjne na podstawie realnych szans powodzenia związku. Mniej miejsca zostawiają przypadkowi, więcej – analizie.
To również efekt zmiany pozycji kobiet. Niezależność ekonomiczna, edukacja, rozwój zawodowy sprawiają, że partner przestaje być koniecznością, a staje się wyborem. A wybory – jak wiadomo – wymagają kryteriów.
Po drugiej stronie tej relacyjnej układanki sytuacja wygląda mniej stabilnie. – To raczej mężczyźni głupio się zakochują – mówi Szlendak. I idzie dalej: – Zakochują się mężczyźni, na których popytu nie ma, a nie zakochują się ci, na których popyt jest.
Brutalna diagnoza dobrze opisuje napięcie współczesnych relacji. Mężczyźni coraz częściej tracą orientację w nowych regułach gry. – Przestali kobietom imponować – dodaje socjolog. Nie chodzi tylko o kryzys męskości, ale o zmianę oczekiwań. Dawne modele – siła, status, dominacja – przestają wystarczać. Nowe – emocjonalność, partnerstwo, uważność – nie zawsze są przyswojone.
Efekt? Dezorientacja. I coraz częściej – wycofanie.
Zmienia się też moment, w którym relacje zaczynają być naprawdę ważne. – Relacja z drugą osobą zaczyna być ważna po trzydziestce – zauważa Szlendak. Wcześniej dominuje rozwój indywidualny: edukacja, kariera, samopoznanie. Związek przestaje być punktem wyjścia, a staje się jednym z wielu elementów układanki. Co więcej, redefiniujemy nawet to, czym jest „poważna relacja”. – Dziś poważny związek to powyżej trzy miesiące – komentuje socjolog. To zdanie brzmi jak żart, ale dobrze oddaje tempo współczesnych relacji: szybkie wejścia, szybkie wyjścia, niska tolerancja na trudność.
Jednym z najbardziej niepokojących wątków rozmowy jest kwestia spadku libido – nie tylko jednostkowego, ale społecznego. – Mamy uwiąd pożądania spowodowany zanikiem testosteronu – mówi Szlendak. Ekspert opisuje tu szersze zjawisko: spadek energii seksualnej i relacyjnej. – Ludziom się coraz mniej chce – dodaje.
Zmęczenie, stres, nadmiar bodźców, cyfrowe rozproszenie – wszystko to sprawia, że relacje wymagają dziś większego wysiłku niż kiedyś. A jednocześnie mamy coraz mniejszą gotowość, by ten wysiłek podjąć.
Najbardziej przejmująca jest jednak zmiana narracji wokół miłości. – Myślimy o związkach w kategorii utraty lub zagrożenia – stwierdza Szlendak. Boimy się stracić niezależność, czas, komfort. Boimy się rozczarowania. Boimy się, że inwestycja się nie zwróci.
W efekcie miłość przestaje być przygodą, a staje się decyzją obarczoną ryzykiem. Coraz rzadziej pytamy: „czy chcę?”, a coraz częściej: „czy mi się to opłaca?”.
Miłość nie znika. Ale zmienia formę. Staje się bardziej świadoma, bardziej ostrożna, bardziej „zarządzalna”. Pytanie tylko, czy w tej nowej wersji zostaje jeszcze miejsce na szaleństwo.