1. Zwierciadlo.pl
  2. >
  3. Kuchnia
  4. >
  5. Cebulowa, czosnkowa, chrzanowa – zupy na odporność

Cebulowa, czosnkowa, chrzanowa – zupy na odporność

Fot. iStock
Fot. iStock
Zobacz galerię 3 Zdjęcia
Doskonałe dania dla wszystkich przemarzniętych po jesienno-zimowych spacerach – zdrowe, rozgrzewające i wyraziste w smaku. 

Zupa cebulowa z serem Gruyere

  • 500 g białej cebuli
  • 2 łyżki mąki
  • 1 łyżeczka cukru
  • 1/2 kieliszka białego wytrawnego wina
  • 1 liść laurowy (opcjonalnie)
  • świeży tymianek (ewentualnie suszony, ale daje mniejszy aromat)
  • 500 g gorącego bulionu (mięsnego lub warzywnego)
  • 1 łyżka oliwy
  • 1 łyżka masła
  • krojony domowy chleb
  • 50 g startego sera Gruyere
Cienko kroimy cebule i gotujemy na wolnym ogniu w rondelku z masłem i oliwą przez 20-25 minut, od czasu do czasu mieszając, aby zapobiec przywieraniu. Gdy staną się przezroczyste, dodajemy mąkę i cukier i mieszamy, aż mąka nabierze koloru. Zajmie to około 2 minuty. Dodajemy białe wino i pozwalamy mu odparować. Gdy nie czujemy już zapachu alkoholu, dodajemy gorący bulion oraz liść laurowy i tymianek. Doprawiamy solą i pieprzem. Przykrywamy garnek i kontynuujemy gotowanie na małym ogniu przez około 1 godzinę, od czasu do czasu mieszając. Następnie zupę przekładamy do żaroodpornych miseczek. Na wierzchu kładziemy kromki chleba i wszystko posypujemy tartym serem Gruyere. Zapiekamy w piekarniku pod grillem, aż ser się rozpuści i lekko zapiecze. Wyjmujemy z piekarnika i każdą porcję dekorujemy kilkoma listkami tymianku. Posypujemy świeżym pieprzem i polewamy oliwą.

Hiszpańska zupa czosnkowa

Fot. iStock Fot. iStock
  • 10 ząbków czosnku (50 g)
  • 6 jajek (opcjonalnie)
  • 12 kromek czerstwego chleba
  • 1 plasterek surowej szynki
  • 4 łyżki oliwy extra vergine (50 ml)
  • Sól, pieprz i słodka papryka (do smaku)
  • 2 i pół litra bulionu mięsnego (ale można też użyć bulionu drobiowego lub warzywnego)
Opcja dla wegetarian: zamiast używać szynki, można poeksperymentować z sojowymi zamiennikami.

Ząbki czosnku obieramy i kroimy na plasterki. Odpowiednio duży rondel umieszczamy na kuchence. Do rozgrzanej oliwy dodajemy czosnek i podsmażamy na lekko złoty kolor. Czosnek zwykle szybko zmienia kolor na złoty i dlatego należy uważać, aby go nie przypalić. Następnie dodajemy pokrojoną w drobną kostkę szynkę i zarumieniamy. Tutaj również należy zwrócić uwagę, aby kawałki szynki nie przypaliły się ani nie wyschły. Kolejnym krokiem jest dodanie 6 kromek twardego chleba i „opiekanie ich” w sosie czosnkowo-szynkowym. Gdy grzanki będą gotowe, zdejmujemy rondelek z ognia, dodajemy słodką paprykę i ostrożnie odwracamy. Ilość papryki zależy od gustu kucharza i jego gości.

Gdy składniki są dobrze wymieszane i przybierają kolor papryki, ponownie podgrzewamy rondel. W tym czasie ogień musi być bardzo niski, aby nie przypalić czosnku i papryki. Gdy składniki ponownie osiągną odpowiednią temperaturę, dodajemy gorący bulion. Bulion nadaje lepszy smak. Gotujemy na małym ogniu przez 20-25 minut. Najlepiej nie mieszać zupy i powoli gotować. Gdy czekamy, aż się ugotuje, pieczemy pozostałe 6 kromek chleba na patelni z odrobiną oliwy. Po 20 minutach dodajemy do zupy sześć wcześniej przygotowanych kromek chleba i pozwalamy im zmięknąć. Następnie doprawiamy solą i pieprzem i mieszamy. Ci, którzy chcą mieć zupę bardziej treściwą mogą dodać pod koniec gotowania rozbełtane jajka.

