1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Psychologia
  4. >
  5. 5 zdań, które brzmią jak pasywna agresja, choć nie zdajesz sobie z tego sprawy. Przez nie możesz odstręczać ludzi

5 zdań, które brzmią jak pasywna agresja, choć nie zdajesz sobie z tego sprawy. Przez nie możesz odstręczać ludzi

Dodaj w Google
Dodaj w Google
(Fot. Johner Images/Getty Images)
(Fot. Johner Images/Getty Images)

Odsłuchaj artykuł

Patrycja Klikowska - 5 zdań, które brzmią jak pasywna agresja, choć nie zdajesz sobie z tego sprawy. Przez nie możesz odstręczać ludzi

00:00 07:49
15s
0,5 x
15s
Jeśli często odczuwasz chłodne traktowanie ze strony innych, przyczyna nie musi leżeć w otaczających cię ludziach. Czasem zupełnie nieświadomie wygłaszamy zdania, które brzmią dla nas neutralnie, ale inni odbierają je jako zakamuflowany atak – nazywamy to pasywną (lub bierną) agresją. Jakie „niewinne” zwroty i zdania mogą zniechęcać do ciebie innych?

Czym jest pasywna agresja?

Na początek warto zdefiniować pojęcie biernej agresji, bo wiele nieporozumień między ludźmi wynika właśnie z tego, że jedna strona nie do końca rozumie, jak pozornie „niewinny” komunikat potrafi kogoś dotknąć.

Pasywna agresja to sposób wyrażania negatywnych emocji, takich jak złość, frustracja, rozczarowanie czy uraza, w sposób pośredni i zakamuflowany. Zamiast powiedzieć wprost, co nam przeszkadza, dajemy drugiej osobie do zrozumienia, że jesteśmy niezadowoleni, posługując się ironią, sarkazmem, uszczypliwościami, pozorną obojętnością albo dwuznacznymi komentarzami. Możemy na przykład zapewniać partnera, że wszystko jest w porządku, jednocześnie odpowiadając mu półsłówkami i demonstracyjnie unikając kontaktu. Albo rzucić koleżance: „No, wreszcie udało ci się coś zrobić dobrze”, zamiast po prostu przyznać, że jesteśmy pod wrażeniem jej pracy.

Mechanizm biernej agresji polega na tym, że prawdziwy komunikat – tak zwana „szpila” – jest ukryty pod warstwą pozornej neutralności. Osoba, która go wypowiada, może nawet zaprzeczać, że ma do kogoś pretensje, a jednocześnie sprawiać, że rozmówca czuje się winny, skrytykowany lub upokorzony. To właśnie dlatego pasywna agresja bywa tak trudna do uchwycenia.

Dlaczego zdanie, które jest pasywno-agresywne, dla ciebie brzmi neutralnie?

Psychologowie zwracają uwagę, że jedną z przyczyn biernej agresji może być sposób komunikacji, który wyniosłaś z domu rodzinnego. Jeśli dorastałaś w otoczeniu, w którym nie mówiło się otwarcie o emocjach – złości, rozczarowaniu czy niezadowoleniu, mogłaś nauczyć się wyrażać te trudne uczucia za pomocą aluzji czy ironii. W takim środowisku bezpośrednie powiedzenie: „Jest mi przykro, że o mnie nie pomyślałaś” mogło być uznawane za przesadę, podczas gdy rzucenie: „Nie no, świetnie się beze mnie bawiliście” uchodziło za normalny sposób wyrażania pretensji.

Innym powodem może być trudność w konfrontowaniu się z własnymi emocjami. Niektórzy ludzie nie potrafią przyznać, że są źli, zazdrośni albo rozczarowani, ponieważ takie uczucia kojarzą im się ze słabością, brakiem opanowania czy byciem konfliktowym. Zamiast więc nazwać to, co naprawdę czują, wysyłają drugiej osobie niejednoznaczne sygnały. W ten sposób mogą rozładować napięcie, nie ryzykując otwartego konfliktu.

Jak brzmi ukryta pasywna agresja?

Niektóre ze zdań poniżej możesz wypowiadać niemal automatycznie i zupełnie nie zastanawiać się nad tym, jak zostaną odebrane. W określonym kontekście mogą być jednak uznane za zakamuflowaną krytykę lub próbę wywołania poczucia winy. Warto zdać sobie z tego sprawę.

1. „To był tylko żart”

Wyobraź sobie, że ktoś opowiada przy znajomych historię, która stawia cię w niekorzystnym świetle. Kiedy zwracasz mu uwagę, że jego komentarz był nie na miejscu, słyszysz: „To był tylko żart”. Takie zdanie może być formą unieważniania cudzych uczuć. Zamiast przyjąć do wiadomości, że kogoś uraziliśmy, przerzucamy odpowiedzialność na jego reakcję, sugerując, że nie ma poczucia humoru albo jest przewrażliwiony. W rezultacie osoba, która poczuła się dotknięta, musi jeszcze tłumaczyć, dlaczego ma prawo tak się czuć.

2. „Rób co chcesz”

Pozornie to zdanie pozostawia rozmówcy swobodny wybór i ma sprawiać wrażenie, że w pełni akceptujemy jego decyzję. Ale wypowiedziane chłodnym tonem, na dodatek po wcześniejszej sprzeczce, często oznacza coś przeciwnego. To sprytny sposób, żeby w zawoalowany sposób wyrazić swoją dezaprobatę: „Nie podoba mi się twój wybór, ale nie zamierzam ci tego powiedzieć wprost”. Nie trzeba dodawać, że taki komunikat jeszcze bardziej podnosi napięcie, zamiast deeskalować spór.

3. „Chyba przesadzasz”

Kiedy ktoś opowiada ci o swoim problemie, a ty odpowiadasz, że wyolbrzymia sprawę, dajesz mu do zrozumienia, że jego emocje są nieuzasadnione. Przykładowo przyjaciółka zwierza ci się, że jest rozczarowana zachowaniem partnera, a ty zamiast spróbować ją zrozumieć, kwitujesz jej opowieść stwierdzeniem, że robi z igły widły. Nawet jeśli nie zgadzasz się z jej oceną sytuacji, taki komentarz może sprawić, że poczuje się zlekceważona i następnym razem nie będzie chciała dzielić się z tobą swoimi problemami.

4. „W porządku” (wypowiedziane obrażonym tonem)

W tym zwrocie same słowa sugerują twoją zgodę i akceptację, ale odpowiednia intonacja, przewracanie oczami czy demonstracyjne milczenie nadają mu zupełnie inne znaczenie. Wyobraź sobie, że partner proponuje zmianę wspólnych planów, a ty odpowiadasz: „W porządku”, po czym przez resztę wieczoru zachowujesz się tak, jakby zrobił ci ogromną przykrość. W ten sposób pozornie zgadzasz się na jego propozycję, ale jednocześnie dajesz mu odczuć, że powinien mieć z tego powodu wyrzuty sumienia. Takie zachowanie można uznać wręcz za toksyczne, ponieważ swoją postawą karzemy kogoś, kogo nie postawiliśmy nawet w stan oskarżenia i kto nie ma jak się bronić.

5. „Nie obraź się, ale…”

To zdanie jest bardzo wygodnym wybiegiem, który ma „zmiękczyć” krytyczną uwagę wygłoszoną zaraz po nim. Możesz nieświadomie wypowiadać ten zwrot, gdy boisz się wprost wyrazić krytyki – ale jednocześnie w głębi duszy pragniesz, by druga osoba poczuła się źle oceniona. Możesz na przykład powiedzieć koleżance: „Nie chciałam cię urazić, ale ta sukienka naprawdę nie jest dla ciebie”. W tym przypadku wstępna deklaracja dobrych intencji nie sprawia, że następujące po niej słowa stają się mniej przykre. Przeciwnie, może sugerować, że masz świadomość, iż za chwilę powiesz coś raniącego, ale mimo to zamierzasz to zrobić. Taka konstrukcja pozwala też z góry odeprzeć ewentualny sprzeciw: przecież uprzedziłaś, że nie chciałaś nikogo urazić.

Pamiętaj jednak, że dobre intencje nie zwalniają nas z odpowiedzialności za sposób, w jaki traktujemy innych. Krytyka i złośliwość – niezależnie od tego, jak grubą warstwą lukru zostaną przykryte, nadal bolą. Jeśli czujemy potrzebę komunikowania ich, choć wiemy, że ranią, przyjrzyjmy się w pierwszej kolejności sobie. Dlaczego tak bardzo chcę komuś dopiec? Jeśli coś cię uwiera, lepiej zastanowić się, co dokładnie wywołuje twoje niezadowolenie, zamiast wyładowywać je na innych.

Share on Facebook Send on Messenger Share by email

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE