1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Wychowanie
  4. >
  5. Aksamitna rewolucja

Aksamitna rewolucja

Powtarzam to wszędzie, że faceci doskonale się sprawdzają w roli aktywnego rodzica, trzeba tylko dać im szansę. A my bywamy zaborcze, uważamy, że wszystko zrobimy lepiej – mówi Joanna Kos-Krauze, reżyserka i scenarzystka, mama 15-letniego Michała.

 

Mam dużo szczęścia, bo Misiek i Krzyś [Krzysztof Krauze, mąż Joanny – red.] nigdy się ze sobą nie skonfliktowali. Misiek poznał Krzysia, jak miał trzy latka. Z jego tatą mieszkaliśmy razem krótko. Myślę, że nie pamiętał tego okresu, więc łatwiej było mu zaakceptować Krzysia, który nie musiał rywalizować z jakimś obrazem ojca. Ale muszę przyznać, że Michał miał ze swoim tatą i nadal ma bardzo dobry kontakt, może trochę teraz rozluźniony, bo tata mieszka za granicą. Michał był w ogóle dzieckiem przylepą. Moja mama powtarza, że ja nie wiem, co to znaczy mieć dziecko, bo odkąd się urodził, to spał po 12 godzin, do wszystkich się uśmiechał, nie przysparzał żadnych problemów. To było takie jedno wielkie słoneczko i ciepło.

Od razu zaprzęgłam Krzysia do obowiązków rodzicielskich. Myślę, że między innymi dlatego sytuacji konfliktowych nie było. On chyba po raz pierwszy w życiu stanął przed takimi zadaniami, jak odwożenie dziecka do szkoły, wspólne zajęcia, zakupy. Dla mnie udział ojca w wychowaniu był czymś naturalnym, bo mój tata zawsze się nami zajmował. Dlatego gdy wyjeżdżałam, nie miałam oporów, żeby zostawiać Michała z Krzysiem. Powtarzam to wszędzie, że faceci doskonale się w tej roli sprawdzają, trzeba tylko dać im szansę. A my bywamy zaborcze, uważamy, że wszystko lepiej zrobimy, że jesteśmy niezastąpione. Teraz Misiek w pewnych sferach ma dużo lepsze relacje z Krzysiem niż ze mną. Odkąd wszedł w wiek nastolatka, Krzyś ma na niego wielki wpływ intelektualny, dużo rozmawiają: o polityce, sporcie, filmach, literaturze. Myślę, że się przyjaźnią.

Gdy zdecydowaliśmy się być razem, zrobiliśmy sobie z Krzysiem jedno założenie – że nasze dzieci nigdy nie mogą od nas usłyszeć złego słowa na temat byłego partnera. Zawsze robiliśmy wszystko, żeby Misiek i córka Krzysia nie cierpieli. A w takich sytuacjach dzieci traktuje się często jak zakładników, którzy służą do szantażowania byłych partnerów.

Michał utrzymuje kontakt z dziadkami ze strony taty, moi rodzice przyjaźnią się z byłą teściową, która bywa także u nas, Michał większość weekendów spędza u babci. Także mama Krzysia, która w ogóle pomaga dzieciom, uwielbia zajmować się Michałem – jest dla niej małym Krzysiem sprzed lat. Jak się mądrze kieruje dzieckiem w takiej wielorodzinie, ma ono więcej punktów oparcia, może czerpać z niej pełnymi garściami.

Urodziłam Misia bardzo młodo, w wieku 21 lat. Dopóki nie skończył półtora roku, byłam z nim non stop. Potem musiałam coś robić, bo powoli dostawałam kota. Zaczęłam pracować w telewizji, a Misiem opiekowali się moi rodzice. Przez dwa lata dojeżdżałam w weekendy z Warszawy do Olsztyna. W tym czasie wpadliśmy z byłym mężem w duże kłopoty finansowe – zbankrutował deweloper, nie mieliśmy pieniędzy nawet na wynajęcie mieszkania. Myślę, że nie poradziliśmy sobie dojrzale z tymi problemami i tak to się zaczęło sypać. Bardzo źle wspominam tamten okres. Dlatego jestem Krzysiowi bardzo wdzięczna, że jak zdecydowaliśmy się zamieszkać razem, to on postawił warunek: Natychmiast musimy ściągnąć Michała. Myślę, że przypomniało mu się jego dzieciństwo bez mamy, z nianią i ojcem.

Jak na taką rewolucję życiową przeszliśmy ją w aksamitny sposób. Michała posłaliśmy rok później do zerówki, dużo z nami jeździł po świecie. Wszyscy bardzo nam pomagali, szczególnie moi rodzice. Gdy wyjeżdżaliśmy, Michałem opiekował się mój tata. Myślę, że Misiek jest dzieckiem szczęścia. Ma ze strony dziadków uważność, bezwarunkową miłość.