Zupa chrzanowa z Triestu

Fot. iStock Fot. iStock
  • 400 g chrzanu
  • 2 ziemniaki
  • 1 por
  • 1 litr bulionu warzywnego
  • 50 g masła
  • 10 g bułki tartej
  • 1 kg czarnego chleba
  • 50 g wędzonej piersi z gęsi
  • sól i pieprz
W garnku zarumieniamy masło z bułką tartą. Następnie dodajemy por i pokrojone w kostkę ziemniaki. Gdy są prawie ugotowane, dodajemy starty chrzan (najlepiej świeży, ale można wypróbować ze słoika) i bulion warzywny. Gotujemy na wolnym ogniu przez około półtorej godziny. Przed podaniem przyrumieniamy z odrobiną masła wędzoną pierś z gęsi (opcją dla wegetarian może być wędzone tofu lub sejtan) i pokrojony w kostkę czarny chleb. Podajemy w glinianych miseczkach z trzema kawałkami piersi z gęsi i taką samą ilością czarnego chleba.

ZAMÓW

WYDANIE DRUKOWANE E-WYDANIE
  • Polecane
  • Popularne
  • Najnowsze
  1. Zdrowie

Dieta na cztery pory roku - co jeść jesienią?

Jak traktować swój organizm jesienią oraz w innych porach roku? Czym karmić, żeby czuć się dobrze? (fot. iStock)
Jak traktować swój organizm jesienią oraz w innych porach roku? Czym karmić, żeby czuć się dobrze? (fot. iStock)
Pory roku zmieniają się niezależnie od tego, czy tego chcemy, czy nie. Jeżeli współpracujemy z naturą, żyje nam się dobrze. Jeżeli przestajemy współpracować, wybijamy się z tej całości i zaczyna się choroba – radzi doradca żywieniowy Anna Krasucka.

Co wybierać chłodną jesienią?
Jesienią przygotowujemy się na najcięższą porę roku – zimę. Natura oddaje owoce, żeby za chwilę zrzucić liście, ściągnąć soki do pnia, a potem do korzenia i pójść w stan uśpienia. Ponieważ robi się mokro i chłodno, powinniśmy jeść potrawy rozgrzewające, które nie będą dodatkowo nawilżać organizmu. Odchodzimy od surowizny i jemy coraz więcej potraw gotowanych. Rano dobrze jest zjeść ciepłą owsiankę lub jaglankę z jabłkiem, gruszką, śliwką, dynią, orzechami, pestkami, odrobiną świeżego imbiru lub cynamonu. Takie śniadanie utrzyma ciepło w żołądku i rozgrzeje organizm. Obiady i kolacje też dobrze jeść na ciepło. Dodatkiem może być surówka z marchwi czy selera. Jesienią mamy obfitość wszelkich warzyw: jest papryka, dynia, cukinia, buraki, marchew, kapusta, kalafior, brokuły… Możemy gotować gulasze warzywne, zupy, piec, dusić. Taki warzywny posiłek będzie odżywczy i lekkostrawny, a po posiłku powinniśmy czuć się lekko i pełni energii.

Jesienią zaczynamy się też wyciszać.
Tak. Jesienią drzewa zrzucają liście i udają się w stan spoczynku. My też funkcjonujemy inaczej. Powinniśmy więcej przebywać w domu i dbać o ciepło organizmu. Nie trwonić energii, tylko ją kumulować. Jeżeli zimą będziemy balować, nie dojadać, nie dosypiać, forsować się fizycznie – będziemy tracić energię i za którymś cyklem rocznym zaczniemy chorować.

Wiosna i lato to eksplozja energii, a jesień i zima – czas regeneracji, żeby później na wiosnę móc się odrodzić. Jeżeli kogoś dopada przesilenie wiosenne, to znaczy, że nie ma równowagi w organizmie, że nieodpowiednio się zregenerował zimą.

Na czym polega zimowa regeneracja?
Na otulaniu się tym, co spożywamy – żeby zachować to, co najcenniejsze. Mamy prawo przybrać wtedy na wadze. Powinniśmy jeść posiłki rozgrzewające i tłustsze – nasze babki gotowały rosoły kilka godzin, a bigosy – kilka dni. Jedzmy też dużo kasz i roślin strączkowych – soczewicę, ciecierzycę, groch, fasolę. Kiedyś gotowano zawiesiste grochówki i gulasze fasolowe, i to jest najlepsze jedzenie zimą w naszym klimacie. Później przychodzi czas oczyszczenia z tłustych potraw, u nas to okres Wielkiego Postu. Brak odpowiedniego oczyszczenia organizmu powoduje choroby na wiosnę. Oczyszczenie nie musi oznaczać głodówki – to może być krótki czas na samych warzywach korzennych albo na monodiecie jaglanej czy orkiszowej.

I nadchodzi upragniona wiosna…
…zrzucamy zimowe ubranie, czujemy się lekko na ciele i duszy. W naturze też się budzi życie – pojawia się zielona trwa, liście na drzewach, a na polach – pokrzywa, mniszek lekarski, szczaw, krwawnik, szpinak. Potem pora na nowalijki i botwinkę, wreszcie – szparagi. Wiosną polecam też orkisz, który uspokaja wątrobę. Zachęcam do jedzenia na surowo lub gotowania: pokrzywy, szpinaku i szczawiu. Szparagi są moczopędne i będą ładnie oczyszczać organizm. Nie zaczynajmy tylko zbyt szybko z nowalijkami, bo te najwcześniejsze są zwykle mocno pryskane. Z początkiem wiosny możemy jeszcze jeść kiszonki i warzywa korzeniowe. Od nas zależy, co wybierzemy z tego dobrodziejstwa natury.

Problem wyboru mamy zwykle latem…
Tak, bo nagle pojawia się wszystko… Ale pamiętajmy, że lato jest najcieplejszą i najbardziej suchą porą roku. Ludzki organizm potrzebuje produktów, które będą go nawilżać i schładzać. Wtedy też pojawiają się na polach i na bazarkach owoce, które tak działają – truskawki, maliny, jagody, agrest, porzeczki, czereśnie, wiśnie… Jedzmy je na potęgę. Ja potrafię sobie zrobić np. cały dzień truskawkowy lub czereśniowy. To nawilża i oczyszcza organizm. Z kolei warzywa, takie jak sałaty, pomidory, ogórki, rzodkiewki, zioła, młode buraczki czy młoda marchewka dają dużo energii. Jedzmy sałatki, surowiznę i pijmy świeżo wyciskane soki. Do tego warzywa na parze czy krótko gotowane zupy. Trochę kwaskowych kompotów, mięty czy melisy na orzeźwienie. Latem mamy dużo energii – chodzimy później spać, krócej śpimy, chce nam się ruszać, podróżować, chce nam się żyć.

Co sprawiło, że zaczęłaś interesować się zdrowym odżywianiem?
Byłam jedyną córką w domu (mam jeszcze dwóch starszych braci) i od zawsze lubiłam przesiadywać z mamą w kuchni. Moja babcia, która wychowała siedmioro dzieci, była główną kucharką na wiejskich weselach. Piekła wielkie bochny chleba, tace drożdżówek, wymyślała zupę „nic”, bo trzeba było sobie radzić w trudnych czasach. Najlepsze ziemniaki, jakie wspominam z wakacji u babci, to te uparowane w całości dla świń. Jedliśmy jeszcze gorące z parnika – z masłem i solą. Albo taką pajdę chleba. W tym była magia prostoty i wspólnych posiłków. To wyniosłam z domu. W liceum zapragnęłam dowiedzieć się, jak funkcjonuje ludzki organizm, co trawimy, co jakie ma działanie. Wtedy przeczytałam książkę o diecie rozdzielnej i do tej pory jestem jej zwolenniczką. Później wyemigrowałam do Niemiec, gdzie przez rok jadłam surowiznę, i niestety zaczęłam mieć problemy zdrowotne, m.in. silne bóle miesiączkowe. Trafiłam do lekarza medycyny chińskiej, który zalecił mi trzy zabiegi akupunktury i wykluczył z diety miętę i surowe jedzenie, bo mnie wychładzało. Szybko odczułam różnicę. Dlatego dobrze wiem, że zmiana samopoczucia i jakości życia zaczyna się od jedzenia.

I rozbudzenia świadomości…
Właśnie, zastanówmy się, czy żyjemy świadomie. A jednym z przejawów życia jest właśnie jedzenie. Jeśli zamiast wrzucać kostkę rosołową, ugotujemy zupę na prawdziwej marchewce, to zaczniemy się może zastanawiać, skąd ona pochodzi, jak rośnie, kiedy jest dostępna. Otworzy nam to szansę, by wrócić do naturalnego cyklu, odzyskać poczucie przynależności. A to może nas wyprowadzić z choroby, samotności czy depresji. Czerpmy siłę z naszych korzeni.

Przykładowe menu zimowe:

1. Śniadanie – owsianka z orzechami, suszonymi owocami i imbirem 2. Drugie śniadanie – surowe lub pieczone jabłko z daktylami 3. Obiad – pieczona ryba w ziołach z warzywami + kiszona kapusta 4. Podwieczorek – kompot z suszonych owoców z wanilią (bez cukru) 5. Kolacja
– barszcz ukraiński

Anna Krasucka trener, doradca żywieniowy, dietetyk tradycyjnej medycyny chińskiej, założycielka Akademii Odżywiania dla Zdrowia „Pięć Smaków”, prowadzi praktyczne warsztaty zdrowego i smacznego gotowania.

