1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Psychologia
  4. >
  5. 10 stoickich sentencji o życiu, które są tak prawdziwe, że przyprawiają o dreszcze. Te zdania mają moc transformacji

10 stoickich sentencji o życiu, które są tak prawdziwe, że przyprawiają o dreszcze. Te zdania mają moc transformacji

Dodaj w Google
Dodaj w Google
(Fot. Crisfotolux/Getty Images)
(Fot. Crisfotolux/Getty Images)

Odsłuchaj artykuł

Aleksandra Urbaniak - 10 stoickich sentencji o życiu, które są tak prawdziwe, że przyprawiają o dreszcze. Te zdania mają moc transformacji

00:00 08:25
15s
0,5 x
15s
Refleksje stoików na temat szczęścia, przemijania, relacji z innymi ludźmi i wewnętrznego spokoju są niezwykle mądre, przenikliwe, ale i bezlitośnie prawdziwe. Wyrywają nas ze stanu apatii i zmuszają do tego, abyśmy skonfrontowali się z tym, o czym na co dzień nie chcemy myśleć – po to, abyśmy mierząc się z niewygodną prawdą, lepiej kierowali naszym życiem i w spokoju przyjmowali to, co przynosi los.

Lęk przed śmiercią, przed przyszłością, rozpamiętywanie przeszłości, pogoń za uznaniem, trudności w akceptowaniu tego, na co nie mamy wpływu – wszystko to zaprzątało głowy ludzi żyjących na długo przed erą smartfonów, mediów społecznościowych i nieustannego pośpiechu. Stoicy potrafili bardzo trafnie zdiagnozować te niepokoje i zaordynować odpowiednie lekarstwa. Dziś także warto skorzystać z ich recept, aby przywrócić życie na właściwe tory i odzyskać wewnętrzny spokój.

Oto 10 stoickich sentencji, które skłaniają do zatrzymania się, zmiany perspektywy, a niekiedy także do przewartościowania własnego życia. Niektóre z nich potrafią poruszyć do głębi, bo konfrontują nas z prawdami, przed którymi często uciekamy.

1.

„Lata, które masz już za sobą, należą do śmierci”

Cytat Seneki bezlitośnie przypomina nam prawdę, o której nie chcemy myśleć – że przeszłość jest czymś, czego nie możemy już zmienić ani odzyskać. Że nasze „ja” z dzieciństwa i młodości już niejako umarło, jest tylko wspomnieniem. Dlatego, zamiast bez końca rozpamiętywać dawne błędy, stracone szanse czy podjęte decyzje, powinniśmy kierować uwagę na teraźniejszość. Każdy dzień, który poświęcamy na życie przeszłością, jest dniem, którego nie wykorzystujemy na budowanie swojej przyszłości.

2.

„Nie pozwoliłbyś obcemu człowiekowi bezkarnie naruszać swojego ciała. A jednak wystarczy jedna obelga, byś oddał mu władzę nad swoim umysłem”

Sentencja Epikteta doskonale oddaje paradoks ludzkiej natury: z jednej strony potrafimy zaciekle bronić swoich fizycznych granic, a z drugiej pozwalamy, by czyjaś uwaga albo krytyka odbierały nam spokój, poczucie własnej wartości i pewność siebie. Nie powinniśmy się na to godzić. Czyjaś opinia albo złośliwość nie mogą definiować tego, kim jesteśmy i jak się czujemy. Bo choć nie mamy wpływu na to, co mówią inni, możemy zdecydować, jak wiele władzy nad naszym samopoczuciem im oddamy.

3.

„Niektóre rzeczy zależą od nas, inne nie”

Brzmi trywialnie? Czasem w najprostszych słowach zawarta jest najbardziej przenikliwa prawda, która potrafi tchnąć w nasze życie wyczekiwany spokój. Tak jest z kolejnym cytatem Epikteta. Bo ileż energii tracimy na próby kontrolowania tego, co od nas nie zależy: cudzych emocji, opinii, decyzji, zachowań czy nieprzewidywalnych wydarzeń? Stoicyzm przypomina nam o czymś, z czym współcześni ludzie nie chcą się pogodzić: że nie wszystko jest od nas zależne i nie nad wszystkim możemy mieć kontrolę – i jest to całkowicie OK, bo na tym polega życie. Zamiast koncentrować się na tym, czego nie możemy zmienić, skierujmy uwagę na własne wybory i reakcje, co do których mamy wybór. Pamiętajmy, że nie wszystko musi przebiegać zgodnie z naszymi oczekiwaniami i wyobrażeniami, abyśmy mogli czuć się dobrze. W nasz żywot wpisane są niespodzianki – czasem rozczarowujące, czasem bolesne, a czasem bardzo pozytywne.

4.