Dziadkowie to instytucja nie do zastąpienia. Dzięki nim, mimo że znajdował się w różnych trudnych sytuacjach, jest teraz zdrowy emocjonalnie. Czuje się przez tyle osób kochany, podziwiany. Choć jest jedynakiem, ma przyrodnie rodzeństwo i zaprzyjaźnione dzieci naszej sąsiadki. Ale jak patrzę na jego rówieśników, widzę, że to jest samotne pokolenie, że ich relacje przeniosły się do Internetu. Wychodzimy z domu, mówimy do Miśka: „Zrób imprezę, zaproś kolegów i koleżanki”. Ja bym oszalała ze szczęścia, gdyby rodzice składali mi taką propozycję i jeszcze dawali kasę. A im strasznie ciężko coś wspólnie zrobić, nawet zdzwonić się. Widzę w tym jakiś rodzaj socjopatii i bardzo nad tym ubolewam.

Przez wiele lat Michał ukrywał przed kolegami, że jego tatą jest Krzysztof Krauze, miał problem z naszą obecnością w mediach. Dopiero od roku zaczął na to patrzeć inaczej, zrozumiał, że to część naszej pracy. Z kolei jak jeździł na obozy żydowskie, nie przyznawał się, że jego tata jest rabinem. Myślę, że nie chciał być nigdy traktowany wyjątkowo. Teraz Michał żyje głównie sportem. Gra w tenisa stołowego, nauczył się wreszcie porządnie pływać, nurkować. Ponieważ jako dziecko był grubaskiem, a ja mam obsesję na tym punkcie, bo kiedyś miałam problem z wagą, więc długo szukaliśmy dla niego odpowiedniej dyscypliny sportu. Po drodze była piłka nożna, sztuki walki, ale odkryciem okazał się dopiero tenis. Nieprawdopodobnie wciągnęły go też szachy, nawet w klasie je zaszczepił. Grać nauczył go Krzyś, ale gdy zaczął przegrywać, Michał musiał szukać nowych partnerów. Gra w sieci, ostatnio wygrał z dyrektorem szkoły. Sam uczy się grać na gitarze, to chyba z chęci bycia gwiazdą rocka (śmiech). Bardzo kocha też kino. Byliśmy zszokowani, jak okazało się, że w wieku pięciu lat znał wszystkie ścieżki dialogowe naszych filmów. Zna też na pamięć dialogi ze swojego ukochanego filmu „Miś” Barei.

 
Nie ma problemu z odejściem od komputera. Od dziecka był na tyle zdyscyplinowany, że o 21.30 mówił: „idę spać”. Nie zdarzyło mi się powiedzieć: idź do łóżka. Pamiętam, że kiedy był młodszy, a my stęsknieni za nim wracaliśmy z podróży, proponowałam: Może nie pójdziesz do szkoły? Wybierzemy się do kina albo coś ugotujemy. On się wtedy złościł: „Jesteście nieodpowiedzialni, ja przecież mam klasówkę, muszę się uczyć”. Teraz już mu przeszło, chętnie daje się namówić na takie wagary. Zawsze dobrze się uczył, przynosił świadectwo z czerwonym paskiem, choć nigdy na to nie naciskałam.

Idealne dziecko? Na szczęście nie. Bywa roztargniony, z głową w chmurach. Jest bardzo ironiczny, swoim poczuciem humoru balansuje na granicy złośliwości, bywa humorzasty, ale to akurat ma po mnie. Michał czuje duży respekt przede mną. Jest wyczulony na każdą moją minę, gest, słowo. Myślę, że nie chce mnie zawieść. Gdy go chwalimy, z jednej strony sprawia mu to przyjemność, a z drugiej irytuje: „Co ja takiego zrobiłem, nie wygłupiajcie się, to nic wielkiego” – mówi. Chcemy coś mu kupić na gwiazdkę, on na to: „ Ja wszystko mam”.

Mam z Michałem jeden problem – uważam, że jest za mało odważny. Potrafi, owszem, wygłosić swoje poglądy, ale ostrożnie podchodzi do nowych wyzwań. Od małego był ciekawy świata, czytał książki, chodził ze mną po muzeach. Trudno jednak namówić go na coś szalonego. Mnie ciągle gdzieś nosi, a on jest domatorem. Może jego żywiołem będzie zacisze biblioteki? W zeszłym roku nie chciał pojechać z nami do Afryki, bo za daleko, bo niebezpiecznie. I myśmy go do tego wyjazdu zmusili, po czym wrócił zachwycony.

Czy coś bym zrobiła inaczej, gdyby dało się cofnąć czas? Wczesne macierzyństwo ma taką cechę, że pojawia się nie w porę. Gdyby teraz było mi dane je przeżyć, nie śpieszyłabym się tak, posiedziałabym sobie z Miśkiem w fotelu czy na ławeczce, poprzytulała go. W młodym wieku człowiek jest bardzo zajęty sobą, nie ma za grosz wyobraźni, ale z drugiej strony jest optymistą, nie trzęsie się nad dzieckiem. Wszystko ma dobre i złe strony, wszystko okazało się potrzebne. Więc pewnie nic bym nie zmieniła.