  1. Kuchnia

Zdrowe zupy wegańskie

Superszybka zupa z marchewki i kopru włoskiego z komosą ryżową (fot. Fanny Hanson)
Superszybka zupa z marchewki i kopru włoskiego z komosą ryżową (fot. Fanny Hanson)
Therese Elgquist, autorka książki "Zdrowe zielone proteiny", zdradza przepisy na wyjątkowo szybkie pożywne zupy.

Oto nowy sposób przyrządzania zupy. Zainspirowały mnie do tego Lina i Mia – moje przyjaciółki, z którymi gotuję. Potrzebne są w zasadzie tylko dwie rzeczy: duży mikser i trochę warzyw. Żeby zupa była bardziej pożywna, dekoruję ją prostym, ziołowym przybraniem z komosy ryżowej. Gotowanie idzie mi szybko, zwłaszcza jeśli wcześniej ugotowałam komosę i wstawiłam ją do lodówki (w takiej sytuacji na ugotowanie zupy potrzeba zaledwie siedmiu minut). Sprawdza się dobrze jako przystawka przed głównym daniem, danie na bufet szwedzki, główne danie na lunch albo na kolację.

Zupa z marchewki i kopru włoskiego

  • 1 żółta, siekana cebula
  • 1 ząbek siekanego czosnku
  • 800 g obranej marchwi
  • 2 bulwy kopru włoskiego
  • 1 cm ekologicznego, obranego imbiru
  • 4 suszone ekologiczne pomarańcze
  • 1,2 l wody
  • 1 łyżka niefiltrowanego octu z cydru jabłkowego
  • nieoczyszczona sól morska lub kamienna
  • świeżo zmielony czarny pieprz
Do przybrania:
  • 200 ml białej, niegotowanej komosy ryżowej (lub 600 ml ugotowanej)
  • 200 ml grubo siekanych, mieszanych ziół
  • 100 ml całej, suszonej, prażonej gryki
  • nieoczyszczona sól morska lub kamienna
  • świeżo zmielony czarny pieprz
  1. Zacznij od przybrania; ugotuj komosę według przepisu na opakowaniu; odstaw, żeby ostygła i wymieszaj; dodaj zioła i grykę; dopraw do smaku solą i pieprzem.
  2. Pokrój warzywa na niewielkie kawałki; włóż wszystkie składniki na zupę do miksera o dużej mocy i miksuj, aż powstanie jednorodna w konsystencji zupa; przelej ją do garnka i podgrzewaj, żeby była ciepła; jeśli jest to konieczne, dodaj więcej wody,
  3. Zupę podawaj udekorowaną sałatką z komosy ryżowej, ewentualnie posyp ją dodatkową, niewielką ilością gryki.
Jak przygotować prażoną grykę:

Suszoną całą grukę wrzuć do sitka z małymi dziurkami. Ugotuj w garnku dużo wody i polej nią grykę. Odstaw, żeby obciekła i wypłucz w zimnej wodzie. Praż grykę na suchej, średnio rozgrzanej patelni, aż stanie się sucha i nabierze złotej barwy. Można ją też prażyć na blasze w piecu w temp. 150 st. C ok. pół godziny. Co jakiś czas mieszaj.

Zupa z pasternaku i selera z kruchym jarmużem i ciecierzycą

Fot. Fanny Hanson Fot. Fanny Hanson
  • 1 żółta, drobno siekana cebula
  • 1 drobno siekany ząbek czosnku
  • 1 łyżka oliwy tłoczonej na zimno
  • 2 łyżeczki sproszkowanego curry
  • 400 g pasternaku
  • 400 g selera
  • 1 litr wody
  • 200 ml mleka kokosowego
  • 1 łyżka niefiltrowanego octu z cydru jabłkowego
  • nieoczyszczona sól morska albo kamienna
  • świeżo zmielony czarny pieprz
Do przybrania:
  • 100 g jarmużu
  • 1 łyżka oliwy tłoczonej na zimno
  • 1 puszka gotowanej ciecierzycy (ok. 230 g)
  • 50 ml prażonej gryki
  • nieoczyszczona sól morska lub kamienna
  1. Cebulę i czosnek podsmaż w oliwie w dużym garnku, aż zrobią się miękkie (zanim nabiorą koloru); dodaj sproszkowane chili i podsmażaj przez 1 minutę.
  2. Pasternak i seler obierz i pokrój drobno; dodaj usmażoną cebulę i wstaw wodę na gotowanie, na 15-20 minut, aż warzywa korzeniowe staną się miękkie; dodaj mleka kokosowego i octu, a potem zmiksuj; dopraw do smaku pieprzem i solą.
  3. Rozgrzej piekarnik do temp. 175⁰C; pokrój dolną, twardą część łodygi jarmużu, a liście zetrzyj na małe kawałki. Jarmuż polej olejem i posyp solą. Opłucz ciecierzycę wodą, wysusz ją i wymieszaj z jarmużem. Rozłóż wszystko na płycie do pieczenia i podsmażaj w piekarniku przez 7-10 minut, aż jarmuż i ciecierzyca zrobią się lekko kruche.
  4. Podaj zupę udekorowaną jarmużem, ciecierzycą i smażoną gryką lub prażonymi ziarnami.
Prawdziwa kremowa zupa z dużą ilością naturalnej słodyczy, którą można przygotować w ciągu pół godziny. Pasternak i seler gotuj tak długo, aż zrobią się miękkie. W tym samym czasie możesz przygotowywać dodatki. Żeby zwiększyć w posiłku zawartość białek, można dodać ciecierzycy albo fasoli jako dodatek do zupy, albo nawet je z zupą zmiksować. Zupa stanie się bardziej pożywna.

