Pierwszy smartfon to dla wielu dzieci symbol dorastania, a dla rodziców – spore wyzwanie. W jakim wieku warto pozwolić dziecku na własny telefon i jak przygotować je na korzystanie z internetu? Psycholożka Jean Twenge przekonuje, że kluczowe są dwa kroki, które warto podjąć na długo przed zakupem urządzenia. Jeśli rodzice je pominą, dziecku może być trudniej wypracować zdrowe nawyki związane z korzystaniem z nowych technologii.
Smartfony i media społecznościowe coraz wcześniej pojawiają się w życiu najmłodszych. Dla wielu rodziców decyzja o zakupie pierwszego telefonu wiąże się z wygodą, troską o bezpieczeństwo dziecka, ale też z chęcią sprostania oczekiwaniom rówieśników. Psycholożka Jean Twenge, profesor psychologii na San Diego State University, uważa jednak, że z taką decyzją nie warto się spieszyć.
W swojej najnowszej książce „10 Rules for Raising Kids in a High-Tech World”, ekspertka przekonuje, że im później dziecko otrzyma smartfon i dostęp do mediów społecznościowych, tym większe może mieć szanse na dobre samopoczucie i sukces w dorosłym życiu.
Twenge proponuje dość restrykcyjne podejście: odradza korzystanie z mediów społecznościowych przed ukończeniem 16. roku życia. Uważa również, że dziecko nie powinno otrzymywać smartfona, dopóki nie osiągnie odpowiedniego poziomu samodzielności, na przykład będzie już potrafiło samodzielnie poruszać się poza domem.
Nie oznacza to jednak, że rodzice powinni czekać z edukacją cyfrową do ostatniej chwili. Wręcz przeciwnie. Zdaniem psycholożki przygotowania należy rozpocząć nawet sześć lat przed planowanym zakupem telefonu.
– Idealnie byłoby mieć te zasady przemyślane już wtedy, gdy dzieci są w starszych klasach szkoły podstawowej, żeby być przygotowanym. Dzieci dostają przecież te urządzenia w coraz młodszym wieku – zauważa Twenge.
Pierwszą rzeczą, którą rodzice powinni zrobić, jest wprowadzenie rozmów o bezpieczeństwie i prywatności w sieci. Najlepiej rozpocząć je przed 10. urodzinami dziecka, a nawet wcześniej, jeśli już regularnie korzysta ono z urządzeń podłączonych do internetu. Nie chodzi o straszenie zagrożeniami, lecz o stopniowe budowanie świadomości. Dziecko powinno rozumieć, że nie wszystkie informacje można udostępniać w sieci i że wiadomości wysyłane za pośrednictwem komunikatorów nie zawsze pozostają prywatne.
Twenge radzi rozmawiać między innymi o tym, dlaczego nie należy przekazywać nieznajomym swojego adresu zamieszkania, publikować intymnych zdjęć ani udostępniać innych wrażliwych danych. Warto również uświadomić dziecku, że raz opublikowane treści mogą zostać zapisane lub przekazane dalej. Psycholożka proponuje przy tym prostą zasadę: nie należy publikować w internecie niczego, czego nie chcielibyśmy usłyszeć przez szkolny radiowęzeł, na oczach wszystkich uczniów.
Równie ważna jest rozmowa o czasie spędzanym przed ekranem. Dziecko powinno wiedzieć, że jego uwaga i czas są cennymi zasobami, których nie warto bezrefleksyjnie poświęcać na kolejne godziny przeglądania treści. Relacje z rówieśnikami, wspólne aktywności i bezpośredni kontakt z bliskimi również potrzebują przestrzeni, której nie powinien zastępować ekran.
Sama edukacja nie wystarczy. Drugim elementem przygotowania dziecka do korzystania ze smartfona powinny być konkretne zasady oraz odpowiednie zabezpieczenia techniczne. Twenge podkreśla, że rodzice powinni jasno określić, w jakich sytuacjach dziecko może korzystać z telefonu, ile czasu może spędzać przed ekranem i jakie treści są dla niego niedostępne.
Wśród proponowanych przez nią reguł znajdują się zakaz korzystania ze smartfonów podczas lekcji oraz przechowywania ich w sypialni w nocy. Ekspertka sugeruje również, by pierwszy telefon dziecka wcale nie musiał być smartfonem. Dobrym rozwiązaniem może okazać się prosty model, który pozwala dzwonić i wysyłać wiadomości, ale nie zapewnia dostępu do internetu. Jeśli rodzice zdecydują się jednak na smartfon, mogą wykorzystać kontrolę rodzicielską. Dzięki niej da się między innymi ustawić dzienne limity korzystania z urządzenia, zablokować strony dla dorosłych czy ograniczyć możliwość samodzielnego pobierania aplikacji.
– Nauczcie dzieci, że umiar jest kluczowy, a następnie wprowadźcie kontrolę rodzicielską, żeby nie okazało się, że wasze słowa poszły na marne – pisze Twenge.
Ważne jest również, aby dziecko od początku wiedziało, jakie ograniczenia zostały wprowadzone i dlaczego. Psycholożka proponuje, by instalowanie kolejnych aplikacji wymagało wcześniejszej rozmowy z rodzicem. W ten sposób młody człowiek nie otrzymuje całkowitej swobody bez żadnego nadzoru, a jednocześnie uczy się odpowiedzialnego podejmowania decyzji.
Psycholożka zwraca uwagę, że nawet jeśli rodzice wcześniej pozwolili dziecku na korzystanie ze smartfona lub mediów społecznościowych, nie oznacza to, że nie mogą zmienić dotychczasowych zasad. Najważniejsze jest szczere wyjaśnienie powodów takiej decyzji. Twenge radzi, by nie udawać, że nic się nie zmienia, lecz otwarcie przyznać, że z czasem rodzice zdobyli nową wiedzę i chcą inaczej zadbać o cyfrowe nawyki dziecka.
– Popełniłam błąd. Dowiedziałam się więcej i od teraz będziemy postępować inaczej – radzi wyjaśnić dziecku ekspertka.
Nawet jeśli nastolatek zareaguje trzaśnięciem drzwiami, rodzice powinni konsekwentnie trzymać się ustalonych zasad. Twenge przypomina przy tym, że ograniczenie dostępu do smartfona nie musi oznaczać całkowitego odcięcia dziecka od kontaktów z rówieśnikami. Nadal może ono dzwonić i pisać do znajomych.
Artykuł opracowany na podstawie: Tom Huddleston Jr. „The 2 things parents need to do before giving kids a smartphone or social media, from a psychologist”, cnbc.com [dostęp: 15.11.2026]