Sięgnięcie po telefon tuż po przebudzeniu wydaje się niewinnym odruchem. Sprawdzamy wiadomości, przeglądamy media społecznościowe, zerkamy na służbową skrzynkę. Chcemy być na bieżąco i mieć poczucie kontroli. Okazuje się jednak, że ten pozornie niegroźny nawyk może niepotrzebnie podnosić poziom napięcia już od pierwszych minut po otwarciu oczu. Psycholożka dr Anna Elton zwraca uwagę na zjawisko określane jako „cichy stres”.
Pierwsze minuty po przebudzeniu to czas, w którym organizm stopniowo przechodzi ze stanu snu do pełnej aktywności. Zamiast pozwolić sobie na spokojne wejście w nowy dzień, wiele osób natychmiast dostarcza mózgowi kolejnych bodźców: nagłówków wiadomości, powiadomień, służbowych e-maili czy informacji z mediów społecznościowych.
Nie chodzi wyłącznie o ilość przyswajanych treści, ale również o ich charakter. Niepokojące wiadomości, presja związana z obowiązkami czy porównywanie się z innymi mogą wywoływać napięcie, zanim jeszcze zdążymy wstać z łóżka. Jak wyjaśnia dr Anna Elton, terapeutka i seksuolożka kliniczna, mózg jest szczególnie wrażliwy tuż po przebudzeniu.
„Przeskakiwanie od razu do powiadomień czy wiadomości sprawia, że zaczynamy reagować na bodźce, zanim nasz układ nerwowy zdąży się ustabilizować” – tłumaczy ekspertka.
Właśnie w ten sposób może rozwijać się tak zwany „cichy stres”. Nie musi objawiać się silnym niepokojem czy atakiem paniki. Może być znacznie mniej oczywisty. Przybiera on postać np. trudnego do uchwycenia napięcia, problemów ze skupieniem uwagi czy wrażenia, że od samego rana nie nadążamy z obowiązkami.
Poranne napięcie może mieć konsekwencje, które odczuwamy jeszcze wiele godzin później. Jednym z możliwych sygnałów jest trudność z podejmowaniem decyzji i ustalaniem priorytetów. Nawet jeśli lista zadań nie jest wyjątkowo długa, możemy mieć problem z określeniem, od czego zacząć. Łatwiej też tracimy cierpliwość wobec bliskich czy współpracowników.
Wśród fizycznych oznak takiego napięcia wymienia się przyspieszone tętno i płytki oddech, które mogą utrzymywać się jeszcze długo po pierwszym sięgnięciu po telefon. Charakterystyczne jest również poczucie nieustannego pośpiechu. Mamy wrażenie, że już jesteśmy spóźnieni, nawet jeśli do rozpoczęcia pracy pozostało jeszcze sporo czasu.
W takim stanie zwykłe obowiązki mogą wydawać się trudniejsze, niż są w rzeczywistości. Zamiast spokojnie przechodzić od jednego zadania do drugiego, reagujemy na wszystko tak, jakby wymagało natychmiastowej uwagi.
Zmiana nie wymaga rewolucji ani wieloetapowej rutyny, na którą trudno znaleźć czas. Wystarczy wprowadzić niewielki odstęp między przebudzeniem a rozpoczęciem korzystania z telefonu. Eksperci proponują, by przez pierwsze 15–30 minut po wstaniu nie spoglądać na ekran. Ten czas można przeznaczyć na poranną toaletę, wypicie wody czy spokojne przygotowanie się do wyjścia.
Warto również zadbać o kontakt z naturalnym światłem. Wystarczy odsłonić zasłony i wpuścić do pomieszczenia światło dzienne albo wyjść na zewnątrz na około pięć minut. Pomaga ono zahamować wydzielanie melatoniny i wspiera naturalny rytm dobowy, w tym fizjologiczny poranny wzrost poziomu kortyzolu.
Dr Anna Elton proponuje jeszcze jeden prosty sposób na dobry początek dnia: zrobienie jednej niewielkiej rzeczy, którą można szybko doprowadzić do końca.
„Na przykład pościelenie łóżka. Kiedy coś kończymy, daje nam to zastrzyk dopaminy, dzięki czemu czujemy się dobrze i nabieramy motywacji, by zrobić kolejną rzecz” – wyjaśnia terapeutka.
Pomocne może być także przeniesienie ładowarki do innego pomieszczenia i pozostawienie telefonu poza sypialnią. Zamiast smartfona można postawić przy łóżku zwykły budzik. Dzięki temu łatwiej zmienić automatyczne przyzwyczajenie i nie rozpoczynać każdego dnia od sprawdzania powiadomień. Nie chodzi o to, by każdy poranek zamienić w perfekcyjnie zaplanowany rytuał. Warto po prostu odzyskać choć kilkanaście minut, w których sami decydujemy, na czym skupiamy uwagę.
Artykuł opracowany na podstawie: Alani Vargas, „If You Do This 1 Thing Every Morning, a Psychologist Says Your Brain Is in ‘Silent Stress’”, parade.com [dostęp: 15.11.2026]