„Przeszkoda na drodze staje się drogą”

Cytat z Marka Aureliusza znakomicie dopełnia sentencję Epikteta. Jeśli coś idzie nie po naszej myśli, wywołuje to u nas frustrację i poczucie porażki. Tymczasem niepowodzenia, odrzucenie czy nieoczekiwane zmiany nie muszą oznaczać, że nasze plany legły w gruzach. Czasami to właśnie przeszkody na naszej życiowej drodze zmuszają nas do rozwinięcia umiejętności, których wcześniej nie musieliśmy wykorzystywać, i odkrycia nowych możliwości. Filozofowie stoiccy zachęcają nas, byśmy nie traktowali przeciwności wyłącznie jak czegoś, co odbiera nam szansę na szczęście, ale szukali w nich okazji do rozwoju i ćwiczenia własnego charakteru.

5.

„Wciąż wybierasz, by stać się lepszym jutro, zamiast być lepszym już dzisiaj”

Słowa Marka Aureliusza z jego „Rozmyślań” to przypomnienie, że nie powinniśmy czekać z życiową zmianą na ten jeden, idealny, upragniony moment albo czas, gdy w końcu zdobędziemy się na odwagę. Zmian nie warto odkładać na później – nieprzygotowanie czy niegotowość na nie to często tylko wymówka, bo tak naprawdę doskonale wiemy, jakie zachowania nam nie służą i nad czym powinniśmy pracować. Rzymski filozof zachęca, by przestać traktować stawanie się lepszym człowiekiem jak odległy cel i zacząć realizować go poprzez codzienne, nawet najmniejsze decyzje.

6.

„Możesz przepłynąć morze, a mimo to zabierzesz ze sobą wszystkie swoje wady”

Dla wielu ludzi podróże i bycie non-stop w ruchu jest sposobem na ucieczkę od swoich wad, słabości czy demonów. Seneka mówi nam: nawet jeśli przepłyniesz morze, one i tak będą podążać za tobą. Być może na chwilę o nich zapomnisz, ale nie myśl, że zgubisz je w drodze. Dlatego nie traktuj podróżowania jako leku na swoje egzystencjalne bolączki, bo on tylko tymczasowo łagodzi – ale go nie leczy.

7.

„Cierpimy częściej w wyobraźni niż w rzeczywistości”

Ile razy przeżywamy w myślach rozmowy, które jeszcze się nie odbyły, porażki, które mogą nigdy nie nastąpić i problemy, które istnieją na razie wyłącznie w naszej wyobraźni? Seneka uświadamia nam, jak wiele cierpienia sami sobie fundujemy, zamartwiając się przyszłością i tworząc czarne scenariusze. Jego przesłanie jest proste: nie warto przeżywać nieszczęść na zapas, bo w ten sposób odbieramy sobie spokój w teraźniejszości.

8.

„Podejmując się roli ponad swoje siły, tracisz szansę na wypełnienie tej, w której mógłbyś sprawdzić się najlepiej”

Cytat z „Encheiridionu” – dzieła spisanego przez ucznia Epikteta, Arrianusa – przestrzega przed przyjmowaniem roli, która przekracza nasze możliwości. Filozof ostrzega, że w ten sposób nie tylko nie wypełnimy jej właściwie, ale też zaniedbamy tę, której moglibyśmy sprostać.

9.

„Zanim wybierzesz przyjemność, wyobraź sobie żal, który może po niej nastąpić”

Epiktet radzi, by w chwili pokusy nie ulegać natychmiastowemu pragnieniu, lecz zatrzymać się i wyobrazić sobie zarówno przyjemność, jak i późniejszy żal oraz wyrzuty sumienia. Zachęca, by zestawić je z satysfakcją, jaką przyniesie nam powstrzymanie się od działania. To powinno sprawić, że przestaniemy być niewolnikami własnych żądz.

10.

„Nie ten jest biedny, kto posiada mało, lecz ten, kto stale pragnie mieć więcej”

We współczesnym świecie zdominowanym przez kapitalizm, materializm i konsumpcjonizm to cytat wyjątkowo ważny. Seneka mówił to już 2000 lat temu: ślepa gonitwa za bogactwem jest pułapką. Przekonanie, że tylko będąc milionerami osiągniemy życiowe zadowolenie, to ułuda. Człowiek, który nieustannie porównuje się z innymi i wyznacza sobie kolejne materialne cele, może nigdy nie poczuć się szczęśliwy, niezależnie od tego, co już osiągnął. Bo poczucie dostatku nie zależy wyłącznie od tego, ile posiadamy, ale przede wszystkim od naszego mindsetu – tego, jak postrzegamy własne potrzeby. Dlatego stoicyzm zachęca nas, by odróżniać to, czego rzeczywiście potrzebujemy, od tego, czego jedynie pożądamy pod wpływem ambicji, presji otoczenia czy chęci posiadania więcej.

Share on Facebook Send on Messenger Share by email

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE