Kiedy ktoś mówi ci o czymś bardzo osobistym, twoja reakcja ma znaczenie. Oczywiście nie jesteś terapeutką i nie znasz wszystkich najlepszych odpowiedzi. Ważne jednak, abyś nie popełniała podstawowych błędów, przez które bliska ci osoba całkowicie zamknie się na rozmowę.
Przyznanie się komuś do bólu, strachu, błędu czy wypowiedzenie na głos niewygodnej prawdy to akt dojrzałości. Dzięki temu możemy poczuć się mniej samotne, a nawet zdjąć sobie potężny kamień z serca. Nie zawsze szukamy porady – czasem po prostu chcemy, aby ktoś bliski pobył z nami chwilę w trudnej chwili, aby wiedział.
Niestety takie „odsłonięcie się”, nawet przed partnerem czy przyjaciółką, zwykle wiąże się z ryzykiem. Druga strona może bowiem zareagować w sposób, który sprawi, że szybko pożałujemy swojej decyzji. Na pewno masz już na koncie niejedną sytuację, gdy wydawałoby się zaufana osoba w odpowiedzi na twoje wyznanie powiedziała coś, co tylko cię zabolało i sprawiło, że już więcej nie dopuściłaś jej tak blisko.
Jeśli sama nie chcesz być tą osobą, która zamiast wesprzeć i wysłuchać, powoduje emocjonalne szkody, koniecznie zapamiętaj te dwie rekomendowane przez psychoterapeutów zasady.
Badanie z 2008 roku opublikowane w „Journal of Personality and Social Psychology” pomaga zrozumieć, dlaczego zwierzanie się i odsłanianie nawet przed najbliższą osobą jest tak trudne.
Badacze przyjęli i przetestowali hipotezę, zgodnie z którą wrażliwość w związkach częściej okazują osoby, które potrzebują zapewnienia, że są kochane i akceptowane. Oznacza to, że „prawdziwym” celem zwierzania się czy wyznawania prawdy partnerowi nie jest samo przekazanie informacji, ale upewnienie się co do jego uczuć. Chcemy po prostu usłyszeć komunikat w stylu:
- „Nie zostawię cię”
- „Kocham cię i akceptuję taką, jaka jesteś”
- „Wszystko między nami jest w porządku”
Zwierzając się partnerowi zwykle szukamy uspokojenia i zapewnienia, że wszystko jest z w porządku, a nasza relacja nie zmierza ku końcowi.
Wniosek? W intymnych rozmowach unikaj komunikatów, które sugerują, że odrzucasz lub oceniasz drugą stronę. Oto kilka przykładów:
- „Zupełnie ciebie nie rozumiem”
- „Nie mogę już słuchać tych dramatów”
- „Nie wiem, czego ode mnie oczekujesz”
- „Naprawdę nie mam ochoty na takie rozmowy”
- „Może problem jest w tobie”
- „Ja bym się tak nie zachowała”
- „Myślałam, że masz to już za sobą”
- „Ile można do tego wracać?”
Najważniejsze jest to, aby druga strona zyskała pewność, że ją akceptujesz i zostaniesz przy niej. Nie chodzi o to, abyś dawała „dobre rady” czy od razu przystępowała do „naprawiania”. Wręcz przeciwnie – zbyt chłodna, rozsądna, logiczna i pozbawiona emocji reakcja może sprawić, że twój partner lub przyjaciółka poczują się jeszcze bardziej osamotnieni.
Kluczowe są bliskość i ciepło. Dzięki temu druga osoba poczuje się bezpieczna i dostanie sygnał, że nadal jest dla ciebie ważna.
Jeśli masz problem z okazywaniem czułego wsparcia i czujesz silną potrzebę działania, spróbuj wzbudzić w sobie ciekawość wobec czyjegoś doświadczenia. Zadaj sobie pytania:
- Dlaczego tak trudno było jej/jemu powiedzieć to na głos?
- Ile kosztowało ją/go niemówienie o tym przez tak długi czas?
- Co czuje teraz, gdy już to powiedziała/powiedział?
Dzięki nim łatwiej będzie ci szczerze zaakceptować uczucia, doświadczenia i wrażliwość bliskiej osoby – nawet jeśli nie zgadzasz się z jej decyzjami i zachowaniem lub widzisz daną sytuację inaczej.
W badaniu z 2022 roku opublikowanym w „Borderline Personality Disorder and Emotion Dysregulation” przeanalizowano, jak uznanie i unieważnianie wpływają na nasze uczucia. Każda z osób wysłuchała wzbudzających emocje historii, a następnie otrzymała komunikat, który albo uznawał jej odczucia, albo je unieważniał. Wyniki okazały się zupełnie niezaskakujące. U osób, których reakcję podważono, zaobserwowano wzrost poziomu stresu i cierpienia. Natomiast u tych, których reakcja spotkała się z akceptacją i wsparciem, negatywne emocje spadały.
Badaczy najbardziej zaskoczył fakt, że umniejszanie miało duży wpływ nie tylko na osoby mające trudności z regulowaniem emocji, ale także na te stabilne emocjonalnie.
Badanie jednoznacznie podważyło popularną opinię, że zakwestionowanie emocjonalnego doświadczenia drugiej osoby może pomóc jej „zejść na ziemię” i zacząć myśleć – oczywiście naszym zdaniem – racjonalnie. Zamiast tego zostawia ją z poczuciem wstydu, żalu lub rozczarowania. Co jednak najistotniejsze – w rezultacie bliska osoba zakończy rozmowy, a nawet całkowicie zamknie przed nami swój wewnętrzny świat.
Uwaga! Być może wydaje ci się, że unieważnianie polega na wypowiedzeniu wprost ostrych słów, np. „Nie dramatyzuj”, „Nie wymyślaj”, „Nie przesadzaj”, „Ogarnij się”. Tymczasem w wielu przypadkach przyjmuje ono znacznie bardziej zakamuflowaną formę. Oto przykłady komunikatów unieważniających, które tylko sprawiają wrażenie „delikatnych”:
- „Jesteś pewna, że było aż tak źle?”
- „Nie warto się tym aż tak przejmować”
- „Może bierzesz to za bardzo do siebie”
- „Wydaje mi się, że trochę wyolbrzymiasz”
- „Myślę, że za bardzo to analizujesz”
W teorii te zdania brzmią niewinnie, a wypowiadając je możesz nawet mieć rację, ale z punktu widzenia psychologicznego nie prowadzą do niczego dobrego. Dlaczego?
Gdy ktoś się przed tobą otwiera i jest cała w emocjach, zwykle nie oczekuje racjonalnych ocen ani rozstrzygnięć. W takich momentach chodzi przede wszystkim o to, abyś zaakceptowała i spróbowała zrozumieć, jak dane wydarzenie zapisało się w jej umyśle i układzie nerwowym.
Gdy zapewnisz bliskiej osobie poczucie bliskości i bezpieczeństwa, burza w jej wewnętrznym świecie naturalnie się uspokoi. Dopiero wtedy będzie mogła złapać oddech i dystans.
Mark Travers, amerykański psycholog i popularyzator wiedzy o relacjach i dobrostanie psychicznym, pisze:
„Z perspektywy psychologicznej emocjonalne odsłonięcie się jest próbą znalezienia bezpieczeństwa i akceptacji. (…) Wierzyć komuś nie oznacza, że musisz popierać wszystkie jego wnioski albo decyzje. Oznacza tylko tyle, że uznajesz czyjeś uczucia za prawdziwe – nawet jeśli ty zinterpretowałabyś tę sytuację inaczej. Twoją rolą nie jest stawianie kogoś w krzyżowym ogniu pytań. Masz po prostu być świadkiem tego, co ktoś ci powierza. Właśnie po to do ciebie przyszedł”.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji z wykwalifikowanym specjalistą. W przypadku problemów emocjonalnych, psychicznych lub trudności w codziennym funkcjonowaniu zalecamy kontakt z psychologiem, terapeutą lub lekarzem.
Tekst opracowany na podstawie: Mark Travers, „2 Things Not To Do When Someone Expresses Vulnerability”, opublikowanego w serwisie Forbes.com) [dostęp: 16.01.2026].