 

  1. Kuchnia

Zupy na zimę - 5 przepisów

W okresie zimowym pożywne zupy powinny być podstawą naszego dziennego menu. (fot. iStock)
W okresie zimowym pożywne zupy powinny być podstawą naszego dziennego menu. (fot. iStock)
Zobacz galerię 6 Zdjęć
Syte, rozgrzewające i… wegetariańskie! Spróbujcie pysznych zup z różnych stron świata według przepisów Moniki Mrozowskiej.

Hiszpańska zupa czosnkowa

Hiszpańska zupa czosnkowa (fot. Monika Mrozowska) Hiszpańska zupa czosnkowa (fot. Monika Mrozowska)

4 porcje 4 łyżki oliwy z oliwek 1 opakowanie tofu (ok. 180 g) 2 łyżeczki sosu sojowego 4 główki czosnku 1/2 łyżeczki tymianku 1 łyżeczka wędzonej papryki 1 litr bulionu warzywnego 4 ugotowane jajka sól i pieprz do smaku

Tofu kroimy w małą kostkę .Cały czosnek wyciskamy przez praskę. Tofu podsmażamy w garnku na oliwie na złocisty kolor przez ok.5 minut. Dodajemy wyciśnięty czosnek i całość smażymy dosłownie minutę. Dolewamy sos sojowy, a po chwili bulion warzywny. Dorzucamy przyprawy: tymianek i wędzoną paprykę. Gotujemy na małym ogniu ok.25 minut. Solimy i pieprzymy do smaku. Do każdej porcji dorzucamy ugotowane, przekrojone na pół jajko. Czosnek jest bardzo ceniony od dawien dawna w medycynie ludowej. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, grzybobójcze i bakteriobójcze. Jest naturalnym antybiotykiem. Wpływa na utrzymanie równowagi mikrobiologicznej jelit, a jak wiadomo – zdrowe jelita to zdrowy cały organizm.

Imbrecciata

Imbrecciata (fot. Monika Mrozowska) Imbrecciata (fot. Monika Mrozowska)

6 porcji 50 g kaszy orkiszowej 50 g kaszy jęczmiennej 50 g ciecierzycy 50 g białej fasoli 50 g zielonej soczewicy 100 g bobu (może być mrożony) 150 g niemodyfikowanej genetycznie kukurydzy z puszki 2 duże cebule 4 łyżki oliwy z oliwek 1 puszka pomidorów majeranek 1,5 litra bulionu warzywnego sól do smaku

Ciecierzycę, fasolę i soczewicę namaczamy przez noc. Następnie płuczemy, zalewamy wywarem warzywnym, dodajemy majeranek i gotujemy, aż rośliny strączkowe staną się miękkie (minimum 40 minut).Po tym czasie dodajemy bób, kaszę orkiszową oraz jęczmienną i gotujemy kolejne 10 minut. Cebulę bardzo drobno szatkujemy, podsmażamy na oliwie z oliwek i dorzucamy do zupy. Dodajemy kukurydzę z puszki, pomidory i sól do smaku. Gotujemy jeszcze 5 minut i gotowe. To jest taka zupa, po której dosłownie czujemy, że możemy góry przenosić. Daje większego kopa niż niejeden napój-energetyk, bo zawiera m.in. orkisz, który nie bez powodu nazywany jest… pożywieniem gladiatorów. Poza tym zawiera gigantyczne ilości białka, więc jest idealnym rozwiązaniem dla osób, które pracują nad budową masy mięśniowej. A poza tym… poza tym ta zupa jest po prostu pyszna! Wersję ekspresową możemy przygotować z „zapuszkowanych” roślin strączkowych, dorzucając do zupy dwukrotną ilość: ciecierzycy, fasoli, soczewicy. Wówczas gotową zupą możemy cieszyć się już po kwadransie!

Indyjski krem z kalafiora

Indyjski krem z kalafiora (fot. Monika Mrozowska) Indyjski krem z kalafiora (fot. Monika Mrozowska)

4 duże porcje 3 łyżki masła klarowanego 1 cebula 2 ząbki czosnku 1/2 łyżeczki imbiru 1/2 łyżeczki chili 2 łyżeczki curry 1 średni kalafior 1 średni ziemniak 1 litr wywaru warzywnego 250 ml mleka kokosowego sól do smaku

Kalafiora kroimy na małe różyczki, ziemniaka obieramy i kroimy w małą kostkę. Cebulę drobno szatkujemy i podsmażamy na maśle klarowanym. Gdy cebula lekko się zeszkli, dodajemy wyciśnięty ząbek czosnku, imbir, chili i curry. Całość podsmażamy jeszcze ze 2 minuty. Wlewamy wodę, dorzucamy kalafiora i ziemniaka i gotujemy na małym ogniu ok.15 minut. Pod koniec gotowania dodajemy mleko kokosowe oraz sól do smaku. Przed podaniem miksujemy. Pyszna, aromatyczna zupa, którą możemy przygotować w kilkanaście minut i cieszyć się jej smakiem. Idealna na chłodne zimowe wieczory, bo jest dość lekka i bardzo mocno rozgrzewająca (ostre chili, imbir i czosnek). W wersji bez chili zasmakuje także dzieciom

Minestra di farro

Minestra di farro (fot. Monika Mrozowska) Minestra di farro (fot. Monika Mrozowska)

6 porcji 250 g kaszy orkiszowej 2 średnie marchewki 2 pałeczki selera naciowego 2 szalotki 3 ziemniaki 4 łyżki oliwy z oliwek 1,5 litra wody 1/2 łyżeczki rozmarynu sól i pieprz do smaku

Wszystkie warzywa kroimy w kostkę i wrzucamy do garnka na rozgrzaną oliwę z oliwek. Smażymy 4–5 minut, ciągle mieszając, dolewamy wodę. Wrzucamy przepłukaną kaszę orkiszową i rozmaryn. Gotujemy na małym ogniu przez ok.20 minut. Na koniec solimy i pieprzymy do smaku. Jedna z moich ulubionych zup. I jedna z najprostszych. W oryginalnym włoskim przepisie ląduje w niej pszenica w całości, ja wolę dodać kaszę orkiszową. A wiecie, że orkisz ma właściwości rozweselające? Rozgrzewa, wzmacnia, dodaje nam sił i jeszcze poprawia nastrój…

Węgierska zupa ziemniaczana

Węgierska zupa ziemniaczana (fot. Monika Mrozowska) Węgierska zupa ziemniaczana (fot. Monika Mrozowska)

6 dużych porcji 800 g ziemniaków 1 litr wywaru warzywnego 1 duża biała cebula 2 ząbki czosnku 1 łyżeczka wędzonej papryki 1 łyżeczka słodkiej papryki 1/3 łyżeczki gałki muszkatołowej 1 szklanka mleka 2 łyżki masła pęczek koperku sól i pieprz do smaku

Ziemniaki obieramy i kroimy w małą kostkę. Cebulę drobno szatkujemy. Czosnek wyciskamy. W garnku na rozgrzane masło wrzucamy cebulę i smażymy, aż cebula się zeszkli (ok.5 minut).Dorzucamy czosnek, wędzoną oraz słodką paprykę i smażymy jeszcze minutę. Dolewamy wywar warzywny i wrzucamy pokrojone ziemniaki. Gotujemy ok.30 minut. Pod koniec gotowania dodajemy gałkę muszkatołową i mleko. Solimy i pieprzymy do smaku. Gotujemy jeszcze 2 minuty. Na talerzu posypujemy zupę dużą ilością posiekanego koperku

  1. Kuchnia

Zdrowe, pożywne śniadania. Nie tylko dla dzieci

Domowa granola (fot. Karolina i Maciej Szaciłło)
Domowa granola (fot. Karolina i Maciej Szaciłło)
Czy może być smacznie i zdrowo? - Jak najbardziej! Dzieci są otwarte na nowe smaki, dlatego warto zaszczepić w nich dobre nawyki żywieniowe już od najmłodszych lat. Karolina i Maciej Szaciłło w książce „Zdrowe dziecko w zgodzie z naturą” podają nie tylko całą masę przepisów kulinarnych, ale również dzielą się wiedzą z dziedziny medycyny ajurwedyjskiej i praktycznymi poradami, dotyczącymi diety oraz naturalnych metod leczenia.

Śniadanie to podstawa zdrowej diety. Zacznijmy więc od posiłków, które z pewnością zasmakują dzieciom i dorosłym. Poniżej kilka wybranych przepisów:

Domowa granola z owocami i mlekiem owsianym

Ta porcja granoli wystarczy na kilka śniadań. Dobrze jest przełożyć ją po wystygnięciu do słoika. Z dodatkami można „eksperymentować” według uznania.

Składniki:

• 150 g płatków owsianych
• 2 łyżki masła sklarowanego dobrej jakości (najlepiej domowej roboty)
• 50 ml syropu klonowego

Dodatki:

• 1 łyżka jagód goji
• garść orzechów włoskich
• 1 łyżka pestek słonecznika
• 1 łyżka nasion chia

Do podania:

• napój owsiany (letni lub lekko ciepły)
• owoce sezonowe (np. maliny, borówki, ekologiczny banan pokrojony w plasterki)

Płatki owsiane mieszamy z masłem sklarowanym i syropem klonowym. Rozkładamy równomiernie na blasze wyłożonej papierem do pieczenia. Pieczemy w piekarniku rozgrzanym do 200°C z termoobiegiem, aż staną się przypieczone i chrupiące. Łączymy z pozostałymi składnikami suchymi. Podajemy z mlekiem owsianym w temperaturze pokojowej i owocami.

Grzanki francuskie z cynamonem i owocami

Fot. Karolina i Maciej SzaciłłoFot. Karolina i Maciej Szaciłło

Są boskie! Na dodatek stanowią pełnowartościową propozycję śniadaniową. Węglowodanów złożonych dostarczy pieczywo na zakwasie, białka – mąka z ciecierzycy. Do tego poprawiający trawienie i cyrkulację cynamon cejloński oraz po brzegi wypełnione witaminami owoce jagodowe.

Składniki:

• 50 g mąki z ciecierzycy
• 50 g mąki z brązowego ryżu (można zmielić brązowy ryż na mąkę, np. w młynku do kawy)
• 1/2 łyżeczki mielonego cynamonu cejlońskiego
• 1/4 łyżeczki kurkumy
• napój owsiany (my użyliśmy 150 ml)
• kromki dobrej jakości orkiszowego, żytniego lub gryczanego pieczywa na zakwasie
• dobrej jakości masło sklarowane (najlepiej domowej roboty) lub zimno tłoczony olej kokosowy do smażenia

Dodatki:

• mielony cynamon cejloński do posypania
• owoce sezonowe, jak np. truskawki, borówki, maliny, jeżyny
• syrop klonowy (niewielka ilość) lub melasa buraczana/jęczmienna

Suche składniki mieszamy z taką ilością napoju owsianego, aby powstało ciasto o konsystencji ciasta naleśnikowego. Kromki chleba maczamy w cieście i smażymy z dwóch stron na rozgrzanym tłuszczu. Posypujemy cynamonem cejlońskim. Polewamy niewielką ilością syropu klonowego. Podajemy z owocami.

Tofucznica ze szczypiorkiem

Fot. Karolina i Maciej SzaciłłoFot. Karolina i Maciej Szaciłło

Poniższe śniadanie to letnia klasyka gatunku. Kto z lat dzieciństwa nie pamięta jajecznicy ze szczypiorkiem? Jednak ajurweda, zarówno w przypadku dorosłych, jak i dzieci, zaleca dietę laktowegetariańską (w skrócie: bez jaj). Dlatego my już od lat naszą poranną jajecznicę ze szczypiorkiem przyrządzamy z dobrego jakościowo tofu. Ostatnio kupujemy wyłącznie tofu ekologiczne, przyrządzone z soi bez GMO.

Składniki:

  • 2 łyżki dobrej jakości masła sklarowanego (najlepiej domowej roboty)
  • 2 poszatkowane szalotki
  • 150 g rozkruszonego, naturalnego tofu (bez GMO)
  • 2–3 łyżki dobrej jakości sosu sojowego (najlepiej tamari; bez dodatku m.in. syntetycznego glutaminianu sodu)
  • 30 ml napoju owsianego
  • garść poszatkowanego szczypiorku

Do podania:

  • kromki dobrej jakości orkiszowego, żytniego lub gryczanego pieczywa na zakwasie
  • plasterki ogórka i/lub rzodkiewki i/lub pomidora
  • listki sałaty rzymskiej
  • garść ulubionych kiełków dziecka, np. lucerny lub rzodkiewki

Na tłuszczu podsmażamy szalotkę, aż się zeszkli. Dodajemy rozkruszone tofu. Podsmażamy jeszcze 2–3 minuty. Dodajemy sos sojowy i napój owsiany. Dokładnie mieszamy. Zdejmujemy z ognia. Przed podaniem posypujemy szczypiorkiem. Podajemy z chlebem i warzywami.

Orkiszowe naleśniki z tahini i owocami

Fot. Karolina i Maciej SzaciłłoFot. Karolina i Maciej Szaciłło

Z samopszy, płaskurki, mąki gryczanej czy orkiszu – przerobiliśmy już mnóstwo wersji porannych naleśników. Kilka lat temu, znudzeni jaglankami, gryczankami, owsiankami i komosiankami, zaczęliśmy przyrządzać odżywcze wersje wspomnianych racuchów, naleśników i gofrów. Ku naszemu wielkiemu zadowoleniu racuszki z mąki atta (stara, indyjska odmiana pszenicy) są jednym ze śniadań serwowanych dla dzieci w indyjskiej panchakarmie, z której co roku prowadzimy warsztaty. Ostatnio naleśniki uwielbiamy jeść z ciemną pastą tahini (z niełuskanego sezamu). Ta ostatnia, w przeciwieństwie do jasnej, jest produktem nieoczyszczonym, pełnym błonnika, który wspiera m.in. perystaltykę jelit. Dostarczy dzieciom m.in. tak potrzebnego w ich diecie wapnia i żelaza.

Ciasto na naleśniki:

750 ml mleka sojowego (bez cukru)
200 g mąki orkiszowej typ 750
150 g mąki drobno mielonej typ 2000 orkiszowej lub z płaskurki
2 łyżki dobrej jakości masła sklarowanego (najlepiej domowej roboty)

Dodatki:

ciemna pasta tahini
truskawki i/lub borówki i/lub maliny
melasa buraczana lub syrop klonowy do polania

Wszystkie składniki naleśników miksujemy ręcznym blenderem do uzyskania jednolitej masy. Naleśniki smażymy na oleju (niewielką ilość oleju rozprowadzamy na patelni pędzelkiem lub papierową chusteczką). Ciasto rozprowadzamy tak, aby było jak najcieńsze. Po przewróceniu smażymy dosłownie chwilkę. Naleśniki smarujemy tahini. Składamy. Polewamy syropem klonowym i podajemy z dużą ilością owoców.

Kanapki z „pastą serową”

Fot. Karolina i Maciej SzaciłłoFot. Karolina i Maciej Szaciłło
  • 100 g uprażonych na suchej patelni pestek słonecznika
  • 2 łyżki jasnego miso
  • 2 łyżki zimno tłoczonego oleju rzepakowego
  • 100 ml wody
  • 1 szczypta pieprzu

Do podania:

  • kromki dobrej jakości orkiszowego, żytniego lub gryczanego pieczywa na zakwasi
  • plasterki rzodkiewki
  • plasterki zielonego ogórka lub ogórka małosolnego
  • liść sałaty, np. rzymskiej

Składniki pasty miksujemy do uzyskania jednolitej konsystencji. Pastą smarujemy kromki dobrej jakości pieczywa na zakwasie. Podajemy z dodatkami.

Przepisy pochodzą z książki Karoliny i Macieja Szaciłło „Zdrowe dziecko w zgodzie z naturą. Dieta, ajurweda i praktyczne porady.”

  1. Kuchnia

Muffiny z białą czekoladą i truskawkami

Fot. iStock
Fot. iStock
Sezon na truskawki trwa zdecydowanie zbyt krótko. Ledwie się rozpocznie, a już za chwilę nieubłagalnie ma się ku końcowi. Co roku uwijam się, by zdążyć zrealizować wszystkie swoje truskawkowe zachcianki i.. jeszcze nigdy mi się nie udało.

Lista ciast i deserów wciąż niebezpiecznie się rozrasta. Chciałabym to i.. to i jeszcze.. tamto. Zatem, drogą bezlitosnej selekcji trafiają dziś do was moje muffinki z białą czekoladą i truskawkami.

Składniki na 10-15 sztuk (w zależności od wielkości użytych papilotek):

  • 2-2,5 szklanki mąki pszennej
  • 0,5 szklanki cukru
  • 150g białej czekolady
  • 250 ml maślanki lub kefiru
  • 0,5 szklanki oleju rzepakowego
  • 2 jaja
  • 1 łyżeczka proszku do pieczenia
  • 1 łyżeczka sody oczyszczonej
  • szczypta soli
  • truskawki (po 1 dorodnej sztuce na babeczkę)

Czekoladę siekamy na drobne kawałeczki. Truskawki kroimy w półplastry lub grubszą kostkę. Bierzemy 2 miski. W jednej mieszamy łyżką wszystkie mokre składniki (olej, maślankę lub kefir, jaja) a w drugiej wszystkie pozostałe czyli suche. Następnie suche przekładamy do mokrych i krótko mieszamy (tylko by się połączyły). Formę do muffinów wykładamy papilotkami, które wypełniamy ciastem do 3/4 ich wysokości. Pieczemy 20-25 min w temp. 180C.