Gra w zespole, z wykształcenia jest ekonomistą, w młodości marzył o byciu zawodowym sportowcem, a został jednym z najbardziej popularnych autorów powieści kryminalnych. Jo Nesbø to człowiek o wielu twarzach, który udowadnia, że najlepsze historie rodzą się tam, gdzie życie skręca w zupełnie nieprzewidzianym kierunku. Na koncie ma już blisko 30 książek – po które z nich warto sięgnąć w pierwszej kolejności?
Dorastał w domu pełnym opowieści. Jego mama pracowała w bibliotece, tata zaś każdego popołudnia zasiadał z książką w salonie i snuł historie, które on i brat chcieli słuchać bez końca, mimo że znali je na pamięć. Gdy Jo miał siedem lat, poprosił tatę, by przeczytał mu „Władcę much”. Nie ze względu na swój literacki gust, jak sam podkreśla, a przez okładkę z ociekającą krwią głową świni nabitą na pal. Po lekturze z kolei uznał, że sam potrafiłby napisać coś bardziej ekscytującego. „Już wtedy imponowałem rówieśnikom – i kilku starszym dzieciakom – swoimi makabrycznymi historiami o duchach” – wyznał.
Zanim jednak spróbował swoich sił w literaturze, miał zupełnie inne plany. Marzył o karierze zawodowego piłkarza, lecz zerwane więzadła w kolanie przekreśliły sportową przyszłość. Później były służba wojskowa, studia ekonomiczne i praca w finansach. Równolegle Jo rozwijał swoją muzyczną pasję (która trwa do dziś) – jako wokalista i autor tekstów w zespole Di Derre zdobył w Norwegii ogromną popularność.
Za dnia makler giełdowy, w nocy gwiazda pop-rocka. Po kilkunastu miesiącach był tak wypalony, że zażądał przerwy. Wziął półroczny urlop i poleciał do Australii. Na pokład samolotu zabrał laptopa. „Wziąłem go, bo pewna kobieta z wydawnictwa zaproponowała mi napisanie książki o życiu zespołu w trasie. Ta propozycja uruchomiła jednak zupełnie inny mechanizm. Zrozumiałem, że jestem gotowy, żeby napisać powieść. Trzeba było tylko zacząć. I musiała to być historia o tym, o czym według Aksela Sandemose’a [norweski pisarz, autor nowel i powieści psychologicznych – przyp. red.] warto w ogóle pisać: o miłości i morderstwie”. W trakcie 30-godzinnej podróży wymyślił fabułę powieści o policjancie z Oslo, który trafia do Sydney. Tak narodził się Harry Hole.
Czytaj także: Od ekonomistki do królowej skandynawskiego kryminału. 5 najlepszych książek Camilli Läckberg
Pierwsza książka z jego udziałem, „Człowiek nietoperz”, ukazała się w 1997 roku i szybko zdobyła uznanie krytyków. „Czekałem na recenzje z mieszaniną euforii i przerażenia – spodziewałem się tekstów w stylu: „No i piosenkarz postanowił pisać kryminały”. Recenzje były jednak rzeczowe, poważne, skupione na książce, nie na mojej osobie. I, co najważniejsze – pozytywne” – skomentował. W ten sposób Nesbø stworzył jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci współczesnej literatury kryminalnej.
Harry Hole jest genialnym śledczym i fatalnym urzędnikiem (przynajmniej w oczach przełożonych). Samotnikiem, który nie uznaje autorytetów, a jednocześnie policjantem gotowym ryzykować życie dla sprawy. Walczy z własnymi demonami, uzależnieniem od whisky i poczuciem winy. Może właśnie dlatego czytelnicy na całym świecie tak mocno się z nim związali. Nie jest bowiem bohaterem idealnym, lecz autentycznym.
Czytaj także: Serial na podstawie powieści Jo Nesbø o Harrym Hole’u w drodze. Netflix ujawnił, kto zagra główną rolę
Spod pióra Jo Nesbø wyszło także kilkanaście pojedynczych książek i cykl z Doktorem Proktorem dla dzieci, ale to właśnie seria o Harrym Hole’u przyniosła mu największą popularność. Składa się na nią (na ten moment) 13 książek, które z założenia najlepiej czytać w kolejności wydania. Jak to bowiem w takich seriach bywa, z każdym kolejnym tomem dowiadujemy się coraz więcej o prywatnym życiu bohatera i jego relacjach z najbliższymi. Niemniej każda część to inna zbrodnia, a to ona jest w kryminale najważniejsza. Wielu czytelników przyznaje zresztą, że pierwsze odsłony cyklu wypadają nieco słabiej, a dopiero następne pokazują pełnię talentu Jo Nesbø do budowania napięcia i prowadzenia psychologicznej gry między bohaterami.
