Nosimy je do eleganckich garniturów, romantycznych sukienek i wojskowych spodni. Sportowe buty to dziś jeden z najbardziej wszechstronnych i najszybciej rozwijających się segmentów rynku mody.
Artykuł pochodzi z magazynu „Zwierciadło” 09/2025.
Nie trampki, nie baleriny – poznaj LV Sneakerina” – czytaliśmy na oficjalnej stronie francuskiego domu mody Louis Vuitton, który w kwietniu roku 2025 z dumą zaprezentował własną wersję jednego z najgorętszych modeli sezonu – butów będących hybrydą sneakersów i baletek.
W tym samym czasie na rynku pojawił się długo wyczekiwany drop sneakersów Ballerina, które Adidas stworzył we współpracy z portorykańskim raperem Bad Bunnym. Jak sugerują twórcy kampanii, model w odcieniu off white jest tak uniwersalny, że może przypaść do gustu nawet pannom młodym. W sezonie wiosna-lato 2025 inspiracje baletowymi pantofelkami pojawiły się również na wybiegu marki Loewe. Hiszpański dom mody zaprezentował nową wersję Ballet Runner 2.0 – sneakersów po raz pierwszy wprowadzonych w 2019 roku, będących hybrydą butów do biegania i balerinek.
Modele LV Sneakerina, Ballerina Adidas x Bad Bunny i Ballet Runner 2.0 Loewe to odpowiedź na zmieniające się trendy w modzie streetwearowej.
Od kilku sezonów podeszwy sneakersów wyraźnie się kurczą, a ich sylwetka jest lżejsza i szczuplejsza. Dzięki swobodnemu podejściu do sportowego stylu, lekkości i subtelnym detalom „odchudzone” sneakersy pasują tak samo dobrze do letnich sukienek, jak i strojów treningowych.
Przedstawiciele streetwearowej marki Puma uznali, że to doskonały moment, aby reaktywować kultowy model sneakersów Speedcat, który w 1999 roku Puma zaprojektowała wspólnie z włoską firmą Sparco specjalizującą się w produkcji strojów dla kierowców wyścigowych.
Model Speedcat ma tę samą sylwetkę, co modne sneakeriny, ale jest znacznie przystępniejszy cenowo niż jego luksusowe odpowiedniki. Wraz z rosnącą popularnością estetyki lat 90. i 2000 sneakersy Speedcat zyskały nowe życie i grono stylowych wielbicielek z Emily Ratajkowski, Jennifer Lawrence i Duą Lipą na czele. Model Speedcat dostępny jest w klasycznej czerni i czerwieni, a także w modnych odcieniach Pink Blush i Haute Coffee, co sprawia, że będzie z łatwością współgrał z tym, co już mamy w naszych szafach.
Emily Ratajkowski w odświeżonej wersji popularnego w latach 90. modelu sneakersów Speedcat Pumy. (Fot. Gotham/GC Images via Getty Images)
Sneakersy są tak oczywistym wyborem do każdego rodzaju stylizacji, że łatwo zapomnieć, iż jeszcze 20 lat temu sportowe buty nie uchodziły ani w biurze, ani podczas wieczornych wyjść.
Systematyczne zacieranie się granic między przestrzenią zawodową, towarzyską i prywatną sprawiło, że moda sportowa wkroczyła do świata high fashion, czego ostatecznym potwierdzeniem był pokaz słynącego z ponadczasowej elegancji francuskiego domu mody Chanel na jesień-zimę 2014, podczas którego wszystkie 77 modelek miało na sobie sportowe buty.
W sezonie wiosna-lato 2025 sneakersy obecne były na wybiegu m.in. u Diora, Proenzy Schouler, Gabrieli Hearst, Stelli McCartney. Co prawda zabrakło ich w wybiegowej kolekcji Chanel, ale już na oficjalnej stronie marki, w zakładce „buty sportowe”, można znaleźć niemal 20 różnych modeli do wyboru.
Niezależnie od charakteru i tożsamości marki, jej estetyki czy źródeł inspiracji, sneakersy to rodzaj obuwia, który dzisiaj po prostu trzeba mieć w swojej ofercie. Potwierdzają to badania rynkowe – sneakersy są dziś jednym z najbardziej wszechstronnych i najszybciej rozwijających się segmentów rynku obuwniczego. Jak podaje portal Statista, w tym roku globalne przychody ze sprzedaży sneakersów sięgną niemal 90 miliardów dolarów, a w perspektywie najbliższych pięciu lat rynek ten będzie rosnąć w tempie 4,76 procent rocznie.
(Fot. Spotlight/Launchmetrics)
Pierwsze buty sportowe z cholewką z płótna i gumowymi podeszwami zewnętrznymi opracowała angielska firma Liverpool Rubber. Ich nazwa „buty do gry w piasku” wiązała się z tym, że nosiła je na plaży wiktoriańska klasa średnia.
W latach 70. XIX wieku ich unowocześnioną i bardziej wytrzymałą wersję nazwano plimsoll od nazwiska Samuela Plimsolla, brytyjskiego kupca i reformatora żeglugi, który wprowadził linię Plimsolla – oznaczenie na kadłubie statków, pokazujące bezpieczny poziom jego zanurzenia w wodzie. Termin plimsoll został przyjęty przez przemysł obuwniczy, ponieważ miejsce, w którym płócienna cholewka łączyła się z wulkanizowaną gumową podeszwą, przypominało linię Plimsolla namalowaną na statku.
Charakterystyczna pozioma linia sprawiła, że buty wyglądały na droższe i solidniejsze w porównaniu z wcześniejszymi modelami, dzięki czemu zyskały popularność we wszystkich warstwach społecznych, stając się podstawowym obuwiem podczas różnych aktywności sportowych. W tym samym czasie, kiedy plimsoll były popularne w Anglii, w Stanach Zjednoczonych ten sam rodzaj butów nazwano sneaker.
Jak podaje wydana w 2004 roku „Encyclopedia of Clothing and Fashion”, istnieje kilka wersji dotyczących pochodzenia tego terminu. Najbardziej powszechna głosi, że sneakers jest amerykanizmem, utworzonym od słowa sneak (skradać się), bo dzięki gumowej podeszwie buty te były bezgłośne.
Istnieje również wersja, że ich nazwa wzięła się od sneak thieves – kieszonkowców i drobnych złodziei. Wiele źródeł odwołuje się do Henry’ego Nelsona McKinneya, agenta reklamowego agencji N.W. Ayer & Son, który w 1917 roku dla nowego modelu obuwia sportowego wymyślił nazwę sneaker.
Inspiracją miała być gumowa podeszwa zewnętrzna, dzięki której buty umożliwiały ciche poruszanie się, wręcz bezszelestne skradanie się. W latach 80. XIX wieku zaczęto wzmacniać noski butów wulkanizowaną gumą, aby zapobiec przebiciu płótna przez duży palec stopy. Od tamtej pory sneakersy przeszły ogromną ewolucję, przybierając wiele różnych form, a wraz z postępem technologicznym stawały się coraz bardziej wytrzymałe i wygodne w noszeniu. Kolejne modele zwiększały przyczepność, ułatwiały ruchy gracza, amortyzowały obciążenie podczas skoków.
Dua Lipa w sneakersach (Fot. Alessandro Levati/Getty Images)
W 1917 roku marka Converse wprowadza na rynek wysokie tenisówki do gry w koszykówkę All-Star Sneaker, a cztery lata później do jej działu sprzedaży dołącza koszykarz Charles H. Taylor. Sportowiec, podróżując po USA, promował model tak skutecznie, że dzięki niemu Converse sprzedała milion par butów. W dowód uznania w 1923 roku umieściła jego podpis „Chuck Taylor” na kultowym modelu.
Na podobny krok w 1973 roku zdecydowała się marka Adidas. Chcąc złożyć hołd tenisiście Stanowi Smithowi, zwycięzcy siedmiu turniejów wielkoszlemowych, który w latach 70. był tym, kim dzisiaj dla świata sportu jest Serena Williams, na jego cześć marka nazwała swoje pierwsze skórzane buty do tenisa.
