Leworęczni stanowią jedynie około 10% populacji, co przez wieki czyniło z nich często niezrozumianą mniejszość. Najnowsze badania pokazują jednak coś, co przez lata ignorowano – że ta stosunkowo rzadka cecha może być powiązana z prawdziwym… duchem rywalizacji. Ich pozytywne nastawienie do wyzwań sprawia, że sukces mają oni niemal na wyciągnięcie – lewej – ręki.
Minęły już czasy, kiedy trzymanie pióra w lewej ręce budziło powszechną trwogę rodziców i nauczycieli. W przeszłości nieraz zdarzało się, że dorośli na siłę zmuszali dzieci do pisania prawą ręką, nie bacząc na łzy i frustrację. Dziś mało kto podziela racje księdza Jakuba z „1670”, który odpowiednio wcześniej wygnał z Adamczychy mańkuta, by „poważna choroba” się we wsi nie zagnieździła. Zamiast tego rozumiemy, że leworęczność jest po prostu wynikiem dominowania prawej półkuli mózgu i jest zazwyczaj dziedziczona genetycznie. Jeśli nie mamy do czynienia z tzw. lateralizacją skrzyżowaną (brakiem jednorodnej dominacji jednej strony ciała) i nie obserwujemy u dziecka motorycznych trudności, nie są wymagane żadne specjalne działania. Wystarczy, że zadbamy o odpowiednie przygotowanie miejsca do nauki, tak aby źródło świata znajdowało się z prawej strony, oraz zapewnimy właściwe przybory szkolne. W bardziej skomplikowanych przypadkach pomocna można okazać się wizyta u specjalisty, który przeprowadzi testy i zaleci dodatkowe ćwiczenia rekompensacyjne.
Czytaj także: Uczył dzieci, które dostały się na Harvard. Zdradza 4 rzeczy, które ich rodzice robili inaczej niż wszyscy
Jednak nawet jeśli potrzebne będzie profesjonale wsparcie czy nieco więcej zachodu, kiedy potomka najdzie ochota chociażby na naukę gry na gitarze, demonizowanie tej naturalnej cechy odeszło już do lamusa. Ba, badacze coraz częściej pochylają się nad pytaniem, czy leworęczność nie wiąże się przypadkiem z pewnymi korzyściami. Niedawno temu zagadnieniu przyjrzeli się psychologowie z Uniwersytetu Chieti-Pescara we Włoszech. Postanowili sprawdzić, czy daje ona przewagę w niektórych dyscyplinach sportowych (wcześniejsze badania wskazywały m.in. badminton czy szermierkę).
Na początek poprosili 1100 ochotników o wypełnienie kwestionariusza Edinburgh Handedness Inventory, który mierzy preferencję ręki, motywację oraz szereg cech osobowości. Na tej podstawie obliczono „współczynnik lateralizacji” każdego uczestnika, pokazujący, jak silnie faworyzuje on jedną rękę nad drugą. Następnie wybrano spośród nich 483 osoby wyraźnie praworęczne i 50 zdecydowanie leworęczne. Zlecono im wypełnienie drugiego testu badającego instynkt rywalizacji oraz poziom lęku i depresji. W ostatniej fazie zaproszono po 24 osoby z każdej grupy do wykonania zadania polegającego na umieszczeniu dziewięciu małych kołków w desce przy użyciu tylko jednej dłoni. Ćwiczenie zaprojektowano tak, aby sprawdzić, czy różnice psychologiczne ujawnione w ankietach przekładają się na szybkość, zręczność i działanie pod presją.
Czytaj także: Einstein, Lady Gaga, Michał Anioł… Czy leworęczni naprawdę są bardziej kreatywni? Eksperci rozwiewają wątpliwości
Wyniki opublikowane na łamach „Scientific Reports” okazały się zaskakujące. Osoby leworęczne uzyskały znacznie wyższe wyniki w zakresie rywalizacji. W przeciwieństwie do praworęcznych uczestników rzadziej unikały też konkurowania z innymi z powodu lęku. Co ciekawe, ta psychologiczna przewaga nie przełożyła się na większą sprawność fizyczną. Jedenaście z 24 osób praworęcznych poradziło sobie z zadaniem szybciej, co sugeruje, że siłą leworęcznych nie jest ponadprzeciętna zręczność, lecz ich wyjątkowe nastawienie. Jeśli więc jesteś leworęczny, możesz wykazywać większy apetyt na wyzwania i chęć do współzawodnictwa, w którym dostrzegasz cenną okazję do samodoskonalenia i rozwoju.
Jak zauważają autorzy badania, ma to także ciemną stronę. Przewaga ta może bowiem wynikać z przynależności do mniejszości, która przez wiele lat była źle traktowana, co sprzyja wyższemu poziomowi frustracji i może motywować do silniejszej rywalizacji. Badacze podkreślają również, że ponieważ osoby leworęczne stanowią jedynie około 10% populacji, leworęczność bywa elementem zaskoczenia w sporcie czy bezpośredniej rywalizacji, co działa na ich korzyść. Niezależnie od przyczyn przypuszcza się, że właśnie ta psychologiczna przewaga mogła sprawić, iż mimo wyraźnej liczebnej dominacji praworęczności leworęczność przetrwała w toku ewolucji, a proporcja 90 do 10 pozostaje stabilna na przestrzeni wieków i niezależnie od szerokości geograficznej.
Artykuł opracowany na podstawie: Sebastian Ocklenburg, „Left-Handers Are More Competitive Than Right-Handers”, psychologytoday.com [dostęp: 10.03.2026]