Jeśli więc jesteś gotowa przymknąć oko na chronologię, oto pięć świetnie ocenianych książek Jo Nesbø. Jeśli to od nich zaczniesz swoją przygodę z twórczością autora, niewykluczone, że staniesz się prawdziwą fanką i jego, i skandynawskich kryminałów.
„Pierwszy śnieg” (tom 7 serii „Harry Hole”)
„Pierwszy śnieg” to jedna z najbardziej znanych i najczęściej polecanych powieści Nesbø – pełna napięcia, mrocznej atmosfery i zwrotów akcji, które sprawiają, że trudno oderwać się od książki. W Oslo spada pierwszy śnieg. Gdy Brite Becker wraca do domu, zauważa w ogrodzie bałwana, który stoi odwrócony w stronę domu i „patrzy” prosto w okno. W tym samym czasie Harry Hole otrzymuje anonimowy list podpisany „Bałwan”. Wkrótce odkrywa, że w Norwegii od lat znikają kobiety – zawsze zamężne, zawsze w czasie pierwszych zimowych opadów – a w pobliżu miejsc zbrodni pojawiają się bałwany. Śledztwo prowadzi do przerażającego wniosku: w Oslo działa seryjny morderca, który cierpliwie czeka na pierwszy śnieg.
„Pancerne serce” (tom 8 serii „Harry Hole”)
Po dramatycznych wydarzeniach związanych ze sprawą Bałwana Harry Hole porzuca pracę w policji i wyjeżdża do Hongkongu, gdzie stacza się na dno – żyje z dnia na dzień, uciekając od przeszłości w hazard i narkotyki. Tymczasem w Oslo zostają zamordowane dwie młode kobiety. W obu przypadkach ofiary mają w ustach tajemnicze rany powstałe od nieznanego narzędzia. Policja szybko orientuje się, że sprawca może być seryjnym zabójcą. Szef wydziału zabójstw decyduje się ściągnąć do Norwegii jedynego człowieka, który potrafi tropić takich przestępców – Harry’ego Hole. Śledztwo prowadzi przez świat polityki, finansów i przestępczych powiązań, a jego finał jest jednym z najbardziej zaskakujących w całej serii.
„Policja” (tom 10 serii „Harry Hole”)
„Policja” to tom 10, a zarazem jeden z najbardziej emocjonujących w całej serii. Jo zadedykował go bratu i współzałożycielowi zespołu Di Derre – Knutowi Nesbø, który po ciężkiej chorobie zmarł w 2013 roku. W książce w miejscu dawnej zbrodni, której nigdy nie udało się rozwiązać, zostaje znaleziony martwy policjant. Wkrótce podobny los spotyka kolejnych funkcjonariuszy. Schemat staje się przerażająco jasny: ktoś morduje policjantów dokładnie tam, gdzie wcześniej doszło do niewyjaśnionych zabójstw. Problem w tym, że wydział zabójstw właśnie stracił najlepszego śledczego, a jedyny człowiek, który mógłby rozwiązać tę sprawę, leży w szpitalu w śpiączce, pilnowany przez policję.
„Nóż” (tom 12 serii „Harry Hole”)
Harry Hole znów znajduje się w punkcie wyjścia. Pije, jego związek z Rakel się rozpada, a życie wymyka się spod kontroli. Pewnego ranka budzi się z potężnym kacem i odkrywa na dłoniach oraz ubraniu ślady krwi. Nie pamięta absolutnie nic z poprzedniej nocy. Wkrótce okazuje się, że wydarzyło się coś, co zmieni jego życie na zawsze. Tym razem policjant musi się zmierzyć nie tylko z dawnym, śmiertelnym wrogiem, lecz także z tym, co od lat nosi w sobie. „Nóż” to jedna z najbardziej osobistych i najmocniejszych powieści Nesbø. Jest brutalna, emocjonalna i pokazuje bohatera w chwili największego kryzysu.
„Syn” (pojedyncza książka)
Choć większość czytelników kojarzy Nesbø z serią o Harrym Hole’u, „Syn” pokazuje, że potrafi on stworzyć równie wciągającą historię poza tym cyklem. Sonny Lofthus odsiaduje wyrok w najlepiej strzeżonym więzieniu w Oslo. Wśród współwięźniów krążą o nim legendy – mówi się, że potrafi wysłuchać każdego, a czasem nawet bierze na siebie cudze winy. Po śmierci ojca, który był policjantem, Sonny popadł w świat narkotyków i przestępstw. Pewnego dnia dowiaduje się jednak czegoś, co całkowicie zmienia jego spojrzenie na przeszłość, i postanawia odkryć prawdę o ojcu – nawet jeśli oznacza to konfrontację z potężnymi ludźmi, korupcją i brutalnym światem przestępczym.