Najbardziej dumna jestem z tego, że Miś ma wewnętrzne poczucie, że jak nie jest fajnie, to trzeba pewne rzeczy przepracować, a nie szukać winy wokół siebie. Nie ma też postawy roszczeniowej. Cieszy mnie to, bo uważam, że postawa: „należy mi się coś od świata, Pana Boga, ludzi”, niszczy nas najbardziej. On jest uczynny, jak się go o coś poprosi, to natychmiast to zrobi. Nigdy nie usłyszałam, że mu się nie chce, że później. Pod pewnymi względami jest biedny, bo bywam twarda. Uważam, że wyręczając we wszystkim dzieci, w jakiś sposób je ubezwłasnowolniamy. Efekt jest taki, że 12-latek nie umie zrobić sobie nic do jedzenia, nie potrafi posłać łóżka, skosić trawnika. Uważam, że to jest chore. Dziecko musi mieć obowiązki. To naturalna lekcja przygotowująca do życia. Misiek ściele łóżka swoje i nasze, wyjmuje naczynia ze zmywarki, wiesza pranie, wynosi śmieci. Lubi wstać rano, przed wyjściem do szkoły ogląda hiszpańskie filmy, bo uczy się hiszpańskiego. W ogóle jest dziwny (śmiech) – woli chodzić pieszo, zamiast jeździć do szkoły autobusem. Więc żeby zdążyć przejść trzy kilometry, wychodzi z domu o 7.10. Czasami  jeszcze rano uda mu się zagrać w tenisa stołowego. Skąd się to u niego wzięło? Może stąd, że jego ukochany dziadek robi w domu wszystko: potrafi gotować, prać, prasować. Jeśli nie ma nas w domu, Michał potrafi sobie sam coś ugotować.

Gdy już jesteśmy w komplecie, Michał najbardziej jest szczęśliwy, jak we trójkę siedzimy na kanapie, oglądamy film czy program, dyskutujemy, śmiejemy się. Ostatnio zaskoczył mnie, bo choć jeździł wcześniej na obozy, wycieczki klasowe, teraz woli wyjeżdżać z nami. W czasie wakacji byliśmy razem w Szwecji, Andaluzji i on był przeszczęśliwy. Jestem zwolenniczką poglądu, że dzieci dostajemy na chwilę, że wychowujemy je dla innych, nie dla siebie. Jeżeli usuniemy im przeszkody spod nóg, to świat im potem je położy, a one nie będą umiały sobie z nimi poradzić. Dlatego nie można dzieci przed wszystkim chronić.

Joanna Kos-Krauze - reżyserka, scenarzystka, szefowa komisji scenariuszowej w Studiu im. Munka. Od lat współpracuje twórczo z mężem Krzysztofem Krauzem. Zdobyli razem wiele nagród, m.in. Złote Lwy na XXXI Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych za film „Plac Zbawiciela”.

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE
  • Polecane
  • Popularne
  • Najnowsze
  1. Zwierciadło

Słodka niespodzianka pod choinkę

(Fot. iStock)
(Fot. iStock)
Zobacz galerię 3 Zdjęcia
Rozpakowywanie prezentów to jeden z tych momentów, na który w czasie świąt czekają nie tylko dzieci. Upominki, to przecież dowód na to, że o sobie pamiętamy i chcemy sprawić sobie przyjemność.

Jednym ze sprawdzonych pomysłów na prezent od Świętego Mikołaja jest małe co nieco, czyli paczuszka pysznych słodkości. Ucieszą się z niej zarówno małe łasuchy, jak i dorośli smakosze. Słodycze spod choinki smakują wyjątkowo, zwłaszcza jeśli mają kojarzące się ze świętami smaki - pomarańczy, wanilii i przypraw korzennych. Dekoracyjne opakowanie ozdobione bożonarodzeniowymi motywami tabliczkę czekolady, pudełko pralinek, czy paczkę cukierków przemieniają w wyjątkowy słodki prezent.

Wybierając słodkości pod choinkę trudno pominąć siłę tradycji – są marki, które od lat kojarzą się z jakością i smakiem. Jedną z nich jest E.Wedel. Marka, jak co roku, przygotowuje z okazji świąt specjalną edycję swoich kultowych produktów, wzbogacając je o dodatki takie jak pomarańcza, cynamon, wanilia i żurawin. Z okazji Bożego Narodzenia, znane wedlowskie produkty otrzymają nową, świąteczną szatę graficzną.

Są wśród nich , Torcik Wedlowski, kultowe Baryłki i duże tabliczki czekolady – gorzka z żurawiną, mleczna z cząstkami pomarańczowymi oraz czekolada Cookie, w dwóch świątecznych smakach: korzennym i Orange Mocha. W tegorocznej ofercie Mieszanka Wedlowska, cukierki Pierrot i świąteczne pralinki opakowane będą w nietuzinkowe puszki w kształcie kuli, dzwonka i choinki. Dzięki temu mogą także stanowić idealną świąteczną ozdobę.

Słodkości dla najmłodszych

Dzieciom czas oczekiwania na Boże Narodzenie można umilić kalendarzem adwentowym E.Wedel. W ozdobnym pudełku podzielonym na 24 okienka znajdują się czekoladki w dwóch smakach w kształcie Buźki Krówki. 
Na Mikołajki lub pod choinkę można sprawić im zestawy słodyczy na przykład: pudełko z opaską w kształcie rogów Renifera - bohatera motywu graficznego, Domek Krówki, a także czekolady mleczne z chrupiącymi kawałkami wafelków i chrupek lub z kawałkami pianek marshmallow. Świąteczne produkty dla dzieci E.Wedel ozdobiono postaciami Renifera, Mikołaja, Bałwanka oraz Znajomej Krowy Kucharza.

 

Produkty z portfolio świątecznego E.Wedel są w sprzedaży od początku listopada.

  1. Zwierciadło

Stwórz atmosferę Świąt. Inspiracje od marki Fyrklövern  

Zobacz galerię 23 Zdjęcia
Święta to przede wszystkim wyjątkowa atmosfera, spotkania z bliskimi oraz pyszne potrawy. Smakowanie ich to również delektowanie się pięknem odświętnie nakrytego stołu. Zainspiruj się propozycjami marki Fyrklövern - specjalistą w dziedzinie dekoracji stołu - i stwórz świąteczną aranżację, która oczaruje twoich gości!

ÅSA’S WINTER 

Rajskie jabłuszka, pomarańcze, granaty i pachnące gałązki to elementy doskonałe na świąteczny stół! By całość wyglądała bajecznie warto wybrać perfekcyjną zastawę, która spełni nasze oczekiwania co do dekoracji stołu i zachwyci wszystkich gości! Po raz pierwszy w Polsce, w cudownej aranżacji świątecznej, prezentujemy Serwis ÅSA’S WINTER, zaprojektowany przez skandynawską artystkę Anne Rooslien. Najwyższej jakości, trwała porcelana skaleniowa, urzekające, ręcznie litografowane zdobienia oraz wyjątkowy design tworzą ponadczasowy serwis obiadowy! Dzięki zastawie, dekorowanej skrzatami – wykreowanymi przez znaną w Skandynawii Åsę Götander, uzyskasz wspaniałą zimowo-świąteczną atmosferę. Porcelanę możemy umyć w zmywarce i odgrzać w niej dania korzystając z kuchenki mikrofalowej – to dodatkowy atut tego eleganckiego serwisu.

SANTA CHRISTMAS

Do świątecznej dekoracji stołu warto wybrać nastrojowe świece, serwety i oczywiście doskonałą porcelanę. Serwis SANTA CHRISTMAS ręcznie zdobiony platyną, skrzącymi się płatkami śniegu oraz uroczymi krasnalami to spełnienie świątecznych marzeń zarówno dzieci jak i dorosłych. Klasyczny design kolekcji wypełniają kolorowe, ręcznie malowane wizerunki skrzatów i zwierząt w zimowej scenerii. Pełne fantazji i artystycznego kunsztu, tworzą ciepły i radosny klimat, podkreślając wyjątkową atmosferę świąt.

ÅSA’S CHRISTMAS

Skrzaty i dekor wzbogacony elementami z 18-karatowego złota to przewodnie elementy Serwisu ÅSA’S CHRISTMAS. Zastawa z motywem uroczych ludków idealnie ozdobi świąteczny stół i stworzy atmosferę bajkowego klimatu przywołując wspomnienia beztroskiego dzieciństwa. To serwis, który przykuwa wzrok oryginalnym kształtem przypominającym pofałdowane śnieżne zaspy, na których zagościły urocze skrzaty. Ośnieżone choinki dekorowane prawdziwym złotem stanowią ekskluzywny element ozdobny! Gałązki, pierniki w kształcie serca, gwiazdy z jabłek czy złote szyszki w kieliszkach to elementy dekoracyjne, które komponują się idealnie z tym eleganckim serwisem.

ÅSA’S CHRISTMAS WHITE

Porcelana Åsa’s Christmas White zachwyca klasycznym designem i ręcznie malowanymi krasnalami w białych i srebrnych kapturkach. Serwis przepięknie prezentuje się w monochromatycznym stylu, gdzie na drewnianym stole w odcieniach szarości układamy zielone gałązki przyprószone śniegiem, szyszki i pachnące pierniki.

VICTORIA 

Drewno, pachnący świerk, nastrojowe lampki i przepyszne potrawy podane na luksusowej porcelanie skandynawskiego projektu pomogą nam stworzyć perfekcyjną atmosferę w czasie świąt! Serwis Victoria zachwyca delikatną formą, a zdobienia z 18-karatowego złota nadają mu królewskiego splendoru. Czerwona serweta przyprószona sztucznym śniegiem, pomarańcze, goździki i soczyste, czerwone jabłka w zimowej okrasie w połączeniu z elegancką porcelaną Victoria tworzą dekorację stołu w iście królewskiej aranżacji. Ta zastawa to świetny wybór zarówno na święta jak i inne okazje, jej klasyczny i elegancki design sprawia, że będzie pasowała na każdą uroczystość.

CELEBRATION

Świąteczny stół stanowi doskonałe pole do popisu dla miłośników dekoracji wnętrz. Spektrum możliwości jakie możemy zastosować jest nieograniczone. Pachnące gałązki świerku, złote świece, kryształowe wazony, eleganckie serwety czy też subtelne herbaciane róże i złote sztućce będą prezentować się perfekcyjnie w otoczeniu porcelany Celebration. Serwis o lekko falistym kształcie z ręcznie nanoszonymi platynowymi zdobieniami zachwyca subtelnością i elegancją.

Zobacz więcej na: ,

  1. Zwierciadło

Herbaty Newby - doskonały prezent pod choinkę

Zobacz galerię 3 Zdjęcia
Kolekcja światowej sławy projektanta mody Matthew Williamson dla Newby to idealny prezent na Święta dla każdej wielbicielki najwyższej jakości herbaty oraz mody.

