Małgorzata Major - Film „Przekleństwa niewinności”. Obraz Sofii Coppoli blisko trzydzieści lat po premierze, niezmiennie zachwyca
00:00
06:16
„Przekleństwa niewinności” debiutowały 19 maja 1999 roku na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes. Dwadzieścia siedem lat później obraz powrócił do polskich kin w odrestaurowanej cyfrowo wersji 4K. Mimo upływu czasu, wciąż znakomicie opowiada o dojrzewaniu, próbie odkrywania siebie i eksperymentowania z tym wszystkim, co mieście się w tajemnicy nastoletności. Film stanowi ekranizację powieści Jeffreya Eugenidesa pod tym samym tytułem.
Pełnometrażowy debiut reżyserski Sofii Coppoli ogląda się znakomicie. Akcja główna toczy się we wczesnych latach 70. w Michigan. Historię piątki dziewcząt z rodziny Lisbon poznajemy dzięki narratorowi (głosu użyczył mu Giovanni Ribisi), który znał je osobiście. Mężczyzna wraca pamięcią do wydarzeń sprzed dwudziestu pięciu lat. Przypomina sobie krótki czas kiedy z kolegami obserwował rodzinę Lisbon i desperacko chciał zbliżyć się do dziewczyn, a później poznać ich tajemnicę.
Cecylia (Hanna Hall), Lux (Kristen Dunst), Bonnie (Chelse Swain), Mary (A.J. Cook) i Therese (Leslie Hayman) pochodzą z jednego domu. Rodzice sprawiają wrażenie odpowiedzialnych i przyzwoitych. Wiemy, że są praktykującymi katolikami, a ojciec pracuje jako nauczyciel matematyki. Jednak za „odpowiedzialnymi i przyzwoitymi” kryje się też kilka innych etykiet, jak potrzeba nadmiernej kontroli, wymaganie bezwzględnego posłuszeństwa, konserwatywne wychowanie, brak zaufania do córek itd.
I nagle tak po prostu okolicę obiega wieść, że najmłodsza z nich, czyli Cecylia podjęła próbę samobójczą. Sąsiedzi szepczą między sobą, zastanawiając się, co mogło być przyczyną tak desperackiego kroku dziewczynki.
Gdy lekarz pyta Cecylię, dlaczego to zrobiła, przecież nie wie jeszcze, jak podłe potrafi być życie, dziewczynka odpowiada: „Widać, że pan nigdy nie był trzynastolatką”. W tych słowach zawiera się cały ból bohaterki i jej determinacja, którą widzimy w kolejnych decyzjach.
fot. materiały prasowe
Coppola przeprowadza nas przez życie na przedmieściach Michigan jak przez fantazję senną. Nie poznajemy konkretów, nie docieramy do relacji dziewcząt, nie otrzymujemy twardych dowodów. Chłopcy z sąsiedztwa z czasem wchodzą w posiadanie pamiętniki Cecylii, ale nie dostajemy w twarz informacjami „dlaczego?”. Domyślamy się razem z narratorem, że siostry wychowywane są w bardzo surowym domu i rodzice rygorystycznie przestrzegają zasady, żeby spędzały w nim jak najwięcej czasu, mimo że najstarsze mają już siedemnaście i osiemnaście lat.
Czytaj także: (Nie tylko) brytyjskie seriale dla panien z dobrego domu. Te tytuły musisz znać
W pewnym momencie starają się wyjść naprzeciw swoim nastoletnim córkom organizując w domu potańcówkę oraz oglądanie telewizji z chłopcami. Wszystko to przypomina horror, mimo pierwotnych chęci, żeby poprawić nastrój Cecylii i pozostałych dziewcząt.
Pomimo prób poluzowania zasad życia towarzyskiego, cały czas wyczuwamy w domu Lisbonów niezrozumienie potrzeb córek, zaprzeczanie prawom natury i kultury. Łatwo domyślić się, że państwo Lisbonowie mają przestarzałe wyobrażenie o życiu młodych ludzi i nie rozumieją znaczenia tego szczególnego momentu, gdy najważniejsze są nowe znajomości, koleżanki i koledzy, a wraz z nimi sekrety, miłości, zranienia.
fot. materiały prasowe
Czytaj także: Seriale, które chcą być jak „Przyjaciele”
Reżyserka wspaniale operuje niedopowiedzeniami. Do końca nie znamy motywacji sióstr, ale każda z nich była już trzynastolatką i wie, jak podłe potrafi być życie. Dziewczęta funkcjonują jako zbiorowy bohater, chociaż na pewno na tle pozostałych wyróżnia się wspominana już Cecylia i Lux. To pozornie beztroska, a równocześnie głęboko dojrzała Lux sprowadza na siostry kolejne kłopoty prowadzące do dramatycznego finału.
Kristen Dunst jest wspaniała w roli dziewczyny na progu dorosłości, który doskonale wie, że może go osiągnąć, ale obawia się postawić ten ostatni, decydujący krok.
Chłopcy – niemi obserwatorzy, a przecież także uczestnicy akcji widzą, podobnie jak dorośli w sąsiedztwie, postępującą izolację dziewcząt i odcięcie od kontaktów z rówieśnikami. Dziewczyny są razem i razem podejmują decyzję.
fot. materiały prasowe
Coppola uchwyciła istotę popkulturowej estetyki bycia amerykańską nastolatką. Spędzanie wspólnego czasu w sypialni z dala od rodziców, zagłębianie się wzajemnie w sekrety, pisanie pamiętnika, słuchanie muzyki i potajemne rozmowy telefoniczne. Istotną bohaterką filmu jest także ścieżka dźwiękowa dopełniająca obrazu melancholijnych amerykańskich przedmieść z lat 70. Film w ogóle się nie zestarzał i wciąż zachwyca swoją oniryczną mocą i przewrotną sprawczością bohaterek.
Czytaj także: Spuścizna Carrie Bradshaw. Nowe dziewczyńskie seriale dla zetek
Film „Przekleństwa niewinności” dostępny jest na platformie Canal+, CDA i do wypożyczenia na platformie Prime Video oraz AppleTv.