Gdzie położyłam klucze? Po co weszłam do pokoju? Jak nazywała się ta aktorka? Jeśli z każdym rokiem coraz bardziej niepokoją cię takie luki w pamięci, koniecznie poznaj radę prof. Barbary Sahakian i dr Christelle Langley.
Prof. Barbara Sahakian i dr Christelle Langley zajmują się neuronauką w Departamencie Psychiatrii Uniwersytetu w Cambridge. Badają m.in. to, jak dbać o pamięć i sprawność umysłową. Swoją wiedzą dzielą się w książce „Brain Boost: Healthy Habits for a Happier Life”, a zawarte w niej wskazówki same stosują. W artykule dla BBC Science Focus piszą:
„Praca nad nią przekonała nas do zmiany stylu życia, aby jak najlepiej zadbać o zdrowie mózgu, funkcje poznawcze i samopoczucie”.
Jedna z ich porad od razu przykuła moją uwagę, bo od dawna daję jej swoi rodzicom. Teraz mam już pewność, że stoją za nią konkretne badania naukowe.
Chodzi o uczenie się nowych rzeczy. Mogą to być nawet drobiazgi: wypróbowanie nowego przepisu, nauka kroków tanecznych, pierwsze próby robienia na drutach czy poznawanie zasad gry w szachy.
Badaczki deklarują: „Jednym z najlepszych sposobów zwiększania sprawności umysłowej – i jednym z naszych ulubionych – jest ciągłe uczenie się nowych rzeczy”.
Naukowczynie przypominają stara i znaną zasadę: „To, czego nie używamy, stopniowo zanika”. Mózg jest pod tym względem jak mięsień – potrzebuje regularnego treningu, aby zachować sprawność. A najlepszy trening to nauka!
„U osób starszych aktywności stymulujące poznawczo są szczególnie ważne, ponieważ pomagają zapobiegać związanemu z wiekiem pogarszaniu się funkcji poznawczych”.
Oto cztery skutki uczenia się nowych rzeczy, które powinny przekonać nawet najbardziej leniwych:
1. Poprawia się pamięć
Uczenie się wymaga skupienia uwagi, zapamiętywania informacji i wykorzystywania ich w praktyce, co zapewnia pamięci solidny „wycisk”.
2. Wzrasta aktywność sieci neuronowych
Po treningu pamięci roboczej, z której korzystamy np. podczas liczenia w pamięci, obserwuje się wzrost aktywności w obszarach kory czołowej i ciemieniowej.
3. Mózg uczy się pracować wydajniej
U starszych osób, które uczą się nowych, wymagających umiejętności, mózg lepiej dostosowuje swoją aktywność do trudności zadania. Przy prostszych zadaniach pracuje oszczędniej, a więcej zasobów angażuje wtedy, gdy wyzwanie jest większe.
4. Zmienia się struktura mózgu
U seniorów uczących się żonglowania zaobserwowano miejscowe zwiększenie ilości istoty szarej, m.in. w hipokampie, który odgrywa ważną rolę w zapamiętywaniu. Część zmian cofnęła się po zaprzestaniu ćwiczeń, warto więc pamiętać o regularności.
Uwaga! Zdolność mózgu do przebudowy, czyli neuroplastyczność, nie zanika wraz z wiekiem. Koniec więc z wymówkami w stylu „W moim wieku jest już za późno na naukę”.
Źródło: Barbara Sahakian, Christelle Langley, „7 surprising habits Cambridge experts swear by to slow cognitive decline”, sciencefocus.com [dostęp: 28.10.2026]