Przepiękne puszki skrywają w sobie 3 wyjątkowe herbaty: Maharaja’s Breakfast (czarna herbata Assam), Exotic Earl Grey (herbata z olejkiem z gorzkiej pomarańczy i płatkami róży) oraz Jasmine Rose Garden (zielona herbata z różą i jaśminem). Do wyboru będzie także pudełko zawierające wszystkie 3 produkty.

Najwyższej jakości liście herbaty wraz z kwiatowymi dodatkami, ukryte w pięknych opakowaniach będą idealnym prezentem dla bliskiej osoby, a także przyjemnym uzupełnieniem każdego dnia.

Produkty dostępne są na stronie 

  1. Zwierciadło

Rodzina patchworkowa: Jak przeżyć święta?

Rodzina patchworkowa podczas Świąt Bożego Narodzenia musi się zmierzyć z dużym wyzwaniem nie tylko logistycznym, ale przede wszystkim emocjonalnym. (Fot. iStock)
Rodzina patchworkowa podczas Świąt Bożego Narodzenia musi się zmierzyć z dużym wyzwaniem nie tylko logistycznym, ale przede wszystkim emocjonalnym. (Fot. iStock)
Zobacz galerię 3 Zdjęcia
O czym pamiętać, o czym zapomnieć w świąteczny czas – zastanawia się Wojciech Eichelberger, współautor książki „Patchworkowe rodziny. Jak w nich żyć”, która ukazała się nakładem Wydawnictwa Zwierciadło.

Znam dobrze funkcjonujący w ciągu roku patchwork, który rozpruwa się w czasie świąt. Wszyscy zbierają się w jednym miejscu i od razu wybucha awantura. Ostatnio zaczęło się od wyrzutu, że były mąż spóźnił się pół godziny.
Zaczyna się zazwyczaj od błahych spraw – że ktoś czegoś nie kupił, nie zrobił, powiedział o jedno słowo za dużo. To kropla, która przelewa czarę goryczy.

Czyli to preteksty. Co się za nimi kryje?
Zamiatane pod dywan sprawy, niewyjaśnione żale i pretensje, nierozwiązane problemy, do których boimy się wracać. Ale one wcześniej czy później wybuchają, na przykład właśnie w czasie świąt.

Może to i dobrze, bo wreszcie możemy się z nimi skonfrontować.
Porządny kryzys jest dobrym początkiem zmiany. Oczywiście, może mieć pozytywne konsekwencje tylko wtedy, kiedy jego destrukcyjną siłę będziemy potrafili konstruktywnie wykorzystać. Kryzys pokazuje to, czego brakuje w systemie, więc nie ma się co obrażać, tylko trzeba podjąć trud dogadania się i przemiany.

A może dobrym pomysłem jest niespotykanie się w święta zwaśnionych stron? Pewna matka (teściowa, babcia) wymyśliła, że Wigilia odbędzie się według grafiku, w którym każdemu wyznaczyła towarzystwo i godzinę wizyty, z zapasem czasowym, żeby najbardziej zwaśnieni zdążyli się minąć i na siebie nie powpadali. Ta pani jest dumna z autorskiego rozwiązania.
W Wigilię nie chodzi o to, aby się nawzajem unikać. Ale Wigilia sama z siebie nie jest w stanie uczynić nas świętymi. Droga do świętości, czyli do otwartego serca, wymaga od nas podejmowania wysiłku i ryzyka. O tym warto pamiętać. Jeśli jednak nie stać nas jeszcze z jakichś powodów na wysiłek i ryzyko spędzenia Wigilii z ludźmi z naszego rodzinnego systemu, których nie lubimy, bo na tym etapie nasze resentymenty są dla nas ważniejsze niż religijne nakazy, to trudno. Może następnym razem. Więc owa pani z twojego przykładu robi dobrą robotę. Przynajmniej jej serce stanowi przestrzeń, w której skłóceni i zaślepieni ludzie wirtualnie się spotykają. Chwała jej za to.

Ona naprawdę chce dobrze.
W patchworkowym systemie taka osoba odgrywa doniosłą rolę kleju, nici i agrafki. Każdy może do niej przyjść, bo wie, że spotka się z miłym przyjęciem, a ona pozostanie bezstronna. Może też odgrywać rolę rodzinnej skrzynki pocztowej i przekazywać skłóconym stronom ważne informacje. Po jakimś czasie dzielna babcia będzie mogła zrobić krok dalej i skrzyknąć wszystkich członków skłóconego patchworku w jedno miejsce, na przykład przy okazji swoich jubileuszowych urodzin, informując ich o tym, że to jest jej święto, więc zaprasza wszystkich, których kocha, i prosi o to, by wszelkie konflikty na ten czas zawiesić, tak jak kiedyś w dobrej przeszłości ustawały wojny, gdy trwała olimpiada.

Święta są szczególnie ważne dla dzieci, które potem całe życie pamiętają Świętego Mikołaja, choinkę. Więc choćby ze względu na nie dobrze jest zadbać o atmosferę tych dni – pozytywną, przesyconą dobrymi emocjami. O czym jeszcze pamiętać, przygotowując święta?
Boże Narodzenie to dla patchworkowego systemu doskonała okazja i zarazem trudny sprawdzian tego, czy przestrzegana jest w praktyce święta zasada wszelkich patchworków: wszystkie dzieci są nasze. Praktyczna troska o sprostanie tej zasadzie może sprawić, że same święta przestaną być tylko rodzinnym rytuałem objadania się i obdarowywania prezentami, ale ujawnią swój głęboki duchowy wymiar. Bo święta zapraszają każdego do „królestwa nie z tego świata”, czyli do takiego wymiaru istnienia, w którym jednoczą się przeciwieństwa, zasypywane są przepaści dzielące zantagonizowane strony. Gdzie wszystko ujawnia swoją świętą, wspólną z całym istnieniem prawdziwą naturę, gdzie w jednolitej świetlistej przestrzeni rządzą: miłość, szacunek i cisza. A z tego punktu widzenia chciwość, nienawiść, konflikty, resentymenty i wojny jawią się jako wielka, przerażająca egzystencjalna pomyłka i strata czasu. Patchworkowa rodzina jest z pewnością trudniejszą, a przez to lepszą okazją do praktykowania świętości niż stawianie na wigilijnym stole pustego talerza dla symbolicznego zbłąkanego wędrowca. Więc jeśli dojrzali dorośli chcą udzielić patchworkowym dzieciom ważnej duchowej lekcji, to święta Bożego Narodzenia są do tego doskonałą okazją. Będzie się do czego odwoływać przez całą resztę roku.

Gdybyśmy jeszcze mimo konfliktów potrafili spektakularnie przebaczyć sobie nawzajem przy dzieciach, to byłaby dopiero lekcja. 
O tak. Sam fakt, że ludzie podchodzą do siebie i składają sobie dobre życzenia, chociaż jeszcze dzień wcześniej sobie złorzeczyli, to wspaniała nauka dla wszystkich, a szczególnie dla dzieci. Ale nie tylko nauka. Także chwila zasłużonego wytchnienia. Bo dla dzieci najważniejszą wartością i najlepszą glebą do wzrastania jest bezpieczna, harmonijna, spójna społeczność, której członkowie odnoszą się do siebie z szacunkiem i miłością.

Wszystkie niezałatwione problemy i relacje, których rodzina patchworkowa nie przerobiła, wylewają się zwykle „na świąteczny stół”. (Ilustr. Tomasz Wawer) Wszystkie niezałatwione problemy i relacje, których rodzina patchworkowa nie przerobiła, wylewają się zwykle „na świąteczny stół”. (Ilustr. Tomasz Wawer)

Marzeniem dziecka z rozbitej rodziny jest to, żeby mama była z tatą, nawet jeśli nie na zawsze, to chociaż w święta. Czy wspólny wyjazd rozwiedzionych rodziców z ich dziećmi to dobry pomysł?
Pomysł bardzo dobry, ale przy innych okazjach niż święta. W patchworkowej rodzinie dorośli często mają dzieci z dwoma, a nawet z trzema partnerami. Jak te rodziny obsłużyć w kilka dni świąt? Widziałem wielu ojców i wiele matek, którzy z obłędem w oczach starali się pojawić w ciągu kilku godzin na dwóch albo trzech wigiliach w oddalonych od siebie miejscach, wszędzie pozostawiając za sobą żal i zniecierpliwienie. To nie ma sensu. Lepiej organizować wspólnie z innymi chętnymi z tego samego systemu duże rodzinne spędy wigilijne. Natomiast wyjazdy rodziców z biologicznymi dziećmi w uroczystej, świątecznej atmosferze, z dekoracjami mogłyby dawać wspólnym dzieciom nadzieję, że ich rodzice będą znowu razem.

A spotkanie świąteczne obu zwaśnionych rodzin w którymś z domów?
W sytuacjach konfliktu powinni raczej spotkać się na neutralnym gruncie.

Dlaczego?
Jeśli ludzie, którzy niedawno się rozstali, spotykają się w domu, który przesiąknięty jest wspólnymi przeżyciami, a każdy jego fragment jest jakby pamiątką w muzeum ich wspólnej przeszłości i przywołuje jakieś wspomnienia, to trudno się w nim racjonalnie porozumiewać w sprawach bieżących i przyszłych.

Znajoma rozwódka, która ma w miarę poprawne stosunki z byłym mężem i jego żoną, nie chce ich zapraszać ani odwiedzać, a tym bardziej organizować wspólnych świąt, bo obawia się zmiany status quo.
Dorośli i odpowiedzialni ludzie, którym przyszło żyć w patchworkowym systemie, powinni podejmować decyzje służące porozumieniu i zgodzie, a nie jątrzeniu. Skoro patchworkowa rodzina jest faktem, to róbmy wszystko, żeby wykorzystać jej potencjał. Budujmy, a nie dzielmy, troszczmy się o część wspólną, a nie bójmy się na zapas. Nie traktujmy patchworku jako dopustu bożego czy tragedii, którą będziemy się nieustannie karmić i którą będziemy celebrować do końca życia. Egoistyczna troska o status quo swojego zakątka prędzej czy później się zemści. Przetrwanie patchworku w ogromnej mierze zależy od tego, jak szybko dorośli zdadzą sobie sprawę z tego, że wszystko jest w nim ze sobą powiązane.

Owa kobieta zakłada, że jeśli spotka się z rodziną byłego, to odżyją urazy.
Jeśli unikamy kontaktów, to siłą rzeczy komunikujemy się w sprawach błahych i nudnych, a tak naprawdę tracimy czas i potencjał, jaki drzemie w głębinach patchworkowego oceanu. Więc przy każdej okazji, zamiast marzyć o na zawsze minionym status quo, zróbmy cokolwiek, aby wzmacniać patchworkowe szwy.

Może zaapelujemy do patchworków – dajcie się zainspirować świętom!
Apelujemy: wykorzystujcie je do tego, żeby przełamać niechęć, wrogość, urazy. Róbcie to dla siebie i dla wszystkich patchworkowych dzieci. Dajcie im przykład, jak układać relacje mimo trudnej przeszłości.

Czy są jakieś przeciwwskazania do wspólnych świąt rozwiedzionych partnerów?
Jeśli mamy spotykać się po to, żeby się kłócić, a przy okazji ranić uczucia naszych dzieci, to lepiej się nie spotykać. Święta są okazją do propagowania dobrych uczuć i dobrych życzeń. Jakże są teraz deficytowe.

A do obdarowywania się prezentami?
Dobrze jest zachować w tym umiar. Najwspanialszymi prezentami dla patchworkowych dzieci są dojrzałe i mądre zachowania dorosłych, szczególnie te objawiające się w przekraczaniu negatywnych uczuć i postaw wobec byłych partnerów, byłych teściów, zięciów czy synowych. Gdy dziecko widzi, że dorośli, których kocha, trudzą się, by przełamać urazy i żale, bo chcą zbudować nową, bezpieczną społeczność rodzinną, to mu serce rośnie i dusza się śmieje. Ono nie chce się truć złymi emocjami i nastawieniami rodziców. Superprezentem w obecnych czasach są czas i uwaga, które poświęcamy drugiej osobie.

O czym jeszcze pamiętać przy okazji świętowania?
Żeby to nie był prosty rytuał. Żeby nie przedobrzyć, czyli pamiętać o zasadzie, że nasza wolność kończy się tam, gdzie zaczyna się wolność drugiego człowieka. Na przykład chcę kogoś uściskać i przytulić, ale wiem lub czuję, że ta osoba tego nie lubi. Trzeba to uszanować. Albo mam przemożną chęć zadania jej pytania, bo chcę zaspokoić swoją ciekawość, a ona wyraźnie się krępuje albo daje sygnał, że nie ma ochoty poruszać tego tematu. No to nie pytam, wycofuję się, ewentualnie przepraszam. W psychologii nazywa się to szanowaniem granic drugiej osoby. W dodatku dzisiaj powinniśmy też uważać na rozmowę o poglądach.

Nie tylko w rodzinach patchworkowych lepiej chyba nie poruszać tematów politycznych?
Poruszać można, ale bezpiecznie jest ograniczać się do wypowiadania swoich poglądów, nie atakując przekonań drugiej osoby. Unikać fraz takich jak: „w przeciwieństwie do ciebie”, „nie zgadzam się...”, „twoje poglądy są…”, „jak można tak…” itp. Każdy z nas ma prawo do własnych sądów. Nie należy próbować zmieniać zdania innych, bo to tylko wzbudzi opór.

Co robić, żeby zapobiec kłótni na tym tle?
Zacząć trzeba od wysłuchania i zrozumienia tego, co usłyszeliśmy. Dopiero potem można zastanowić się, czy ktoś chce być przekonany do innego poglądu, czy forsując swoje zdanie, nie naruszam granicy jego wolności.

Dobrze jest wykrzesać z siebie ciekawość tego, co ktoś myśli.
Ciekawość tego, co ktoś ma do powiedzenia, pomaga zrozumieć siebie nawzajem, a o to chodzi w rozmowie. W dyskusjach o poglądach najpierw jedna osoba przedstawia swoje zdanie, potem druga, następnie pierwsza dzieli się wątpliwościami co do przekonań oponenta, potem robi to druga.

Tylko trzeba się zdobyć na intelektualny wysiłek.
Także emocjonalny. Aby taka rozmowa była możliwa, muszą się postarać obie strony. Prowadząc w ten sposób dyskusję, szukamy pomostów i wzajemnego zrozumienia, nie zamykamy się w swoim jedynie słusznym widzeniu świata. Otwarta postawa w patchworkowych rodzinach to jeden z podstawowych warunków ich przetrwania, bo różnorodność poglądów, wyznań, stylów życia itd. bywa w patchworku ogromna. W klasycznych rodzinach tak się dobieramy, żeby w sprawach światopoglądowych za bardzo nie iskrzyło, ale w patchworkach ta kwestia zupełnie wymyka się spod kontroli. To może dotyczyć również poglądów w sprawie sposobu obchodzenia świąt.

  1. Zwierciadło

Czy prezent daje więcej radości obdarowanemu czy darczyńcy?

Komu prezenty sprawiają największą radość? (fot. iStock)
Komu prezenty sprawiają największą radość? (fot. iStock)
Zobacz galerię 3 Zdjęcia
Wolimy dawać prezenty czy je otrzymywać? Czy istnieje prezent uniwersalny odpowiedni dla każdego? O naszych problemach, wyborach i motywacjach związanych z obdarowywaniem bliskich mówi dr Ewa Jarczewska-Gerc, psycholog społeczny z Uniwersytetu SWPS.