Według ostatnich oficjalnych danych z 2016 wynika, że od momentu wypuszczenia modelu firma sprzedała 50 milionów par butów. Przy okazji premiery książki „Stan Smith: Some People Think I’m A Shoe” w 2018 roku były tenisista wspominał, jak jego syn zapytał kiedyś: „Tato, czy buty nazwano na twoją cześć, czy ciebie na cześć butów?”.
Kibice chcą nosić buty swoich sportowych idoli, czego najlepszym dowodem jest legendarny model Air Jordan, który po raz pierwszy pojawił się na rynku w 1985 roku w wyniku współpracy Michaela Jordana i firmy Nike. W tym roku z okazji 40 lat istnienia legendarnych sneakersów fani za kwotę około 250 dolarów mogli kupić limitowaną reedycję butów Air Jordan 1 Retro High ’85 OG „Bred”, które uważane są za jeden z najważniejszych modeli w historii sneakersów.
Air Jordany stały się ikoną popkultury nie tylko za sprawą ogromnej popularności amerykańskiej koszykówki. Buty marek sportowych, jak Nike, New Balance czy Adidas, były kluczowym elementem mody tworzonej przez miejską społeczność słuchającą hip-hopu.
Dla młodych ludzi sneakersy stały się symbolem statusu i narzędziem do wyrażania siebie.
Największe gwiazdy rapu nie tylko nosiły sneakersy, ale także pisały o nich teksty. W 1986 roku na cześć modelu Adidas Superstar zespół Run DMC wypuścił singiel „My Adidas”. W trakcie wykonywania utworu podczas koncertu w Madison Square Garden raperzy poprosili fanów, by podnieśli swoje adidasy. Kiedy obecni na sali przedstawiciele marki zobaczyli tysiące młodych ludzi trzymających w rękach model buta z ich logo, z miejsca zaproponowali artystom kontrakt reklamowy na ponad milion dolarów. Dzięki popularności hip-hopu i kanału muzycznego MTV sneakersy przeniknęły do garderoby nastolatków na całym świecie.
Do świata wielkiej mody sneakersy wprowadził Yohji Yamamoto. W 2002 roku japoński projektant wspólnie z marką Adidas stworzył linię Y-3. Pierwsze modele sneakersów Y-3, które dziś wydają się bardziej aktualne niż kiedykolwiek wcześniej, miały proste, dynamiczne formy oraz kontrastujące wykończenia.
Trochę przez przypadek ogromną promocję w świecie mody sneakersy zawdzięczają brytyjskiej projektantce Phoebe Philo. Kiedy jesienią 2010 roku ówczesna dyrektor kreatywna Céline, pojawiła się w finale pokazu francuskiej marki w ciemnozielonym golfie, czarnych spodniach i butach Stan Smith, w ciągu kilku kolejnych tygodni białe skórzane tenisówki Adidasa stały się nową ikoną współczesnego minimalizmu.
Jedna para sneakersów to zdecydowanie za mało, marki dbają więc o to, byśmy mieli w czym wybierać. Innowacje w dziedzinie materiałów pozwalają na tworzenie jeszcze lżejszych, trwalszych i bardziej wydajnych butów. Ale nie tylko postęp technologiczny napędza wzrost rynku butów sportowych. Nie mniej istotne jest tworzenie limitowanych kolekcji oraz współpraca z projektantami, artystami i celebrytami, bo sneakersy stały się dziś nie tylko wyznacznikiem stylu, ale również symbolem statusu, za który wielu jest w stanie słono zapłacić.
(Fot. Spotlight/Launchmetrics)
Czym warto się kierować przy wyborze, skoro co roku na rynku pojawiają się setki nowych modeli o przeróżnych fasonach i kolorach? Jak w przypadku każdej innej części garderoby najlepiej inwestować w klasyczne modele, których historia sięga jeszcze XX wieku. Bo skoro były na czasie wtedy i są modne dzisiaj, to należy sądzić, że nie stracą na aktualności w ciągu kolejnych kilku dekad.