Zróżnicowanie preferencji, upodobań, gustów, marzeń i potrzeb sprawia, że znalezienie idealnego prezentu pasującego do każdego wydaje się niemożliwe. Zadanie to staje się jeszcze trudniejsze, gdy weźmiemy pod uwagę realia względnego dobrobytu, które pozwalają zaspokoić znaczącą większość ważnych życiowych potrzeb. Prezenty, które przekazujemy sobie z okazji świąt Bożego Narodzenia, w coraz większym stopniu przestają pełnić funkcję uzupełniającą stan gospodarstwa domowego i stosunkowo rzadko służą wspieraniu rodzinnego budżetu.

W czasach, gdy większość towarów jest łatwo dostępna, dobrem, którego brak odczuwamy coraz mocniej staje się bliskość i uwaga. Doświadczamy deficytów dotyczących przede wszystkim dostrzegalnych wymiarów pozytywnych uczuć takich jak dotyk, przytulenie, możliwość bycia razem i spędzania ze sobą czasu. Oczywiście wiele osób ma konkretne pragnienia dotyczące np. nowego modelu telefonu czy torebki, jednak niejednokrotnie w toku rozmowy o rzeczywistych potrzebach okazuje się, że o wiele lepszym pomysłem na prezent będzie wspólny bilet do kina, wyjazd lub spacer. Również dzieci warto wcześniej zapytać jakiego rodzaju prezenty niepochodzące ze sklepów chciałaby otrzymać. Kolejnym krokiem może być sporządzenie listy tego rodzaju podarunków i ustalenie, które z nich są dla córki lub syna najważniejsze i dlaczego.

Otrzymywanie prezentu często wiąże się z uczuciem radości u osoby obdarowanej. Jednak wyniki badania przeprowadzone przez psycholog Larę Aknin z Simon Fraser University w Kanadzie jednoznacznie wskazują, że w sytuacji, gdy dochodzi do wręczenia prezentu, o wiele większego zadowolenia doświadczają wręczający podarunek. W celu zbadania poziomu satysfakcji obu grup, badaczka przeanalizowała wyniki Światowego Sondażu Gallupa przeprowadzonego w latach 2006 – 2008 na próbie 234 917 osób reprezentujących 120 państw. Wyniki otrzymane przez jej zespół wskazują, że niezależnie od regionu, pochodzenia i posiadanych dochodów, samopoczucie badanych było lepsze, gdy przeznaczali swoje pieniądze na potrzeby innych, a nie zaś na własne.

Choć nie wydaje się to oczywiste, radość z otrzymanego prezentu może łatwo zastąpić przykrość, jeśli podarunek przewyższa możliwości finansowe osoby obdarowanej. Efekt ten wynika m.in. z silnie zakorzenionej w życiu społecznym reguły wzajemności. W sytuacji, gdy otrzymujemy zbyt drogi podarunek odczuwamy dyskomfort i napięcie związane z kulturową zasadą odwdzięczenia się ofiarodawcy równie wartościowym prezentem. Pojawia się poczucie winy i uczucie przykrości wynikające z faktu, że nie stać nas na równie drogi dar.

Nietrafiony prezent wyzwala innego rodzaju reakcje i wiąże się przede wszystkim z ujawnionym lub zatajonym niezadowoleniem. Do pewnego wieku najmłodsi odbiorcy prezentów świątecznych, nie kryją się z wyrażaniem emocji i opinii, gdy podarunki nie spełniają ich oczekiwań lub są zupełnie inne niż te opisane w liście do Świętego Mikołaja. Z czasem jednak dzieci przyswajają zasady życia społecznego w tym zakresie i uczą się ukrywania uczucia zawodu lub niechęci. To na ile dorośli decydują się na ujawnienie prawdziwych uczuć w sytuacji otrzymywania niechcianego prezentu, zależy od rodzaju relacji z ofiarodawcą.

Najtrudniej tego rodzaju sytuacje znoszą osoby, które łączy silna więź oraz przekonanie o znajomości gustów np. matki i córki. Rozczarowanie spotyka zarówno matki, które są pewne swoich wyborów gwiazdkowych dotyczących np. odzieży, biżuterii dla córek, jak i córki, które były pewne, że ich podarunki z pewnością ucieszą mamy. Złotym środkiem pomiędzy bezpośrednią krytyką nietrafionego prezentu, a radością pokrywającą niezadowolenie jest dyplomacja. Warto zadbać o to, aby pozostać w zgodzie z własnymi odczuciami, a jednocześnie wyrażać je z szacunkiem wobec dobrych chęci i intencji ofiarodawcy. Zawsze warto dziękować, jak również nadmienić, że w razie czego, następnym razem, służymy pomocą w zakresie wyboru wymarzonego prezentu.

W przypadku problemów z podjęciem decyzji odnośnie prezentu świątecznego, wybierzmy to, co najlepiej wyraża naszą miłość do drugiej osoby. Postarajmy się ofiarować innym ciepło, bliskość, zrozumienie i akceptację – tego rodzaju prezenty nigdy nie wychodzą z mody, pasują do każdego. Okazujmy sobie miłość, nie tylko na Święta ale każdego dnia.

Dr Ewa Jarczewska-Gerc zajmuje się psychologią motywacji, efektywnością i wytrwałością w działaniu oraz symulacjami mentalnymi (materiały prasowe Uniwersytet SWPS).